بيىل العاشقى لەكتە ەكى مىڭعا جۋىق اسكەري قىزمەتشى جەڭىلدەتىلگەن زاەم الدى
اسكەريلەردىڭ باسپانالى بولۋ ماسەلەسىن شەشۋگە, ياعني جاڭا الەۋمەتتىك باعىتتا ونىمدەر ازىرلەپ, ونى جۇزەگە اسىرۋ ىسىنە تقجب قوعام بەلسەندىلەرىن قوسا جۇمىلدىرىپ وتىر. ال تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى جانىنداعى قوعامدىق كەڭەستىڭ قۇرامىندا وسى تاقىرىپقا قالام تارتقان تانىمال جۋرناليستەر, قوعام قايراتكەرلەرى مەن بانك سالىمشىلارى كىرەدى. سونداي-اق وسى جولى قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ قاتارى تولىققانىن اتاپ وتكەن ءجون.
سونىمەن كەزەكتى وتىرىستا قوعامدىق كەڭەستىڭ توراعاسى, بەلگىلى جۋرناليست سەرگەي پونومارەۆ «اسكەري ونىمگە» قاتىستى الماتى, استانا, تاراز جانە سەمەي قالالارىنداعى اسكەري بولىمدەرگە بارىپ, جاڭا تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ نەسيەلەندىرۋ شارتتارىن ءتۇسىندىرىپ, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ پىكىرلەرىن ءبىلىپ قايتقانىن اتادى.
– اسكەري بولىمدەردەگى ساپارلار ناتيجەسىندە بانك كليەنتى اتانعان وتان قورعاۋشىلارىمىزدىڭ پىكىر-ۇسىنىستارى جينالدى. قولعا تۇسكەن اقپاراتتىڭ ءبارىن بانك باسشىلىعىنا تاپسىردىم جانە الداعى جىلى اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ بۇل ۇسىنىستارى ەسكەرىلەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. قازىر ولارعا 1 845 جەڭىلدەتىلگەن زاەم بەرىلگەن جانە 300-دەي نەسيە ءوتىنىشى قارالىپ وتىر. بانكتىڭ قولداۋىنا قوعامدىق كەڭەستىڭ باقىلاۋى قوسىلىپ, اسكەري ماماندار پاتەر جالداۋشىدان باسپانا يەسى مارتەبەسىنە وتۋدە. بۇل يگى ءىس جالعاسىن تابا بەرەدى دەپ سەنەمىن, – دەدى سەرگەي پونومارەۆ.
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى باسقارما ءتورايىمى ءلاززات يبراگيموۆانىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بيىل پۋلعا ىلىگە الماعان اسكەري قىزمەتشىلەر تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىندەگى شوتتارىنا اقشا جيناۋدى ءارى قاراي جالعاستىرا الادى. بۇل ءۇشىن بانك بارىنشا جايلى جانە قاۋىپسىز جاعداي جاساپ وتىر. ەڭ باستىسى, اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ شوتتارىنا ەرەكشە مارتەبە جانە قول سۇعىلماۋشىلىق كەپىلى بەرىلگەن. ولاردىڭ جيناعان قاراجاتى بيۋدجەت ەسەبىنە الىنبايدى. ولارعا تىيىم سالۋعا بولمايدى جانە ۋاقتىلى تولەنبەگەن قانداي دا ءبىر وزگە نەسيە بويىنشا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر تولەم تالاپتارىن قويا المايدى. سونداي-اق بۇل دەپوزيتتەردەگى ءتيىمدى جىلدىق سىياقى مولشەرلەمەسى 13,3%-عا دەيىن باراتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
قازاقستاندا شامامەن 70 مىڭداي اسكەري قىزمەتشى تۇرعىن ءۇي تولەمدەرىن الادى. دەمەك بۇل – تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج اسكەريلەردىڭ سانى. سوندىقتان تقجب وسى ازاماتتاردىڭ باسپانا ماسەلەسىن الداعى 5-6 جىلدىڭ ىشىندە شەشۋگە نيەتتى.
كوپ پاتەرلى ۇيلەردىڭ كوپشىلىگىنە كۇردەلى جوندەۋ كەرەك
ەلىمىزدە بۇگىنگى تاڭدا 146 763 مىڭ شارشى مەتر كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي قورى بولسا, بۇلاردىڭ سالىنعانىنا الدى 60 جىل جانە ولاردىڭ 1,8 پايىزى اپاتتى جاعدايدا, سونداي-اق 25 پايىزى كۇردەلى جوندەۋدى كۇتىپ تۇرعانىن ەسكەرسەك, بۇل ماسەلە كوكەيكەستى ەكەندىگىن كورسەتەدى. ال بۇل ىسكە 589 ميلليارد تەڭگە قاراجات كەرەك. سوندىقتان پارلامەنت تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى نارىعىنىڭ قۇرىلىمىن تۇپكىلىكتى وزگەرتۋدىڭ كەزى كەلگەنىن ءتۇسىنىپ وتىر. ويتكەنى 10-15 جىلدان كەيىن قالعان ۇيلەرگە دە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت بولادى. ۋاقىت وتە كەلە ول مەملەكەت ءۇشىن تولايىم ماسەلەگە اينالماق.
وسى ورايدا م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگىن (وسي) قۇرۋ ۇسىنىلىپ وتىرعانى بەلگىلى. بىراق ونى قاي بانك موينىنا الادى؟ بۇل سالادا اسا كۇردەلى قارجىلىق وپەراتسيالاردى جولعا قويۋ مەن پاتەر يەلەرى بولىپ تابىلاتىن سالىمشىلاردىڭ قاراجاتىن شوعىرلاندىرىپ, تەك ءتيىستى ماقساتقا جۇمساپ, قولدى بولىپ كەتپەۋىنە قانداي قارجىلىق جۇيە كەپىلدىك بەرە الادى؟
وسىناۋ اسا ماڭىزدى جاۋاپكەرشىلىكتى «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق موينىنا الۋعا دايىن. سول سەبەپتى قارجىلىق ۇيىم ارنايى باستاما دا كوتەرىپ وتىر. بانكتىڭ بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن قانداي جولدار ۇسىناتىنى تۋرالى باسقارما ءتورايىمى ءلاززات يبراگيموۆا قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىنە تارقاتىپ, ايتىپ بەردى.
– ءبىر جاعى بۇل تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى نارىعىن بىرىكتىرۋ ءۇشىن عانا ەمەس, ونى تارتىپكە كەلتىرىپ, اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋدە دە اسا قاجەت. ويتكەنى ءاربىر وتانداسىمىز جاقسى, جوندەۋ كورگەن ۇيدە تۇرىپ, كۇيلى بولۋعا مۇددەلى. سوندىقتان دا كوپ پاتەرلى ۇيلەردىڭ كۇردەلى جوندەۋىنە جۇمسالاتىن قاراجاتتى ءبىر جەرگە جيناقتاپ, سول ماقساتقا جۇمساۋ جايىنداعى اماناتتى تقجب موينىنا الىپ وتىر, – دەدى بانك جەتەكشىسى.
ويتكەنى الداعى 10-15-20 جىلدا قالعان 65 پايىز تۇرعىن ۇيلەرگە دە كۇردەلى جوندەۋ قاجەت بولماق. بانكتىڭ ەسەپتەۋىنشە جىل سايىن بۇل باعىتتا 75 ميلليارد تەڭگە قاراجات جيناقتاۋعا بولادى. ءۇش جىلدا ونى 250 ميللياردقا جەتكىزىپ, ۇلكەن قور جاساقتاۋعا ابدەن مۇمكىندىك بار. مۇنداي كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن باتىس ەۋروپا, ياعني گەرمانيا, ۆەنگريا ەلدەرى قولدانىپ كەلەدى.
قىسقاسى, ەسىكتەن ەنىپ كەلە جاتقان 2019 جىلدىڭ باسىندا ءماجىلىس پەن سەنات بۇل باعدارلامانى زاڭنامالىق تۇرعىدا قاراستىرادى.
سالىمشىلار سەنىمى
قالاي دەسەك تە ءتورت بىردەي دەۆالۆاتسيا حالىقتىڭ جيناقتاۋشى جۇيەگە دەگەن سەنىمىنە سەلكەۋ تۇسىرگەنى ايان. الايدا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ سالىمشىلارى بۇگىندە 1,2 ميلليونعا جەتكەنىن ەسكەرسەك, بانك سالىمشىلار سەنىمىنەن شىعۋ ءۇشىن از جۇمىس اتقارىپ وتىرعان جوق. بۇل – جاڭا قونىس تويلار, ءبىرىنشى باسپانالى بولۋ باقىتى مەن پايىزى تومەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر.
سوندىقتان جاڭا جوبالار مەن اكتسيالاردان بولەك, قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى بانكپەن بىرىگىپ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق جۇيەسىنىڭ ەڭ باستى ماقساتىن, ياعني تابىس كولەمىنە قاراماستان, بارلىق ازاماتتارعا قاراجات جيناپ, كەيىن ءۇي ساتىپ الۋعا نەمەسە سالۋعا ءتيىمدى نەسيە رەسىمدەۋ مۇمكىندىگىن بەرۋدى ناسيحاتتاۋدى جالعاستىرىپ كەلەدى.
– حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىنىڭ ءوسۋى قوعامدىق كەڭەسپەن بىرلەسىپ جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەلى بولعانىن بىلدىرەدى. بۇعان تۇتىنۋدى ەمەس, قاراجات ۇنەمدەپ, اقشا جيناۋدى قۇپ كورگەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى سالىمشىلارى سانىنىڭ وسكەنى دالەل. 2018 جىلدىڭ 11 ايى ىشىندە بانكتە 347 574 جاڭا دەپوزيت اشىلدى. جالپى العاندا, ءبىزدىڭ بانكتە قازىر 1,2 ميلليوننان استام ادام باسپانالى بولامىن دەپ قاراجات جيناپ جاتىر. ولاردىڭ شوتتارىنداعى جالپى جيناق سوماسى 583,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى, – دەدى ءلاززات يبراگيموۆا.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
