2018 جىلى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتتاعى ساياسي-ەكونوميكالىق سەرپىلىسى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ امەريكا قۇراما شتاتتارىنا ساپارىنان باستالدى. ۆاشينگتوندا اق ءۇي باسشىسى دونالد ترامپپەن كەزدەسۋدە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستىڭ جانە حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ەلباسى قازاقستان اقش-تى سەنىمدى سەرىكتەس, الەۋەتتى ارىپتەس سانايتىنىن ايتتى. ءوز كەزەگىندە د.ترامپ اقش تاراپى قازاقستاندى ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى بولاشاعى زور, ستراتەگيالىق ارىپتەس دەپ ەسەپتەيتىنىن مالىمدەدى.
ناۋرىز ايىندا بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە ساپارلاعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءابۋ-ءدابيدىڭ تاق مۇراگەرى, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ جوعارعى باس قولباسشىسىنىڭ ورىنباسارى شەيح مۇحاممەد بەن زايد ءال ناھايانمەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى. كەزدەسۋدىڭ ەكونوميكالىق ءباسى جوعارى. ءوزارا ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا تەك 2017 جىلى ساۋدا-ساتتىق كولەمى 2 ەسە ءوسىپ, 374 ميلليون دوللاردان 643 ميلليون دوللارعا دەيىن جەتكەن. ال 2015 جىلدان باستاپ بۇل كورسەتكىش 6 ەسە ارتقان.
مەملەكەت باسشىسى مامىر ايىندا رەسەيدىڭ سوچي قالاسىندا وتكەن جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىستى. سونداي-اق ەلباسى رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن كەزدەسىپ, بىرقاتار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى. مەملەكەت باسشىسى وتكەن جىلى ەاەو-نىڭ ءوزارا ساۋدا كولەمى سايكەسىنشە 24,4-26,1 پايىزعا ۇلعايعانىن ەسكە سالدى. سونىمەن قاتار نۇرسۇلتان نازارباەۆ وڭ ديناميكانىڭ وسى جىلى دا ساقتالىپ وتىرعاندىعىن باسا ايتتى. ەندى كەيبىر تسيفرلارعا توقتالار بولساق, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە 2017 جىلى ءوزارا تاۋار اينالىمى 54,2 ملرد اقش دوللارىن قۇراعان. ال وداقتىڭ ءۇشىنشى ەلدەرمەن سىرتقى ساۋدا اينالىمى 2017 جىلى 633,8 ملرد اقش دوللارىنا جەتكەن.
ال ماۋسىم ايىنىڭ بەل ورتاسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتىك ساپارمەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا باردى. قحر توراعاسى سي تسزينپينمەن رەسمي كەزدەسۋ ءوتتى, ورتاق جوبالار تالقىلانىپ, بولاشاققا نەگىزدەلگەن باعىت-باعدار ايقىندالدى. جالپى, قىتاي قازاقستانعا تىكەلەي ينۆەستيتسيا قۇيۋ كولەمى جونىنەن 4-ورىندى يەلەنەدى. 2017 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 10,5 ميلليارد دوللارعا جەتىپ, 33 پايىزعا وسكەن. بۇل جەردەگى ءوسىم 30 پايىزدان اسقان.
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 24 تامىزدا تۇرىكمەنستاننىڭ تۇرىكمەنباشى قالاسىندا ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ فورۋمىنا قاتىستى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسىدان 25 جىل بۇرىن ءوزى باستاماشى بولعان قوردىڭ قاتىسۋشى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ سامميتىندە ۇتىمدى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
قىركۇيەكتە تۇركيا رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى اياسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعانمەن كەزدەستى. سالتاناتتى قارسى الۋ راسىمىنەن كەيىن قازاقستان مەن تۇركيا پرەزيدەنتتەرى اراسىندا كەلىسسوز ءوتتى. كەزدەسۋدە باۋىرلاس ەلدەر باسشىلارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى نىعايتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ساپار قورىتىندىسى بويىنشا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتاتىن بىرنەشە قۇجاتقا قول قويىلدى.
ساۋدا اينالىمى جونىنەن تۇركيا قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستەرىنىڭ العاشقى وندىعىنا كىرەدى. ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2017 جىلى 27 پايىزعا ءوسىپ, 2 ميلليارد اقش دوللارىنا جۋىقتاعان. ال بۇل جولعى ساپار بارىسىندا قۇنى 2 ميلليارد دوللارعا جۋىق كوممەرتسيالىق جوبالارعا قاتىستى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تاعى ءبىر شارا – دۋشانبەدە ۇيىمداستىرىلعان تمد ءسامميتى. وتىرىستا قازاقستان پرەزيدەنتى تمد اياسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى نىعايتىپ, دامىتۋ ءۇشىن اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەلەرىنە توقتالدى. سونداي-اق ۇيىمدى رەفورمالاۋ جانە دوستاستىقتىڭ تۇجىرىمدامالىق قۇجاتتارىن جاڭارتۋ جولىندا قولعا الىنىپ جاتقان شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازان ايىندا فينليانديا رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارمەن باردى. فينليانديا پرەزيدەنتى ساۋلي نينيستيو جانە ىسكەرلىك توپتاردىڭ, جەتەكشى كومپانيالاردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسۋىندە ەلباسى ەلىمىزدىڭ مۇمكىندىكتەرىن تانىستىرىپ, فين كومپانيالارىن قازاقستانعا جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بريۋسسەلدە وتكەن «ازيا-ەۋروپا» فورۋمىنىڭ ءحىى سامميتىنە قاتىسىپ, بىرقاتار ماڭىزدى كەزدەسۋلەر وتكىزدى. جيىن بارىسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاپونيا پرەمەر-ءمينيسترى سيندزو ابەمەن جانە كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مۋن چجە ينمەن جانە ەۋروپا مەن ازياعا ىقپالدى باسقا دا تۇلعالارمەن كەزدەستى.
ال جەلتوقساندا قازاقستان پرەزيدەنتى رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتكەن جوعارى ەۋرازيا ەكونوميكالىق كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا جانە تمد مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ بەيرەسمي سامميتىنە قاتىستى. كەڭەستە قارالعان ەڭ ماڭىزدى قۇجات – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ الداعى باعىت-باعدارى ايقىندالعان دەكلاراتسيا.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
