ءبىلىم • 04 قاڭتار، 2019

باستى ماقسات – زامان تالابىنا ساي ماماندار دايارلاۋ

328 رەتكورسەتىلدى

ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ 2018 جىلعى 5 قازانداعى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا: «...مەملەكەتتىڭ تابىسقا جەتۋىنىڭ كەپىلى ەلدىڭ باستى بايلىعى – ادامنىڭ دامۋ ماسەلەسى بولىپ وتىر... قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى باستى باسىمدىققا اينالۋى ءتيىس»، دەپ اتاپ ءوتتى. شىنىمەن دە، ادام رەسۋرسىنىڭ دامۋ دەڭگەيى، جان دۇنيەسىنىڭ رۋحاني بايلىعى ءبىلىم ساپاسىمەن ولشەنەتىنى بەلگىلى. بۇگىندە وتاندىق ءبىلىم جۇيەسى اشىقتىق جاعدايىندا عانا ءوزىنىڭ ەڭ جوعارى ساپاسىنا قول جەتكىزە الادى. 

حالىق­­ارالىق عىلىم-ءبىلىم قاۋىم­داس­تىعىنا تولىققاندى مۇشە بولۋ باعىتىندا ەلىمىزدىڭ ارال ءوڭىرى مەن وڭتۇستىك-باتىس ايماعىنداعى بىردەن-ءبىر ىرگەلى جوعارى وقۋ ورنى – قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ۇلكەن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ كەلەدى. بۇل تۇرعىدا ۋني­ۆەر­سيتەتتەردىڭ ۇلى حارتياسىنا قول قويۋ، بولون پروتسەسىنە قوسىلۋ، كرەديتتىك وقىتۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ، اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ، شەتەلدىك جەتەكشى عالىمداردى شاقىرۋ، جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اۆتونومياسى قاعيداسىن قابىلداۋ، عىلىمي جانە اكادەميالىق ەتيكانى مۇلتىكسىز ساقتاۋ، ۇلتتىق جانە الەمدىك رەيتينگتەرگە بەلسەندى قاتىسۋ جۇمىستارىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. 

جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەي­تينگ­تەرى – بۇل ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن با­عا­لاۋ­دىڭ الەمدە مويىندالعان تەتىك­تە­رى­نىڭ ءبىرى. بۇگىندە تالاپكەرلەر، جۇمىس بەرۋ­شىلەر، ينۆەستورلار، ءتىپتى مەملەكەت ءۇشىن قاي ءبىلىم ورداسىنىڭ دا تارتىم­دى­لى­عى الەمدىك نەمەسە ۇلتتىق رەيتينگتە ورىنداردى يەلەنۋ دەڭگەيىنە سايكەس ايقىندالادى. رەيتينگتەر ناتي­جە­لەرىنىڭ مەملەكەتتىك جانە باسقا گرانتتار­دى تاعايىنداۋ كونكۋرستارىندا ەسكەرىلەتىنىن دە ايتۋىمىز كەرەك.

ەلىمىزدەگى ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم سالاسىنداعى رەفورمالار اياسىندا ات­قارىل­عان قىزمەت ناتيجەلەرىن تالداۋ، تۇپتەپ كەلگەندە، ءوزىنىڭ باسەكەگە قابىلەت­تىلىگىن جۇيەلى دالەلدەپ وتىرۋى ماق­ساتىندا ۋنيۆەرسيتەت ين­ستيت­ۋ­تسيو­نال­دىق جانە ءبىلىم بەرۋ باعدار­لا­ما­لارى دەڭ­گەيىن­دە حالىق­ارا­لىق جانە ۇلتتىق رەيتينگتەرگە تۇراقتى قا­تىسىپ كەلەدى. 

بريتاندىق رەيتينگ اگەنتتىگى وت­كىز­گەن شىعىس ەۋروپا مەن ورتالىق ازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ اراسىندا QS University Rankings: Emerging Europe and Central Asia (QS EECA) حالىق­ارالىق رەيتينگىندە قورقىت اتا اتىن­دا­عى ۋنيۆەرسيتەت ەكى رەت قاتارىنان شىعىس ەۋروپا مەن ورتالىق ازيا ەلدەرى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ۇزدىك 300-ىنە ەندى. وسىلايشا، دۇنيە ءجۇزىنىڭ 26 مەملەكەتىنىڭ (ونىڭ ىشىندە رەسەيدەن – 87، تۇركيادان – 46) جوعارى وقۋ ورنى قاتىسقان حالىقارالىق رەيتينگتە ەلى­مىز­دىڭ ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ، ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ، ق.ساتباەۆ اتىن­داعى قازۇتزۋ، قبتۋ، قازاق ۇلت­تىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى سياقتى جە­تەك­شى وقۋ ورىندارىمەن بىرگە ۇزدىكتەر قا­تارىنان كورىنىپ، الەمدىك دەڭگەيدە تانىلۋى، ءسوز جوق، ۇلكەن مارتەبە.

وسى رەيتينگ بارىسىندا ۋني­ۆەر­سيتەتتىڭ اكادەميالىق ساياساتى، جۇمىس بەرۋ­شىلەر الدىنداعى بەدەلى، جاڭا مازمۇنداعى عىلىمي-پەداگوگيكالىق الە­ۋەتى، عىلىم-ءبىلىم سالاسىنداعى حالىق­ارالىق بايلانىس دەڭگەيى، وقى­تۋ­شى­لار مەن ستۋدەنتتەردىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىعى سىندى نەگىزگى كورسەتكىشتەر سارا­لان­دى. سونداي-اق ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى، ياعني ۇيرەتۋ، ساباق بەرۋ، زەرتتەۋ، تۇلەكتەردى ەڭبەككە ورنالاستىرۋ، ينتەرناتسيونالداندىرۋ، ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا، قاشىقتىقتان وقىتۋ، الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك، جاڭاشىلدىق، ونەر جانە مادەنيەت، اشىقتىق، دايار­لان­عان مامانعا نارىقتاعى سۇرانىس كريتەريلەرى بويىنشا باعالاندى.

بريتاندىق رەيتينگ اگەنتتىگىنىڭ ساراپشىلارى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ساپا­لىق كورسەتكىشتەرى ايتار­لىق­تاي جو­عارى­­­­لاعا­نىن، ءبىلىم باعدار­لا­مالارىنىڭ ساپاسى جاقسارىپ، ولار­دىڭ حالىقارالىق ستان­دارتتارعا ساي ينتەگراتسيالانعانىن، بىر­لەسكەن عى­لىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن بەل­­سەن­دى جۇرگىزەتىنىن، سۇرانىسقا يە ين­­نو­ۆاتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىراتى­نىن، ءوندىرىس پەن ەڭبەك نارىعىنىڭ سۇر­ا­نىسىنا جاۋاپ بەرەتىن جاڭا تەحنولوگيا­لاردى جاسايتىنىن اتاپ كورسەتتى. 

بۇل – ايتۋعا وڭاي كورىنگەنىمەن، ىسكە اسىرۋعا كەز كەلگەن جوعارى وقۋ ور­نى­­نىڭ الەۋەتى جەتە بەرمەيتىن ءىس. وسى تۇستا ۋنيۆەرسيتەت باسشى­لىعى مەن ۇجىمىنىڭ قارىمدى قابىلەتىنىڭ، قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ، قالىپتاسقان ءداستۇر مەن بەرەكەلى بىرلىكتىڭ ناتيجەسى ايقىن كورىنىپ تۇر. 

قازىرگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەت قۇرى­لى­مىندا 7 فاكۋلتەت، 30 كافەدرا، اق­پارات­تىق مودەلدەندىرۋ تەحنولوگيالارى ورتالىعى بار، ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن 18 عىلىم دوكتورى، 25 PhD دوكتورى، 203 عىلىم كانديداتى، 181 عىلىم ماگيسترى جانە باسقا دا تاجىريبەلى وقىتۋشىلار جۇرگى­زەدى. ايماقتاعى بىر­دەن-ءبىر كوپ­سا­لا­لى مەملەكەتتىك جو­عا­رى وقۋ ورنىن­دا باكالاۆرياتتىڭ 64 ماماندىعى، ما­گيس­ترا­تۋرانىڭ 30 ما­مان­دىعى، PhD دوك­تو­رانتۋرانىڭ 9 ماماندىعى بويىن­شا ماماندار دايارلانادى. قازىر بارلىعى 5042 (باكالاۆرياتتا – 4597، ماگيستراتۋرادا – 402، دوكتوران­تۋرادا – 43) ءبىلىم الۋشى وقيدى. ءبىلىم بەرۋ، مۇناي-گاز ءىسى، قۇرىلىس، ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ايماق ەكونوميكاسىنىڭ وزگە دە سالالارىن قا­جەت­تى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماق­سا­تىن­دا مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارى نەگى­زىندە 876، سونىمەن قاتار قىزىلوردا وب­لى­سىنىڭ اكىمى جىل سايىن بولەتىن ءبىلىم گرانتتارى بويىنشا 369 ستۋدەنت تابىس­تى ءبىلىم الۋدا. ءوڭىردىڭ قاجەت­تىلىكتەرى مەن سۇرانىستارىنا جا­ۋاپ رەتىندە 2017-2018 وقۋ جىلى با­كا­لاۆ­ري­اتتىڭ 5ۆ012500 − حيميا-بيولوگيا، 5ۆ012700 − ماتەماتيكا-ينفورماتيكا، 5ۆ012800 − فيزيكا-ينفورماتيكا، 5ۆ090200 − تۋريزم ماماندىقتارى جانە ماگيستراتۋرانىڭ 6م050900 – قارجى ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ قىز­مە­تىن جۇرگىزۋگە ليتسەنزيا الىندى.

جوعارى وقۋ ورنىنىڭ دامۋ ستراتەگيا­سىن­دا كوزدەلگەن كوپتەگەن مىن­دەت­تىڭ جۇزەگە اسۋى ءبىلىم الۋشىلار كون­تين­گەنتىنە تىكەلەي بايلانىستى. نا­رىق­تىڭ قاتاڭ دا ءادىل تالابى – وسى. سول سەبەپتەن دە ءبىلىم الۋشىلار سانىن كوبەيتۋ ءبىرىنشى كەزەككە قويىلعان. بۇل باعىتتا دا اۋىز تولتىرىپ ايتار جەتىستىكتەر از ەمەس. بىلتىرعى وقۋ جىلىمەن سالىستىرعاندا 2018-2019 وقۋ جىلىندا جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى بويىنشا 945 ءبىلىم الۋشى ارتىق قابىلداندى. 

جۇيەلى جۇرگىزىلەتىن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى رەي­تينگتەرگە دايىندالۋ ۇدەرىسىنە پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى مەن قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىن باعالاۋ جۇيەسى وڭ ىقپالىن تيگىزۋدە. مىسالى، وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامىنىڭ كاسىبي قىزمەتىن باعالاۋ جانە كوتەر­مە­لەۋ ماق­ساتىندا ۋنيۆەرسيتەتتە 2012 جىلدان باستاپ جىلدا «ۇزدىك وقى­تۋ­شى» كونكۋرسى وتكىزىلەدى، ونىڭ قورى­تىن­دى­لارى بويىنشا ۇزدىك 100-گە ەنگەن وقى­تۋ­شىلارعا كەلەسى وقۋ جىلى بويىنا نەگىزگى قىزمەتتىك جالاقىلارىنا قوسا ۇستە­مەاقى تولەنەدى، ال العاشقى ۇزدىك بەستىككە «قورقىت اتا اتىنداعى قمۋ ۇزدىك وقىتۋشىسى» توسبەلگىسى تابىستالادى. 2017-2018 وقۋ جىلىندا رەيتينگكە 401 وقىتۋشى قاتىستى.

ۋنيۆەرسيتەتتە 2014 جىلدان بەرى كوپتىلدى توپتاردا ساباق بەرەتىن وقى­تۋ­شى­لار IELTS حالىقارالىق ەمتيحانىن تاپسىرادى جانە ونىڭ ناتيجەلەرى بويىن­شا ەڭبەكاقىلارىنا قوسىمشا ۇستەم­ە­اقى الۋدا. قازىرگى كۇنى اتالعان حالىق­ارالىق ەمتيحاندى تاپسىرعان وقىت­ۋشىلار سانى 99-عا جەتتى. 

ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ جو­­نىن­­دەگى تاۋەل­سىز اگەنتتىكتىڭ اك­­كرەديت­­تەۋ كەڭ­ەس­ىنىڭ شەشىمىمەن (IQAA) قورقىت اتا اتىن­داعى ۋنيۆەرسيتەت 5 جىل مەرزىمگە اك­كرەديتتەلدى (03.01.2018 ج.-03.01.2023 ج.). سونداي-اق 80 ءبىلىم باعدارلاماسى، ونىڭ ىشىندە 47 باكا­لاۆريات، 26 ماگيستراتۋرا جانە 7 PhD دوكتورانتۋرا ماماندىقتارىنىڭ اككرەديتتەلۋ تۋرالى كۋالىگى بار. 

اتال­عان اگەنتتىك جۇرگىزگەن كوپ­سا­لا­لى جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى ۇلتتىق ينستيتۋتسيونالدىق رەيتينگتە قورقىت اتا اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت كورسەتكىشتەرى جىلدان-جىلعا ءوسىپ، سوڭعى ەكى جىلدا العاشقى وندىققا بەرىك ورنىقتى (2015 جىلى – 13 ورىن، 2016 جىلى – 10 ورىن، 2017 جانە 2018 جىلى – 9 ورىن).

ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى جوعارى جەتىستىكتەرى، ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەن ەكونوميكالىق الەۋەتىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى، وقىتۋشى-پرو­فەس­­سورلار جانە ستۋدەنتتەر ۇجىمىنىڭ بيىك كاسىبي تابىستارى ءۇشىن قورقىت اتا اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت ەۋرازيا ەكونو­مي­كالىق وداعىنىڭ «پريزنانيە» حالىق­ارا­لىق سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى. 

ۋنيۆەرسيتەت 2014 جىلدان اك­كرەديت­­تەۋ جانە رەيتينگ تاۋەلسىز اگەنت­­تىگى جۇرگىزەتىن ەلىمىز جوعارى وقۋ ورىن­دا­رى­نىڭ سۇرانىسقا يەلىگىن انىقتاۋعا با­عىت­تالعان ۇلتتىق رەي­تينگ­ىسىنە قاتىسىپ كەلەدى. رەيتينگ كوش­باس­شى­لارىنىڭ ۇش­تىگىنە باكا­لاۆ­رياتتىڭ – باستاپقى اس­كەري دايىندىق; بيولوگيا; قۇرىلىس; قۇرىلىس ماتەريالدارى، بۇيىمدارى مەن قۇراستىرمالارى ءوندىرىسى; بيولوگيا; ماگيستراتۋرانىڭ – بيو­لوگيا; تاريح; قازاق ءتىلى جانە ادەبيەتى; دوك­تورانتۋرانىڭ – قۇرىلىس ماتەريالدارى، بۇيىمدارى مەن قۇراستىرمالارى ءون­دىرىسى سياقتى ءبىلىم باعدارلامالارى ەنەدى.

ەلباسىمىزدىڭ 2018 جىلعى جول­داۋ­ىندا جوعارى ءبىلىم بەرۋ ىسىندە وقۋ ورىندارىنىڭ مامان دايارلاۋ ساپاسىنا قاتىستى تالاپتار كۇشەيتىلەتىنىن قاداپ ايتقانى بەلگىلى. بۇدان بىلاي وقۋ بىتىرگەن ستۋدەنتتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ باسەكەگە قابىلەت­تىلىگىن ايقىندايتىن باستى كور­سەت­كىشى بولماق.

بولاشاق مامانداردى ەڭبەك نارى­عىنا دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماق­سا­تىندا قورقىت اتا اتىنداعى قمۋ 2015-2016 وقۋ جىلىنان باستاپ ناقتى-باع­دارلىق وقىتۋ جۇيەسىن كەزەڭ-كەزەڭ­مەن ەنگىزۋ جانە وندىرىستە كافەدرا في­ليال­دارىن اشۋ پروتسەسىن قولعا الدى. قازىرگى كەزدە ۋنيۆەرسيتەت كافەد­را­لارى مەن ءوندىرىس ورىندارىنىڭ ىنتىماقتاستىعى نەگىزىندە 41 فيليال اشىل­دى. مامانداردى ناقتى-باعدارلىق دايارلاۋ ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ ەڭبەك نارىعىنا ەنۋىن جانە ولاردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتەرىنىڭ ساپالىق ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋدە. تۇلەكتەردىڭ ەڭبەككە ورنالاسۋ كورسەتكىشى 2013-2018 جىلدار ارالىعىندا سايكەسىنشە 71%-دان 85%-عا دەيىن ءوسۋى – اتقارىلعان جۇمىستىڭ جارقىن كورىنىسى.

سوڭعى ءۇش جىلدا ستۋدەنتتەردىڭ كاسىبي شىڭدالۋىن قامتاماسىز ەتەتىن كا­سىپ­­تىك ءىس-تاجىريبە بازاسىنىڭ سانى ەكى ەسە ءوستى. كاسىپتىك ءىس-تاجىريبەلەر نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى، №9، №10 ء«بىلىم-يننوۆاتسيا» وبلىستىق لي­تسەي-ينتەرناتتار، جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەپتەرى، وبلىستىق بالالار ساۋ­ىق­تى­رۋ ورتالىعى، كوررەكتسيالىق مەكتەپ­­تەر، جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان مامان­دان­دىرىلعان جاسوسپىرىمدەر سپورت مەك­تەپ­تەرى، كوللەدجدەر، بالاباقشالار، ەلىمىزدىڭ بىرقاتار ءىرى ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارى: «كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى»، «اقتوبە مۇناي جابدىقتارى زاۋىتى» اق، «كاسپي قۇبىرجەلىلىك كونسورتسيۋمى-ك» اق، «پەتروقازاقستانقۇمكولرەسورسيز» اق، «قازقايتاجاڭارتۋ» قىزىلوردا في­ليالى، «نۋر ستروي LTD» جشس، قىزىلوردا مەحانيكالىق «كۆانت» زاۋىتى جانە ت.ب. ۇيىمدار مەن مەكەمەلەردە ۇيىمداستىرىلىپ وتكىزىلەدى.

ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2015-2020 جىلدارعا ارنالعان جول كار­تا­سىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قازىرگى تاڭدا 16 ءبىلىم باعدارلامالارى بو­يىنشا ءۇش تىلدە ماماندار دايارلانۋدا. ستۋ­دەنت­تەردىڭ ەلەۋلى بولىگى اۋىلدىق ساناتقا جاتادى، ولاردىڭ تىلدەردى يگەرۋ دەڭگەيى دە ءارتۇرلى. وسىعان وراي، 2017-2018 وقۋ جىلىندا ستۋدەنتتەردى اعىلشىن، ورىس تىلدەرىنە ۇزدىكسىز وقىتۋ جانە مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋىن جەتىلدىرۋ تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. سونداي-اق ش.ەسەنوۆ اتىنداعى عىلىم-ءبىلىم قورىمەن كەلىسىمشارت نەگىزىندە 44 وقىتۋشى مەن 90 ستۋدەنت اعىلشىن ءتىلىن قارقىندى وقىتۋ كۋرستارىندا بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋدە.

ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋ – ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. وسى سالادا 50-دەن استام وتاندىق جانە اقش، اۋستريا، تۇركيا، پولشا، كورەيا رەسپۋبليكاسى، بەلگيا، بولگاريا جانە ت.ب. شەتەلدەردىڭ 95 جوعارى وقۋ ورنىمەن جاسالعان ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمشارتتار نەگىزىندە اكادەميالىق ۇتقىرلىق باع­دار­لا­ماسى جۇزەگە اسۋدا.

شەتەل ازاماتتارىن وقۋعا شاقىرۋ – زامان تالابى. وسىعان سايكەس اتالعان ۇدەرىستى جۇيەلەندىرۋ ءۇشىن الدىن الا بىرقاتار ۇيىمداستىرۋ-ادىستەمەلىك شارالار اتقارىلدى. قازىرگى كۇنى بايقوڭىر، نوكىس (وزبەكستان)، ورىنبور (رەسەي فەدەراتسياسى)، وش (قىرعىزستان)، ءۇرىمشى (قحر) قالالارىندا ۋنيۆەرسيتەت وكىلدىكتەرىن اشۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. 

2017-2018 وقۋ جىلىنىڭ وزىندە 15 شەتەل­دىك ۋنيۆەرسيتەتپەن، ءبىلىم ورتا­لىق­تارى مەن حالىقارالىق قورلارمەن ىنتى­ماق­تاستىق تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويىلۋى ناتيجەسىندە تۇركيا مەن بولگاريادان شاقىرىلعان توپ-مەنەد­­جەر­لەر ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ، اكا­دە­ميالىق ماسەلەلەر مەن ينتەرناتسيو­نال­داندىرۋ بويىنشا قىزمەت تاجىري­بە­لە­رىمەن ءبولىستى. 2018 جىلى رەسەي، بولگاريا، جاپونيا، گەرمانيانىڭ جە­تەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىنان شا­قىرىلعان 10 عالىم ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتارعا ءدارىس وقىپ، ديسسەرتاتسيالىق جۇمىستار تاقىرىپتارى بويىنشا وقۋ ۇدەرىسىنە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن عىلىمي-زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن ەنگىزۋگە بايلانىستى كەڭەستەر بەردى.

رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ماگيستراتۋرا جانە اسپيرانتۋرا، PhD دوكتورانتۋرالارىندا ۋنيۆەرسيتەت ەسەبىنەن 30-عا تارتا جاس وقىتۋشى ءبىلىمىن شىڭداپ، عىلىمي-زەرتتەۋلەرمەن اينالىسسا، ەلىمىزدىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ دوكتورانتۋرالارىندا ماقساتتى نەگىزدە 15 دوكتورانت ءبىلىم الۋدا. سوڭعى 4 جىلدا 26 جاس عالىم ديسسەرتاتسيالارىن ءساتتى قورعادى.

الداعى 5 جىل ىشىندە ءبىلىم، عىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا بارلىق كوزدەردەن جۇمسالاتىن قاراجات ۇلەسى الەمدەگى ەڭ دامىعان ەلدەردىڭ كور­سەت­كىش­تە­رىنە سايكەس دەڭگەيگە، ياعني ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 10 پايىزىنا دەيىن جەتكىزىلەتىن بولادى. بۇل، عىلىمنىڭ ەكونوميكاداعى ماڭىزىن ەسەلەپ ارتتىرۋعا، اسىرەسە جاس عالىمدار مەن مامانداردى دايىنداۋ ىسىنە جاسالعان تەڭدەسسىز قامقورلىق. وسى رەتتە قورقىت اتا اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت ءبىرىنشى كەزەكتە ءبىلىم، عىلىم جانە بيزنەستى ينتەگراتسيالاۋ ۇدەرىسىن پارمەندى جۇزەگە اسىرا وتىرىپ، ءوندىرىس سۇرانىسى مەن ەڭبەك نارىعىنا ساي ىرگەلى زەرتتەۋلەر اياسىن كەڭەيتۋدى ءوزىنىڭ باستى باعدارىنىڭ ءبىرى ەتىپ قويۋدا. حالىقارالىق رەيتينگتەردىڭ دە تالابى وسىعان سايادى. مەجەلى بەلەس بيىگىنەن كورىنەتىنىنە ۇجىم مۇشەلەرىنىڭ سەنىمى مول. ويتكەنى عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرى مەن يننوۆاتسيالىق يدەيالارى ناتيجەلى بولىپ وتىر. 

اتاپ ايتقاندا، قر بعم عىلىم كو­مي­­تەتىنىڭ گرانتتىق قارجىلاندىرۋى نەگىزىندە قازىرگى كۇنى 2018-2020 جىل­دار­عا ارنالعان 9 جوبا (جالپى قۇنى 183 ملن تەڭگەدەن استام) جۇزەگە اسۋدا. 2012-2017 جىلدار ارالىعىندا، ياعني، التى جىل ىشىندە، وسىنداي 15 جوبانىڭ تابىستى ورىندالعانىن ايتا كەتكەنىمىز ورىندى. بيزنەس-ارىپتەس «فراكدجەت» جشس بىرلەسىپ «عىلىم قورى» اق گرانتى نەگىزىندە (جالپى قۇنى 270 ملن تەڭگە) «مۇناي قالدىقتارىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيا بويىنشا وڭدەۋ» جوباسىن كوممەرتسيالاندىرۋ ىسكە اسىرىلۋدا. ستۋدەنتتىك بيزنەس-ينكۋباتور اياسىندا 25 جوبا بويىنشا 80 ءبىلىم الۋشى ءوز كاسىپتەرىن اشىپ جالعاستىرۋدا. مۇنداي كورسەتكىشتەر ۋنيۆەرسيتەت تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەدى. 

حالىقارالىق رەيتينگتە پروفەس­سور­لىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ عىلىمي شى­عارماشىلىعىنىڭ الاتىن ورنى ەلەۋ­لى. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىنىڭ بۇل باعىتتاعى جەتىس­تىك­تەرى دە ايتارلىقتاي. 2017-2018 وقۋ جى­لىندا 15 مونوگرافيا، 43 وقۋلىق پەن وقۋ قۇرالى، حا­لىق­ارالىق رەتسەنزيالاناتىن باسى­لىم­داردا 950-دەن استام ماقالا جارىق كو­رىپ، ونەرتابىستارعا 27 پاتەنت الىندى. سونىمەن قاتار حالىقارالىق كومپانيا­لار (Web of Science Core Collection، Scopus، ت.ب.) بازالارىندا بەدەلدى 50 عالىمنىڭ حيرش-يندەكسى ايقىندالعان.

«قورقىتتانۋ جانە ولكە تاري­حى» عى­لى­مي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى، «ارحە­و­لو­گيا جانە ەتنوگرافيا»، «مۇستافا شوقاي­تانۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتا­لىقتارى، «ەلباسى جانە تاۋەلسىز قازاق­ستان» وقۋ-كور­مە زالى، «ماڭگىلىك ەل» وقۋ-تاربيە ور­تالىعى، «رۋحاني جاڭعىرۋ» وقۋ-ادىس­تە­مەلىك ورتالىعى ەلىمىزدىڭ جانە سىر ءوڭى­رىنىڭ تاريحى، ادەبيەتى جانە رۋحاني مۇرالارىنا كەشەندى زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋمەن قاتار، جاستاردىڭ بويىندا وتانسۇيگىشتىك سەزىمىن قالىپتاستىرۋعا بەلسەنە اتسالىسىپ كەلەدى.

بارلىق قۇرىلىمدىق بولىمدەردىڭ قىزمەتىن تسيفرلاندىرۋمەن بىرگە، قا­شىق­تىق­تان وقىتۋ تەحنولوگياسى مەن اشىق ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى ارقىلى وقۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىراتىن «E-UNIVER» ەلەكتروندى ۋنيۆەرسيتەت جۇيەسى قىزمەت ەتۋدە. بۇعان كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيالار كافەدراسى بازاسىندا اشىلعان CISCO، ORACLE حالىقارالىق اكادەميالاردىڭ فيليالدارى ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزۋدە.

ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جەتىستىكتەرى رەي­تينگ­تەردە جوعارى باعالانادى. سوڭعى 5 جىلدا 367 ءبىلىم الۋشى قر بعم وتكىزەتىن ۇزدىك ستۋدەنتتىك عىلىمي جۇمىس­تاردىڭ رەسپۋبليكالىق كونكۋرسى مەن پاندىك وليمپيادالاردىڭ جەڭىم­پاز­دا­رى مەن جۇلدەگەرلەرى اتاندى. 

وتكەن وقۋ جىلىندا قر بعم قول­داۋى­مەن ۇيىمداستىرىلعان «Hackday (حاكدەي): يدەيادان پروتوتيپكە دەيىن 24 ساعات ىشىندە» اتتى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلاردىڭ بايقاۋىندا ۋنيۆەرسيتەت جوباسى ءبىرىنشى ورىن يەلەنسە، بيزنەس-جوبالاردىڭ («Startup Bolashak – Menin Armanym») وبلىستىق كونكۋرسىنىڭ فينالىنا 1 جوبا شىقتى. 

2017-2018 وقۋ جىلىندا ستۋدەنتتەر «سىر سىمباتى» سپورت كلۋبىنا 16 سپورت سەكتسياسى بويىنشا قاتىستى. ولاردىڭ اراسىندا ءبىر قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى، 14 حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى، 21 سپورت شەبەرى جانە 40 سپورت شەبەرلىگىنە ۇمىتكەر بار.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قۇراما كومانداسى جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى ءىح جازعى ۋنيۆەرسياداعا سپورتتىڭ 15 ءتۇرى بويىنشا قاتىسىپ، 6 التىن، 2 كۇمىس، 17 قولا مەدال جەڭىپ الدى. سونىمەن بىرگە VII قىسقى ۋنيۆەرسيادادا 1 كۇمىس جانە 2 قولا مەدال ەنشىلەدى.

ميني-فۋتبول مەن باسكەتبول قۇرا­ما­سى ەلىمىزدەگى ستۋدەنتتىك ليگالاردىڭ فينالدارىنا قاتىستى. جالپى، 33 ستۋدەنت سپورتتىڭ ءارتۇرى بويىنشا ۇلت­تىق شتاتتىق كوماندالاردىڭ مۇشە­سى. جوعارى ليگادا ونەر كورسەتەتىن «قاي­سار قمۋ» ۆولەيبول جانە «سەيحۇن قمۋ» گاندبول كوماندالارىنىڭ قۇ­را­مىندا ستۋدەنتتەرىمىزدىڭ كوپ بولۋى حا­لىقارالىق رەيتينگتەردە جوعارى ۇپايلار اكەلدى.

ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمىنىڭ جەتىستىكتەرى – سارالانعان باعدارلامالاردىڭ، بايىپتى قادامداردىڭ، جۇيەلى جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسى. ءوزىنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلارىن لايىقتى اتقارا وتىرىپ، ۋنيۆەرسيتەت جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ حالىقارالىق رەيتينگتەرىندە ۇزدىكتەردىڭ ەڭ الدىڭعى لەگىنە ەنۋگە ۇمتىلۋدا.

قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ۇلتتىڭ رۋحاني قۇندىلىقتارىن قادىر تۇتاتىن، ءوز وتانىن سۇيەتىن، الەمدىك وركەنيەتتىڭ ۇزدىك ءبىلىمى مەن وزىق عىلىمىنان ءنار الۋعا ۇمتىلاتىن، جاڭالىقتاردى يگەرۋگە بارىنشا بەيىم پاراساتتى تۇلعا، باسەكەگە قابىلەتتى ماماندى تاربيەلەۋ ارقىلى قوعام الدىنداعى مارتەبەلى مىندەتىن بولاشاقتا دا ابىرويمەن اتقارا بەرمەك.

قالي وماروۆ،

قورقىت اتا اتىنداعى قمۋ عىلىم دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى

قىزىلوردا وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

قارجى حالىققا باعىتتالادى

ۇكىمەت • بۇگىن، 07:53

قۇپتارلىق قادام

پارلامەنت • بۇگىن، 07:47

مەشىتتە بەتپەردە تسەحى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 07:35

ەلگە پايداسى تيگەن ادام جاقسى

پارلامەنت • بۇگىن، 07:30

اۋدان ءومىرىنىڭ ايناسى

ايماقتار • بۇگىن، 07:27

ارمان الاسارماسىن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:22

ديقان ديزەلدى تومەن باعاعا الادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 07:11

كوروناۆيرۋسسىز قوستاناي

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار