رەسپۋبليكا وڭىرلەرىنەن جينالعان قالامگەر قاۋىمى پرەزيدەنتتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىن تالقىلاپ, ۇلتتىق ادەبيەتىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان كەلەلى مىندەتتەردى ورتاعا سالدى.
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارما توراعاسى ۇلىقبەك ەسداۋلەت پرەزيدەنت ماقالاسىنىڭ ءمان-ماڭىزى, قۇندىلىعى تۇرعىسىندا دايەكتى دەرەكنامالارعا نەگىزدەلگەن بايانداماسىن وقىدى. ء«بىز وتارشىلدىقتىڭ قيىن-قىستاۋىنان وتكەننەن كەيىن, ءوزىمىزدىڭ تاريحىمىزعا ءوزىمىز قولىمىز جەتپەي ءزارۋ بولىپ كەلگەن ەلمىز. قادىر مىرزاليەۆ اعامىزدىڭ ء«بىزدىڭ تاريح بۇل-داعى قالىڭ تاريح, وقۋلىعى جۇپ-جۇقا بىراق-تاعى» دەيتىن سوزىندە ۇلكەن شىندىق بارىن قايتالاپ ايتۋدان جالىقپايمىز. سەبەبى, بىزگە ءوز تاريحىمىزدى وقىتپاي, وزىمىزدەن جاسىرىپ, باسقا ۇلتتاردىڭ, وزگە مەملەكەتتەردىڭ تاريحىن ءوز تاريحىمىزدان گورى جەتىك ءبىلىپ كەلگەنىمىز جاسىرىن ەمەس» دەي كەلىپ, ماقالادا قوزعالعان ماسەلەلەردى ورىنداۋدا جازۋشىلارعا ارتىلاتىن جۇكتىڭ سالماعى جەڭىل ەمەس دەپ اتاپ ءوتتى. وسى باعىتتا ءبارىن زەردەلەۋ, جۇزەگە اسىرۋ جاعى ويلاستىرىلۋى كەرەك. ماسەلەن, الداعى ۋاقىتتا « ۇلى دالا تۇلعالارى» سەرياسىنداعى كىتاپتار جازىلادى. وسى كەزگە دەيىن تاريحي تاقىرىپتارعا ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ, قابدەش ءجۇمادىلوۆ, مۇحتار ماعاۋين, انەس ساراي, قويشىعارا سالعارين, قاجىعالي مۇقامەتقاليەۆ, بەكسۇلتان نۇرجەكە, كادىربەك سەگىزباي, سماعۇل ەلۋباي, تۇرسىنحان زاكەن ۇلى, ت.ب. قالامگەرلەرىمىز قالام تەربەپ كەلسە, ءالى دە قالامى قولىنان تۇسپەگەن جازۋشىلارمەن قاتار ادەبيەتىمىزدىڭ كەيىنگى بۋىن وكىلدەرىنە دە كەڭ تىنىس اشىلۋدا.
وداق تاراپىنان قازىرگى كەزدە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قارجىلاندىرۋىمەن م. اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى جانە كومپوزيتورلار وداعىمەن بىرلەسىپ «دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسى» مەن « ۇلى دالانىڭ كونە سارىندارى» جيناعىن قۇراستىرۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان. «ادەبي ولكەتانۋ» جوباسى جالعاسىن تاۋىپ, فولكلورعا, ۇلتتىق سالت-ساناعا بايلانىستى اڭىز-ەرتەگىلەردى جيناستىراتىن ەكسپەديتسيالار جوسپارلانعان. قازىردىڭ وزىندە وڭىرلەرگە بارىپ قايتقان جازۋشىلار ءونىمدى ەڭبەك ەتۋدە.
قوعامدا ۇلكەن سەرپىلىس تۋعىزعان ماقالاعا وراي جازۋشىلارعا كول-كوسىر تاريحي تاقىرىپتار ۇسىنىلىپ وتىر. قالامداستارىنا قاپى قالماي, قارەكەت ەتۋدى ۇسىنعان وداق باسشىسى وسى ماسەلەدە سەرگەكتىك تانىتىپ, ءوز وي-پىكىرلەرىن, جوبا-جوسپارلارىن ءباسپاسوز بەتتەرىندە, الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاريالاپ وتىرۋ جايىندا ۇسىنىس ءبىلدىردى.
بيىلعى جىلدىڭ 9 ايىندا قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە 70-كە جۋىق سالتاناتتى جيىندار, مەرەيتويلار, ەسكە الۋ, شىعارماشىلىق جانە اۆتورلىق كەشتەر, وقىرماندارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلگەن. سونىمەن قاتار حالىقارالىق دەڭگەيدە استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي وتكەن «اق وردالى استانام» حالىقارالىق پوەزيا كەشى مەن «قازىرگى زامانعى ءسوز ەنەرگياسى» ەۋرازيالىق ادەبي فورۋمى سياقتى ەكى ءىرى ءىس-شارا وتكىزىلگەنى بەلگىلى. جازۋشىلارعا ارنالعان ادەبي الاڭ ەركىن شىعارماشىلىقتا پىكىر الماسۋعا, تاجىريبە بولىسۋگە جاسالعان مول مۇمكىندىك بولدى. مۇنىڭ بارلىعى قازاق جازۋشىلارىنىڭ ەڭبەكتەرىن ناسيحاتتاپ, دارىپتەۋگە باعىتتالىپ وتىر. ەندىگى كەزەكتە جازۋشىلار وداعى زاماناۋي كەزەڭنىڭ جاڭاشىل تالاپتارىن يگەرىپ, قازاق ادەبيەتىن الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىپ, جاس قالامگەرلەردى قولداۋ باعىتىندا تىڭ باستامالاردى قولعا الاتىن بولادى. وسى باعىتتاعى ناقتى جوسپارلارمەن تانىستىرعان وداق باسشىسى الداعى جىلى جازۋشىلار وداعىنىڭ ءارى «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنىڭ 85 جىلدىعى تويلاناتىندىعى قالامگەر قاۋىمعا تاعى ءبىر تىڭ سەرپىن بەرەتىن ماڭىزدى شارالاردىڭ ءبىرى بولاتىندىعىنا سەنىم ءبىلدىردى.
پلەنۋم اياسىندا توراعانىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اقبەرەن ەلگەزەك وداق جارعىسىنا ەنگىزىلگەن تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر تۋرالى, سونداي-اق الداعى جۇمىس ءتارتىبىنىڭ رايىنان حاباردار ەتتى. جازۋشىلار جيىن سوڭىندا پرەزيدەنت ماقالاسىنا وراي ارنايى ۇندەۋ قابىلداپ, وندا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىن قامتيتىن «تاريحي-ادەبي ولكەتانۋ» جوباسىن ۇسىندى. اتالعان جوبا شەجىرەلى تاريحىمىزدى قايتا ساراپتاپ, كەلەر ۇرپاققا مۇرا بولار تاريحي تاقىرىپتارعا ارنالعان جاڭا شىعارمالاردىڭ جازىلۋىنا ىقپال ەتەدى.
وداق كەلەشەگىنە ءارى ىسكەرلىك جوسپارلارعا ۇلكەن ءۇمىت ارتقان قالامگەرلەر ەركىن وي الاڭىندا ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ, ۇلتتىق ادەبيەتتىڭ جارقىن بولاشاعىنا ساتتىلىك تىلەۋمەن تارقاستى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
