اياعان
قىزىلجار وڭىرىنەن تۇلەپ ۇشقان كينورەجيسسەر ا.شاجىمباەۆتىڭ مەرەيتويى تانىمدىق ماندىلىگىمەن ەستە قالدى.
بيىل قىزىلجاردىڭ تۋمالارى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ 120, سافۋان شايمەردەنوۆتىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويلارى اتاپ ءوتىلىپ, مادەني ءومىرىمىزدىڭ جارقىن بەتتەرىنە اينالىپ ەدى. ەندى, مىنە, قىسقا عۇمىرىندا ارتىنا وشپەس مۇرا قالدىرا بىلگەن دارىندى كينورەجيسسەر, اكتەر, جۋرناليست جەرلەسىمىز اياعان شاجىمباەۆتىڭ 60 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان شارالار دا اسىلىن ارداقتاۋدىڭ تاعى ءبىر ۇلگىسىن كورسەتتى.
قىزىلجار وڭىرىنەن تۇلەپ ۇشقان كينورەجيسسەر ا.شاجىمباەۆتىڭ مەرەيتويى تانىمدىق ماندىلىگىمەن ەستە قالدى.
بيىل قىزىلجاردىڭ تۋمالارى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ 120, سافۋان شايمەردەنوۆتىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويلارى اتاپ ءوتىلىپ, مادەني ءومىرىمىزدىڭ جارقىن بەتتەرىنە اينالىپ ەدى. ەندى, مىنە, قىسقا عۇمىرىندا ارتىنا وشپەس مۇرا قالدىرا بىلگەن دارىندى كينورەجيسسەر, اكتەر, جۋرناليست جەرلەسىمىز اياعان شاجىمباەۆتىڭ 60 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان شارالار دا اسىلىن ارداقتاۋدىڭ تاعى ءبىر ۇلگىسىن كورسەتتى. قازاق كينوونەرىنە ءوز ۇنىمەن كەلگەن مارقۇمنىڭ دەرەكتى فيلمدەرى جۇرتشىلىققا ۇسىنىلىپ, تۋعان حالقىنا, ەلگە, جەرگە دەگەن ءسۇيىسپەنشىلىكتى تۋ ەتكەن ۇلتجاندى ازاماتتى جاڭا قىرىنان تانىتا تۇسكەندەي بولدى. قازاق حالقىن قىناداي قىرعان ساياسي قۋعىن-سۇرگىن ناۋبەتىن نانىمدىلىقپەن سۋرەتتەيتىن «الجير» پۋبليتسيستيكالىق-دەرەكتى تۋىندىسىن, حالىقارالىق ءجۇلدەلەردى يەلەنگەن, قازاق كينوسىنىڭ التىن قورىنا قوسىلعان «جانسەبىل» كوركەمفيلمىن تاماشالاۋشىلار كوپ بولدى. ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى سلامبەك تاۋەكەل باستاپ كەلگەن دەلەگاتسيا قۇرامىندا اياعاننىڭ جان جارى الما قۋاندىقكەلىنى, قىزدارى ساندۋعاش, سۇلۋشاش, سول سياقتى, الماتى مەن استاناداعى سىرالعى دوستارى, كينوشىعارمالارىنىڭ كەيىپكەرلەرى مەن رولدەردى سومداعان اكتەرلار بولدى. ءمارتەبەلى مەيماندار مارقۇمنىڭ تۋعان جەرى ەسىل اۋدانىنا اتباسىن تىرەپ, ۇلىقتاۋدان كەندە ەمەس ەكەنىنە كوزدەرى جەتتى. ونىڭ ەسىمىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ ماقساتىمەن ياۆلەنكا كەنتىندەگى №3 قازاق ورتا مەكتەبىنە, پەتروپاۆل قالاسىندا ورتالىق كوشەلەردىڭ بىرىنە اتى بەرىلگەن. ول وقىعان ءبىلىم ۇياسىنا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلعان.
سلامبەك تاۋەكەل مەكتەپتە وتكەن «ونەرمەن ورىلگەن ءومىر» رۋحاني-تانىمدىق كەشتە ءسويلەگەن سوزىندە: «شىركىن-اي, ورتامىزدا جۇرسە عوي, جوق دەگەندە 5-6 فيلم ءتۇسىرىپ تاستار دەگەن وكىنىش ءالى كەۋدەمىزدەن كەتپەيدى. «الجير» مەن «جانسەبىل» فيلمدەرىنەن كەيىن وزىنە دەگەن سەنىمى ارتىپ, جوسپارلارى كوبەيىپ ەدى. قۇنانباي قاجى, ماحامبەت, ماعجان, تولەگەن, مۇقاعالي تاعدىرلارى ونى كوپ ويلاندىرعان ءتارىزدى. قازاقتىڭ وسىنداي ايتۋلى ۇلدارى جايلى ەكرانداۋدى ارماندايتىن. كوپشىلىك اياعاندى كوبىنە شىعارماشىلىعى ارقىلى عانا تانيدى. ال ونىڭ ۇلتتىق بولمىسىنىڭ تەرەڭدىگى, قازاق ونەرى مەن ادەبيەتىن جەتىك بىلەتىنى, سالت-داستۇرلەر مەن ۇعىم-تانىمداردى سونى يگەرگەنى, پاك كوڭىلىنىڭ كەڭدىگى, جۇرەگىنىڭ كىرشىكسىز تازالىعى جونىندە بىلە بەرمەيدى. «اياعانتانۋ» الەمى ەندى باستالدى. وعان «قازاقفيلم اق-تىڭ قارجىلىق دەمەۋىمەن جان جولداستارى, «ءاليحان» فيرماسىنىڭ جەتەكشىسى دارحان قوجاحان تۇسىرگەن فيلم, «توعاناي» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى تالعات ايتباي ۇلى شىعارعان «مەن قازاقتىڭ بالاسى» ماقالالار مەن ەسسەلەر جيناعى, جەرگىلىكتى باسپادان تاعى ءبىر كىتاپتىڭ, «كينورەجيسسەر ا.شاجىمباەۆتىڭ دەرەكتى-پۋبليتسيستيكالىق فيلمدەرىن وقۋ-تاربيە ءۇردىسىندە پايدالانۋ» ادىستەمەلىك قۇرالىنىڭ ازىرلەنۋى جول اشىپ بەردى», دەدى.
جاڭا مۇراجايدىڭ سالتاناتتى اشىلۋى, ءمۇسىنىنىڭ قويىلۋى مەرەيتوي ءمانىن اشا ءتۇستى. ايتۋلى شاراعا مەكتەپ مۇعالىمدەرى مەن وقۋشىلاردىڭ جان-جاقتى دايىندالعانى بايقالىپ تۇردى. اسىرەسە, قاۋىرسىن قانات بالعىندار ناشىنە كەلتىرە وقىپ بەرگەن جاۋقازىن ولەڭ-جىرلارعا, اۋەلەتە شىرقالعان اندەرگە جينالعاندار ريزا بولىستى. كوپتەگەن دەرەكتى فيلمدەردىڭ اۆتورى ورال ءجۇنىسوۆتىڭ, «الجير» ءفيلمىن ءتۇسىرۋشى وپەراتور نيكولاي رايسوۆتىڭ, «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, «جانسەبىلدە» باستى كەيىپكەر مۇقاتايدىڭ جاستىق شاعىن شەبەرلىكپەن بەينەلەگەن كەڭەس نۇرلانوۆتىڭ ەستەلىكتەرى جينالعاندارعا قاتتى اسەر ەتتى. سازگەر, كۇيشى سەكەن تۇرىسبەك «كوڭىل تولقىنى» شىعارماسىن ەرەكشە شابىتپەن ورىنداپ بەردى.
مادەنيەت ۇيىندە ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنتسيادا وبلىستىق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى كەمەل وسپانوۆ ايماق باسشىسى س.ءبىلالوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ, ىستىق ىقىلاسىن جەتكىزدى. اۋدان اكىمى ەرىك نۇراقاەۆ, ا.ءشاجىمباەۆ اتىنداعى ءبىلىم ورداسىنىڭ ديرەكتورى ەرتاي وسپانوۆ ءوز باياندامالارىندا اياعاننىڭ ازاماتتىق بيىك بولمىسى, ادامگەرشىلىك كەلبەتى جايلى سىر شەرتتى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن فيلم تاماشالاندى. جەرگىلىكتى «پرومەتەي» كينوستۋدياسىنىڭ اۋەسقوي ءارتىستەرى «جانسەبىل» كوركەمفيلمىنەن ۇزىندىلەر قويدى. جازۋشى-جۋرناليستەر بولات وڭعارباي, تالعات ايتباي ۇلىنىڭ وي-پىكىرلەرى كەلەشەككە وشپەس ءىز قالدىرۋ ادام عۇمىرىنىڭ ۇزاقتىعىمەن ەمەس, ماندىلىگىمەن, عيبراتتىلىعىمەن ولشەنەدى. ادامدار ولگەن كۇنى ولمەيدى, ۇمىتىلعان كۇنى ولەدى. قاي قىرىنان السا دا, اياعان – قايتالانباس تۇلعا, ونىڭ اتى ەشقاشان وشپەك ەمەس. ويتكەنى, ءبىزدىڭ سۇيىكتى دوسىمىز ءوز بيىگىندە وتكەن ەر! ۇرپاققا امانات ەتكەن رۋحاني دۇنيەلەرىنىڭ شىراقشىلارى, اياۋلى اياعانىن ءىزدەۋشىلەر تۋعان جەرىندە دە بار ەكەنىنە كوڭىلىمىز مارقايىپ قالدى دەگەنگە سايدى. زايىبى الما ورنى ەرەكشە ازاماتتى قادىرلەپ-قاستەرلەگەن اۋىلداستارىنا ريزاشىلىق سەزىمىن ءبىلدىردى. قادىرلى قوناقتارعا قازاقتىڭ سالتىمەن كادە-سىيلار جاسالدى. مادەني شارالار سپورتتىق جارىستارعا جالعاسىپ, قازاق كۇرەسىنەن تۋرنير وتكىزىلدى. جاس كەزىندە 62 سالماق دارەجەسى بويىنشا كۇرەسكەن ونىڭ اتىنا ارنايى جۇلدە تىگىلدى. ەڭ سوڭىنان تۋعان-تۋىستارى اس بەرىپ, ارۋاققا دۇعا باعىشتالدى.
وبلىس ورتالىعىنداعى س.مۇقانوۆ اتىنداعى امبەبەپ كىتاپحانادا وتكەن كەزدەسۋ دە, اياعاننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كورمە دە الاشتىڭ اياعانىن ۇلىقتاۋعا ارنالدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى مەرەكەسىمەن ورايلاس كەلگەن مەرەيتوي ورالىمدى ويلارعا تولى بولىپ, «جاقسىنىڭ اتى ولمەيتىنىن» تاعى ءبىر پاش ەتتى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
——————————–
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن امانگەلدى بەكمۇراتوۆ.
