بىزگە بەلگىسىز گوركي
كەڭەس وداعى كەڭىستىگىندە ونىڭ شىعارمالارىنىڭ تارالىمى 242 ميلليونعا جەتتى. ونىڭ اتاق-داڭقى تەك كەڭەس وداعىنىڭ شەڭبەرىمەن شەكتەلىپ قالعان جوق, ول الەمدىك دەڭگەيدەگى ەڭ ايگىلى, ەڭ اتاقتى ويشىل جازۋشى بوپ مويىندالدى. التى رەت نوبەل سىيلىعىنىڭ نومينانتى بولدى. بىراق وعان ادەبيەت سالاسىنداعى ەڭ اتاقتى سىيلىق ءبارىبىر بەرىلمەدى. كوميتەت ماجىلىسىندەگىلەردىڭ پىكىرى بويىنشا, وعان سىيلىقتىڭ بەرىلمەۋ سەبەبى – م. گوركي العاشقى كەزەڭدە «انارحيست» بولدى, سونان سوڭ بولشەۆيكتەردى قولدادى. ونان كەيىنگى جىلدارى ارگەنتينانىڭ ۇلى جازۋشىسى حوركە لۋيس بورحەسكە دە چيليدە پينوچەتتى قولداعانى ءۇشىن بەرىلمەي قالدى.
گوركيدىڭ بىزگە بەلگىلى ءومىرى – ايدىڭ بەرگى جاعى, ال ارعى جاعى قالاي؟ سول «ارعى جاقتا», ياعني ونىڭ ومىرىندە قانداي وقيعالار تاريحتا ايتىلماي كەلەدى؟ ءستاليننىڭ ءوزى ونى ەرەكشە قۇرمەتتەپ, كەڭەس جازۋشىلار وداعىن قۇرىپ, ونى باسقارۋدى تاپسىرعان, بارلىق جاڭا باستامالاردىڭ باسىنا ۇلكەن سەنىممەن قويىپ, وعان ادامدىق, ازاماتتىق, شىعارماشىلىق ەرىك بەرىپ قويعان ۇلى جازۋشى ويلاماعان جەردەن نەگە وپات بولدى؟ ەڭ سىيلى, ەڭ ابىرويلى, ەڭ باي, بيلىكتىڭ ەڭ سۇيىكتى جازۋشىسى بولعان ماكسيم گوركي قاي تىرلىگىمەن ۇلى كوسەمگە جاقپاي قالدى؟ مۇنىڭ ار جاعىندا ۇزاققا سەرمەيتىن شىرماۋىقتاي شاتاسقان تاريح جاتىر. ول شاتاسقان تاريحتى گوركي زامانداستارىنىڭ ءار كەزدە جازىپ قالدىرعان ەستەلىكتەرىنەن, گوركي ءومىرىنىڭ قۇپيا بەتتەرىن اشۋدا ۇزاق ۋاقىت تىستەپ-تىرناقتاپ ماتەريال جيىپ, ول جايلى كىتاپ جازعان جازۋشى, بارلاۋ اگەنتتەرىنىڭ ءومىرىن زەرتتەۋشى گەننادي سوكولوۆ بىزگە گوركي ءومىرىنىڭ نازاردان تىس قالىپ كەلە جاتقان, ءتىپتى بەلگىلى بوپ كەلگەن جايتتاردى «جەتى ق ۇلىپتىڭ» ار جاعىندا ۇستاپ كەلگەن شىندىقتاردىڭ بەتىن ءبىرشاما اشىپ بەردى. ول تاريحتى ءۇش تاقىرىپقا بولۋگە بولادى. 1. گوركي ومىرىندەگى ايەلدەر نەمەسە ماحاببات ماشاقاتتارى. 2. اڭىز بەن اقيقات. 3. شىڭ مەن شىڭىراۋ.
گوركي ومىرىندەگى ايەلدەر
م.گوركي 1902 جىلى «شىڭىراۋ» اتتى اتاقتى پەساسىن جازدى. كىمدە كىم ونىڭ «بالالىق شاق», «كىسى ەسىگىندە» دەپ اتالاتىن شىعارمالارىن وقىعان بولسا, «شىڭىراۋ» دراماسىنداعى وقيعالار اۆتوردىڭ باسىنان كەشكەن قاڭعىباستار مەن كەدەي-كەپشىكتەر ومىرىنەن الىنعانىن بىردەن تۇسىنەدى. وسى پەسا بويىنشا قويىلعان محت تەاترىنداعى سپەكتاكل ماكسيم گوركيدىڭ جەكە ومىرىنە ايرىقشا اسەر ەتتى. پەساداعى باستى رولدەردىڭ ءبىرى – ناتاشا ءرولىن تەاتردىڭ اتاقتى اكتريساسى ماريا اندرەەۆا ويناعان ەدى. ماكسيم گوركي ماريا اندرەەۆانىڭ كەرەمەت ويىنىنا قاتتى ريزا بولىپ, سپەكتاكل بىتكەن سوڭ ەرەكشە تولقۋ ۇستىندە اكتريسانى كوزىنە جاس الىپ تۇرىپ قۇتتىقتايدى. وسى ءساتتى كەيىننەن اكتريسا بىلاي دەپ ەسكە الادى: «گوركي كوزىنىڭ جاسىن جاسىرا الماي ماعان جاقىنداپ كەلدى دە, قولىمدى قىسىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. مەن بولسام ءوزىمدى-ءوزىم ۇستاي الماي ونى قاتتى قۇشاقتاپ, تۋرا ساحنادا, دۋىلداپ جاتقان جۇرتتىڭ كوزىنشە ءسۇيىپ-ءسۇيىپ الدىم».
وسى ءسۇيىس جالىنداعان ماحابباتقا ۇلاسادى. ولار ءجيى-ءجيى كەزدەسىپ تۇراتىن بولدى. 1903 جىلى اندرەەۆا تەمىر جول سالاسىندا ۇلكەن باستىقتىڭ ءبىرى بولىپ ىستەيتىن كۇيەۋىمەن اجىراسىپ, م.گوركيدىڭ ازاماتتىق نەكەدەگى ايەلىنە اينالادى, ونىڭ حاتشىسى بولادى. بۇل كەزدە ول زاڭدى ايەلى ەكاتەرينا پەشكوۆادان اجىراسپاعان, اجىراسۋ جايلى ويلاماعان دا ەدى. پەشكوۆا بۇل جايدى بىلسە دە بىلمەگەندەي سابىرلى كۇيىن ساقتاي ءبىلدى.
ماكسيم گوركيدىڭ جاڭا ماحابباتى ونىڭ ساياسي باعىتىنىڭ كىلت وزگەرۋىنە شەشۋشى اسەر ەتتى. ماريا اندرەەۆا جازۋشى پەساسىنداعى ناتاشا ءرولىن عانا ەمەس, ونىڭ ساياسي كوزقاراسىنىڭ جاڭا بەلەستەرگە كوتەرىلۋىندە دە تاماشا ءرول اتقاردى. ماريانىڭ ىقپالىمەن م.گوركي بولشەۆيكتەر پارتياسىنىڭ قاتارىنا ءوتىپ, لەنينمەن تانىسادى. ولاردىڭ ماحابباتى ءۇش جىلعا سوزىلىپ, 1919 جىلى ارالارىنداعى سەزىم وتى سۋىنا باستايدى.
ماكسيم گوركيدىڭ اندرەەۆاعا دەگەن ىستىق ماحابباتى دا, لەنينگە دەگەن كوزقاراسى دا سۋىنا باستايدى.
«گوركي ءومىرىنىڭ كوكجيەگىندە تاعى ءبىر ماريا پايدا بولدى, – دەپ جازادى گەننادي سوكولوۆ. – زاكرەۆسكايا بەككوندورف-بۋدبەرگ. ونىڭ ەكىنشى اتى – ماتا حارا. تالاي ەلدىڭ اگەنتۋراسىنا قىزمەت ەتكەن ايگىلى – ماتا حارا. ورىستان شىققان ميلەدي. جاقىن ارالاسقان ادامدار ءۇشىن – جاي عانا مۋرا. ءومىرى تاڭعالارلىق فانتاستيكاعا تولى مەيلىنشە جۇمباق جان. ول پولتاۆادا, دۆوريان وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ءوزىنىڭ ماسكەۋ گەنەرال-گۋبەرناتورىنىڭ جۇبايى, كەزىندە ا.پۋشكين «ميسس ۆەنەرا» دەپ اتاعان اگرافەنا زاكرەۆسكايانىڭ شوبەرەسى ەكەنىن ماقتان تۇتاتىن. كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان. ءوزىنىڭ العاشقى كۇيەۋى – گەرمانياداعى ورىس ەلشىلىگىنىڭ حاتشىسى يۆان بەككەندورف. ورىس تاريحىندا دا بۇل فاميليا ءبىرشاما تانىس. پۋشكيننىڭ ءاربىر قادامىن باقىلاۋشى جاندارم بەككەندورفتار اۋلەتىنىڭ جالعاسى.
اقىلى مەن پاراساتى, بىلىمدىلىگىمەن, سوزشەڭدىگىمەن جاراسىمدىلىق تاپقان ماريا زاكرەۆسكايانىڭ بولاشاعى زور ەدى. بىراق 1917 جىلعى ورىس رەۆوليۋتسياسى ونىڭ بولاشاق ءوسۋ جولىن ءبىرجولاتا جاۋىپ تاستادى. ۋكرايناداعى اكە-شەشەسىنىڭ يمەنيەسىن جاپپاي بەي-بەرەكەتسىزدىك كەزىندە كوتەرىلىسشىلەر تۇك قالدىرماي ورتەپ جىبەرەدى. ونان سوڭ كۇيەۋىنىڭ ەستونياداعى يمەنيەسى ورتكە شالىندى. كۇيەۋى يۆان بەككەندورفتى ءولتىرىپ كەتەدى. ماريانىڭ ەكى بالاسىن گۋۆەرنانتكا وت ىشىنەن ارەڭ دەگەندە امان الىپ قالادى. جەسىر قالعان ماريا رەسەيگە قونىس اۋدارىپ, اعىلشىن كونسۋلى, ءبىر كەزدەرى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىندە بىرگە وقىعان بريۋس لوككاردتى تاۋىپ الادى. ال بريۋس بولسا, مي-6 دەپ اتالاتىن اعىلشىن اگەنتۋراسىنىڭ قىزمەتكەرى ەدى. كەزدەسكەن ساتتەن باستاپ ولاردىڭ داۋىلدى ماحابباتى باستالىپ, اگەنت ءبريۋستىڭ ماحابباتتان باسى اينالىپ كەتكەندەي بولادى. ءوزىنىڭ كۇندەلىگىندە اگەنتكە ءتان ۇستامدىلىعىنان ايىرىلعان بريۋس: «نە بولعانىن بىلمەيمىن, مەنىڭ ومىرىمە ەرەكشە ءبىر سەزىم ارالاسىپ, ەس-ءتۇسىمدى الىپ ءبىتتى. ول سەزىم بارلىق سەزىمدەردەن الدەقايدا كۇشتى, ءتىپتى ومىرىمنەن دە قىمبات بوپ بارادى» دەپ جازعان ەكەن. بىراق بۇلاردىڭ باقىتتى كۇندەرى ۇزاققا سوزىلمايدى. 1918 جىلى پەتروگرادتا چك-نىڭ باستىعى ۋريتسكيدى جاۋلار اتىپ ولتىرەدى, ال ءدال سول كۇنى فانني كاپلان لەنينگە ەكى رەت وق اتتى. تۇنگى ساعات ەكىدە, ەلشىلەردىڭ انتيكەڭەستىك ۇيىمىنىڭ ۇيىتقىسى دەگەن كۇدىكپەن لوككاردتىڭ پاتەرىنە چەكيستەر باسا-كوكتەپ كىرىپ, مۋرا ەكەۋىن تۋرا توسەكتە جاتقان جەرىنەن ۇستاپ الىپ كەتەدى.
مۋرانى دزەرجينسكيدىڭ ورىنباسارى پەتەرس تەرگەۋگە الادى. ول ءوزىنىڭ كوڭىلدەسىنىڭ شپيوندىق ارەكەتتەرىنەن مۇلدەم بەيحابار ەكەنىن دالەلدەپ شىققان سوڭ پەتەرس ونى بوساتىپ جىبەرەدى. ۇزاق ۋاقىت بويى ەرلى-زايىپتىلارداي بىرگە ءومىر ءسۇرىپ كەلگەن ادامنىڭ كاسىبى مەن ءىس-ارەكەتى جايلى مۇلدەم بەيحابارمىن دەگەنىنە ساۋىسقاننان ساق, بورسىقتاي كۇدىكشىل اتاقتى چەكيست قالايشا ونىڭ سوزىنە وپ-وڭاي سەنىپ, بوساتىپ جىبەرە قويدى؟ ءوزىنىڭ كىناسىز ەكەنىنە سەندىرىپ قانا قويماي, تۇرمەدە جاتقان كوڭىلدەسىن دە بوستاندىققا شىعارىپ الۋىنا قانداي دالەلدەر سەبەپ بولدى؟ ءارى-بەرىدەن سوڭ ول «كۇيەۋى» ەكەۋى ستوكگولمگە كەتىپ, سول جاقتا زاڭدى وتباسىن قۇرۋعا تىلەك تە بىلدىرەدى. بىراق پەتەرس ونىڭ تىلەگىن جارتىلاي ورىنداپ, كوڭىلدەسىن شەتەلگە جىبەرەدى دە, ءوزىن رەسەيدە قالدىرادى.
چەكيستەر دە وڭاي شاعىلا سالاتىن جاڭعاق ەمەس. پەتەرستىڭ جوسپارى ارىدە جاتىر ەدى. ول ماريانى كەڭەس اگەنتۋراسىنا قىزمەت ەتۋگە ماجبۇرلەدى.
وسىدان سوڭ كەڭەس اگەنتۋراسىنا قىزمەت ەتۋگە كىرىسكەن ماريا زاكرەۆسكايا ەۋروپا مەن لاتىن امەريكاسىن شارلاپ كەلىپ, ماكسيم گوركيدىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن اشىلعان «الەم ادەبيەتى» دەگەن باسپادان ءبىر-اق شىعادى. دەمەك, كەڭەس وكىمەتىنىڭ ساقشىلارى ماكسيم گوركيدىڭ قىزمەتىن باقىلاۋعا الۋدى ءجون كورىپ, ونداي اڭدۋشى ءۇشىن بىردەن-ءبىر قولايلى ادام ماريانىڭ كانديداتۋراسى دەپ شەشسە كەرەك.
سوزگە اشىق, ءبىلىمدى, ەرۋديتسياسى جوعارى ماريا زاكرەۆسكايا گوركيگە بىردەن ۇناي كەتەدى. ۇناي كەتۋ بىلاي تۇرسىن, ماحابباتتان اۋزى كۇيمەيتىن ماكەڭ (ماكسيم) ونى ۇناتىپ قالادى. كەڭەس وداعىنىڭ اسا كورنەكتى اقىنى كورنەي چۋكوۆسكي بۇل ءساتتى بىلاي دەپ ەسكە الادى. ء«بىر تاڭعالارلىعى سول, ماكسيم گوركي ەشقاشان وعان ارنايى قاراپ سويلەمەسە دە, بارلىق ءسوزىن مارياعا تيگىزىپ ايتاتىن. ونداي كەزدە ول ەرەكشە تاپقىر, ەرەكشە شەشەن, ۇلكەن ءبىر تويعا دايىندالىپ جاتقان گيمنازيستەردەي سۇيكىمدى كورىنۋگە تىرىساتىن».
كوپ ۇزاماي مۋرا ماكسيم گوركيدىڭ تىكەلەي ادەبي حاتشىسى, اۋدارماشىسى, ازاماتتىق ايەلى بوپ, ونىڭ پەتروگرادتاعى كەڭ سارايداي ۇيىنە كوشىپ الدى. پرولەتارياتتىڭ ۇلى جازۋشىسىنان ونىڭ ناقسۇيەرى 24 جاس كىشى بولاتىن.
ء«دال وسى كەڭ سارايداي پاتەر گوركي ومىرىندە كەلەڭسىز ءبىر وقيعانىڭ كۋاسى بولدى, – دەپ جازادى جازۋشى ءومىرىنىڭ اگەنتۋرامەن بايلانىستى جاعىن مۇقيات زەرتتەگەن گەننادي سوكولوۆ. – 1920 جىلى لەنينمەن كەزدەسۋ ءۇشىن ماسكەۋگە انگليانىڭ اتاقتى فانتاست-جازۋشىسى گەربەرت ۋەلس كەلگەن بولاتىن. ونىڭ «ۋاقىت ماشيناسى», «كورىنبەيتىن ادام», «الەم سوعىستارى» اتتى روماندارى كەڭەس وداعىندا كەڭىنەن بەلگىلى ەدى. پەتروگرادتا ول ءوزىنىڭ ەسكى دوسى م.گوركيدىڭ ۇيىندە تۇردى. ۇيقىسى قاشقان ۋەلس تۇندە تۇرىپ, كەڭ بولمەلەردى ارالاپ ءجۇرىپ, اداسىپ كەتكەن ادامداي مۋرا جاتقان بولمەگە «ابايسىزدا» كىرىپ كەتەدى. تاڭەرتەڭ قىزعانشاق گوركي ول ەكەۋىن توسەكتە جاتقان جەرىنەن ۇستاپ الادى. ال مۋرا بولسا اسپاي-ساسپاي, جايباراقات قانا: «الەكسەي ماكسيموۆيچ, ءسىز ويلاڭىزشى! ءتىپتى ماحابباتقا تويمايتىن ايەل ءۇشىن ءبىر ساتتە ەكى بىردەي اتاقتى جازۋشىمەن بىرگە بولۋ تىم كوپتىك قىلماي ما؟! ونىڭ ۇستىنە, گەربەرت سىزدەن ۇلكەن عوي!» شىندىعىندا گەربەرت ۋەلس گوركيدەن ەكى-اق جاس ۇلكەن بولاتىن.
گەربەرت ۋەلس پەن بارونەسسانىڭ كەزدەسۋلەرى اراعا جىلدار سالىپ جالعاسىن تاۋىپ جاتتى.
ورىس ميلەديىنىڭ ەر ادامنىڭ باسىن شىر اينالدىرىپ الاتىن ەرەكشە قاسيەتى بارىن زامانداستارى تاڭعالىپ ەسكە الىپ جۇرەتىن-ءدى. ول كوز تارتاتىنداي سۇلۋ دا ەمەس. بەرنارد شوۋدىڭ جازۋى بويىنشا: «گەربەرت ۋەلس ەسى اۋىپ, اۋرۋعا شالدىقتى – ول بارونەسسا بۋدبەرگتىڭ ارباۋىنا شىعا الماستاي بوپ شىرماتىلدى». گەربەرت ۋەلستىڭ ءوزى كۇندەلىگىنە ول ايەل جايلى بىلاي دەپ جازعان: «ول 43 جاسقا تولدى. بۋرىل شاشتارىنا اق شاش ارالاسا باستاعان, ۋاقىت وتە تولىق ايەلگە اينالار بەلگىلەرى بار. ايتسە دە, كوپ ايەلدەرمەن قاتار قويعاندا, ول وزگەلەردەن ەرەكشە كورىنەتىن. ال سۋرەتىنە قاراساڭ الىپ بارا جاتقان ەشتەڭەسى جوق. كادىمگى مۇرنى تاڭىرايعان, جاس كەزىندە كەڭسىرىگىن سىندىرىپ العاندىقتان پۇشىقتاۋ بوپ كورىنەتىنىنە قاراماستان ونىڭ ەركەك اتاۋلىنى وزىنە تارتىپ تۇراتىن قۇپيا ماگنيتيزمى بار سەكىلدى».
سونىمەن لەنينگە جولىعىپ بولعان سوڭ گوركيدىڭ تازا سەزىمىنە توزاڭ ءتۇسىرىپ, گەربەرت ۋەلس ەلىنە قايتتى. ەلىنە بارا سالىپ, «روسسيا ۆو تمە» دەگەن وچەركىن جاريالادى.
م.گوركي مۋرامەن قالدى. ارادا ءبىرشاما ۋاقىت وتكەن سوڭ ەكەۋى گەرمانياعا, سونان سوڭ يتالياعا اتتاندى. مۋرا بولسا جازۋشىنىڭ قالاماقىسىن رەتتەۋمەن, شەتەلدە ونىڭ كىتاپتارىن شىعارۋ ىسىمەن بەلسەنە شۇعىلداندى. باتىستا گوركي شىعارمالارى بۇرقىراپ شىعىپ جاتتى. ول مۋرانى بۇرىنعىدان دا جاقسى كورە ءتۇستى. «كليم سامگيننىڭ ءومىرى» اتتى اتاقتى رومانىن مۋراعا ارنادى.
يتاليادا جۇرگەندە م.گوركي كوپ رەتتە جالعىزدىقتا ءومىر ءسۇردى. مۋرا بولسا باسپا ىسىمەن اينالىسۋدى سىلتاۋراتىپ, ەۋروپانىڭ باسقا ەلدەرىنە جالعىز ءوزى ءجيى-ءجيى اتتانىپ كەتە بەرەتىندى شىعاردى.
ء«سىزدىڭ كەلەتىن كۇنىڭىزدى ەسەپتەۋمەن ۋاقىت وتكىزىپ ءجۇرمىن. ءسىز ەسىمە تۇسكەندە, ۇيات تا بولسا ايتايىن, ءوزىمدى 25 جاسار جىگىتتەي سەزىنەمىن. بۇلاي جازۋ ىڭعايسىز-اق, بىراق امال قانشا, مەنىڭ ىشكى سەزىمىم وسىلاي» دەپ مۋراعا ءجيى-ءجيى حات جازسا, مۋرا وعان: ء«سىز مەنىڭ ءومىرىمنىڭ قۋانىشىسىز. مەنىڭ جان دۇنيەمە ءسىز عانا كەرەكسىز. مەن, مىنە, وتىزعا كەلدىم. كينەماتوگرافيا الەمىندە كينەماتوگرافيالىق ادامداردىڭ ءتۇر-تۇرىمەن كەزدەسىپ ءجۇرىپ, اقىرىندا ءسىزدى تاپتىم. وسى ءۇشىن قۇدايىما رازىمىن, ويتكەنى مەن قۇدايعا سەنەتىن اداممىن, ال ءسىز, قۇدايعا سەنبەيسىز».
ول انگلياداعى بالالارىنا بارۋدى سىلتاۋراتىپ لوندوندا كوپ بولاتىن. ال شىندىعىنا كەلگەندە, ول سىرتقى بارلاۋ جۇمىسىمەن اينالىساتىن. وعان بريتان بارلاۋ اگەنتتىگىنىڭ 1936 جىلعى 5 مامىر ايىنداعى مىناداي اقپارات دالەل. «اگەنتۋرالىق مالىمەت بويىنشا, لوندوندا تۇرىپ جاتقان رەسەيلىك ەميگرانت ماريا بۋدبەرگ 1918 جىلدان بەرى كەڭەس اگەنتۋراسىنا قىزمەت ەتەتىن ادام. ول نكۆد-نىڭ باستىعى ياگوداعا تىكەلەي باعىنىشتى». ال كەڭەس جاعى بولسا مۋرانى اعىلشىنداردىڭ اگەنتۋراسىنا قىزمەت ەتىپ ءجۇر دەگەن كۇدىكتە بولدى, ويتكەنى ول ءبىر كەزدە مۋرامەن ازاماتتىق نەكەدە ءبىر ۇيدە ءومىر سۇرگەن لوككاردپەن كەزدەسىپ تۇراتىنى جايلى مالىمەتتى جاقسى بىلەتىن ەدى. شىنتۋايتىنا كەلگەندە, مۋرا ەكى جاققا دا بىردەي قىزمەت ەتتى. ال ونىڭ ەڭ باستى مىندەتى – شەتەلدە جۇرگەن رەۆوليۋتسيا داۋىلپازىنىڭ ءومىرىن باقىلاۋدا ۇستاۋ بولاتىن. ونى ارينە گوركي سەزگەن جوق. 1933 جىلى سول داۋىلپاز كەڭەس وداعىنا قاجەت بولدى. پرولەتارياتتىڭ ەڭ اتاقتى جازۋشىسىنىڭ فاشيستىك يتاليادا ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ جاتقانى كەڭەس وداعىنىڭ باسشىلارىنا ۇنامادى. ونىڭ تەز ارادا ەلگە ورالىپ, كەڭەستىك ءومىر شىندىعىن اسقاق ۇنمەن بار الەمگە پاش ەتەتىن شىعارمالار جازۋىن تالاپ ەتتى. ستالين مەن ياگودانىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, مۋرا ماكسيم گوركيدىڭ ەلگە ورالۋى قاجەت ەكەنىنە كوزىن جەتكىزە ءبىلدى. جاستايىنان وكپە اۋرۋىمەن اۋىراتىن, دەنساۋلىعىنا وتە قولايلى بوپ كورىنگەن يتاليانىڭ سوررەنتو قالاسىندا ءبىرجولا قالۋدى ويلاپ جۇرگەن ول, تۋعان-تۋىسقاندارىنىڭ دا ونىڭ كەڭەس وداعىنا قايتىپ كەلۋىنە قارسى ەكەنىنە قاراماستان, ەلگە ورالۋعا شەشىم قابىلدايدى. ءستاليننىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, مۋرا جازۋشى شىعارمالارىنىڭ شەتەلدە باسىلۋى سيرەپ, قالاماقىسى ازايىپ بارا جاتقانىن, ال كەڭەس وداعىندا ونى ۇلكەن قۇرمەت, فانتاستيكالىق قالاماقى, قىسقاسى, جازۋشىعا قاجەتتى بارلىق جاعدايدىڭ جاسالاتىنىن ايتىپ, اقىرى كوزدەگەنىنە جەتىپ تىندى.
ماكسيم گوركيدى, شىن مانىندە, كەڭەس وداعىندا ەرەكشە ىقىلاسپەن, زور قوشەمەتپەن كۇتىپ الدى.
ال مۋرا بولسا ەلگە ورالماي انگلياعا, گەربەرت ۋەلسكە اتتاندى.
ەلگە كەلگەن گوركيدىڭ ساياسي كوزقاراسى وزگەرىپ سالا بەردى. بۇرىنعى دوستارى بۋحارين, رىكوۆ, ت.ب. ۇستالىپ كەتىپتى. شەتەلدەن كەلگەن سوڭ «يتاليا اسەرلەرى» اتتى كىتابىن جارىققا شىعارعان سوڭ, «كەڭەس شىندىعىن اسقاق ۇنمەن» جىرلايتىن شىعارمالار تۋدىرماي-اق قويدى. ءستاليننىڭ ءوزى كۇتكەندەي, ۇلى كوسەم جايلى كوركەم دۇنيە جازۋدان باس تارتتى.
1936 جىلى چەكيستەر ستالينگە گوركي كۇندەلىگىنىڭ كوشىرمەسىن اكەپ كورسەتەدى.
(جالعاسى بار)
دۋلات يسابەكوۆ,
جازۋشى
