14 جەلتوقسان, 2018

ەلدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭى

574 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

مىنا دۇنيەدە قازىر ءومىر ءسۇرىپ جاتقان حالىقتاردىڭ سانى 2500-دەن اسادى. سونىڭ ءوز مەملەكەتتىلىگىنە يە بولىپ, بى­رىك­كەن ۇلتتار ۇيىمىنا مۇشەلىككە قا­بى­ل­دانعاندارى 200-گە جۋىعى عانا. ودان دا ناق­تىلاپ ايتساق, 195 مەملەكەت. بولدى, ءبىتتى. باس­قا مەملەكەتتەر جوق. سانى جا­عى­نان قازاعىڭىزدى سان وراپ كەتە­تىن ۇلتتاردىڭ اراسىندا دا ءوز ەلى وزىنە ولەڭ توسەگى بولا الماي, تۋعان جەرىنەن ءبىر جا­پىراق تۋىن تىگەتىن الاقانداي توبە تابا الماي جەتىمسىرەپ جۇرگەندەرى جەتەرلىك. سون­دىقتان ءبىز باسىمىزداعى باقتى باعا­لاۋعا ءتيىسپىز.

ەلدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭى

تاۋەلسىزدىك تويىمىز 16 جەل­توقساندا اتالادى. مەرەكەنىڭ داتا­سى مەرەكەلىك ءىس-شارالار ۇيىم­داس­تىرۋعا سونشاما قولايلى دەۋ دە قيىنداۋ, راسىندا. كو­شەگە شىعا كەلسەڭىز ار­قانىڭ ارقىراعان ايازى بەتى­ڭىزدى شىم­شيتىن استانانى ايت­پاعاندا, ەڭ جىلى دەگەن وڭتۇستىك وڭىرلەردە دە بۇل كەزدە اق قار, كوك مۇز جەر بەتىن جاۋىپ جاتادى. بىراق ءبارىبىر ءوزىمىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ باستى مەرەكەسى جانىمىزعا جاقىن, جۇ­رە­گىمىزگە جىلى. ماعان ايتقىزساڭىز, ءتىپتى, تاۋەلسىزدىك جاريالاعان كۇنىمىزدىڭ وسى مەزگىلگە ورايلاسۋى ورىندى دا. نەگە دەيسىز عوي؟ ويتكەنى تاۋەلسىزدىك تويىن وسىنداي قاتالداۋ اۋا رايىندا اتاپ ءوتۋ قازىرگى, كە­لەر ۇرپاقتاردىڭ بارىنە بىزگە ءبىر كەزدە, عاسىرلار توعىسىندا, مىڭجىلدىقتار ايىرىعىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ قانداي جاع­دايدا, قالاي كەلگەنىن ءدايىم ەسكە سالىپ تۇرادى. 

1991 جىلدىڭ كۇزىندە, كسرو-نىڭ قۇ­را­مىنداعى كەڭەستىك رەسپۋبليكالار اپتا ارالاتىپ بىرىنەن كەيىن ءبىرى وزدەرىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگىن جارىسا جاريا­لاپ جاتقاندا نۇرسۇلتان نازارباەۆقا «جۇرت­تان نەگە قالىپ قويدىق؟ نەگە كەشى­­گىپ جاتىرمىز؟» دەگەن تۇرعىدا جان-جاقتان سۇراق جاۋدىرعانداردىڭ جەتكىلىكتى بولعانىن, ولاردىڭ اراسىندا پرەزيدەنتتى ايىپ­تاۋ­شىلاردىڭ دا از تابىلماعانىن جاقسى بىلەمىز. ەل تاعدىرىنا ەلەڭدەيتىن ەت جۇرەكتى ءار پەرزەنت مۇنى ىشتەي سەزىپ ءجۇردى. بايىرعى ۇلتتىڭ سانى رەسپۋبليكا حال­قىنىڭ 40 پايىزىنا دا جەتپەيتىن (39%) كەزدە, قازاقتار كەي وبلىس ورتالىقتارىندا 10 پايىزدى عانا قۇرايتىن كەزدە, ورتاق وتان ۇعىمى سانادان ءوتىپ, سۇيەككە جە­تىپ ۇلگەرگەن كەزدە اياق استىنان بولەك شىعۋ, تاريحي وتاننان شەتتەۋ دەگەنىڭىز ميل­ليونداعان ادام ءۇشىن جاندى جارالايتىنداي, جۇرەكتى جابىرقاتاتىنداي جاي ەكەنىن ءتۇسىنۋ تىم قيىن ەمەس. بىراق نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇل ءتۇيىندى دە اقى­رى تارقاتتى. حالقىمىزعا تاريح جۇك­تەيتىن سىننىڭ سالماعىن سەزىندىردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ تار جول, تايعاق كەشۋىنە تاۋەكەل ەتۋ كەرەكتىگىنە بارشانى سەندىردى. سەندىردى دە, سالقىن سابىرىنىڭ, اسقان اقىلىنىڭ ارقاسىندا سول وي قيسىنىنا كوندىردى دە. 

ول تۇستا پرەزيدەنت اپپاراتىندا ىستەگەندىكتەن ءارى ءبىزدىڭ ءبولىمنىڭ كا­بي­نەتتەرى پارلامەنت عيماراتىندا ورنا­لاسقاندىقتان, جۇمىستا جۇرگەنىمىزبەن, جاڭ­بىر-جاڭبىردىڭ اراسىندا شىداماي كەتىپ, سول كەزدەگى جوعارعى كەڭەستىڭ ءماجىلىس زالىنىڭ بالكونىنا بارىپ, تاۋەلسىزدىك جاريالاۋ ماسەلەلەرىن قىزبا-قىزۋ تالقى­لاۋدىڭ, سونىڭ توڭىرەگىندەگى ايتىس-تار­تىستىڭ, داۋ-دامايدىڭ شەت جاعاسىن ءبىز دە تىڭداي العانبىز. تاۋەلسىزدىكتىڭ ون جىل­دىعىندا جاريالاعان «1991» اتتى ماقا­لامىزدا: «رازىلىقتان ايتارعا ءسوز تابا الماعان شاقتار دا, تاڭدانعاننان جاعا ۇستاعان ساتتەر دە بولدى. «جەتپىس جىل بويى جەلكەلەپ, سوگىپ جۇرگەن رەسەيلىك يمپەريانىڭ ۇلگىسى بويىنشا قازاق يمپەرياسىن قۇرۋعا ارەكەتتەنىپ جۇرگەنىمىز جوق پا؟» دەپ بوپسالاعاندار دا تابىلعانىن ايتىپ قايتەيىك, ەلىڭدە, جەرىڭدە وتىرىپ, تاۋەلسىزدىگىڭە اشىقتان-اشىق قارسى داۋىس بەرگەن ءبىر ەمەس, ەكى ەمەس, ون ەكى بىردەي دەپۋتات تابىلعانىن ايتىپ قايتەيىك. اي­تەۋىر, ءتۇبى قايىر. بارىنە – سالاۋات», دەپ تە جازعانبىز.

ءيا, ءتۇبى قايىر بولدى. ەل­باسى ەلىنە سەن­دى. ەل باستايتىن ەرگە ەل دە سەندى. سەنىپ, ەكى تىزگىن, ءبىر شىلبىردى بەردى. مەم­لەكەت قۇ­را الاتىنىمىزدى, مىعىم تۇرا الاتىنى­مىزدى كوردى. بىرتە-بىرتە قاناتتاندى, قۋات­­تاندى. قۋاتتى ەل اتاندى. ءسوي­تىپ مىنە, بۇگىنگى بيىگىنە كەلدى. تاۋبە! وسىنىڭ ءبارى­نىڭ باستاۋىن­دا ەلدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىن­دا-اق تانىلعان اسقان اقىلدىڭ, سالقىن سابىردىڭ الار ورنى وراسان.

ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, 

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار