ددۇ دەرەكتەرى بويىنشا, الەم دارىگەرلەرىنىڭ 15 پايىزى ءوز تاجىريبەسىندە جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانادى. ال جاساندى ينتەللەكت تاجىريبەسىمەن الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى 15-تەن اسا مەملەكەتى جۇمىس ىستەيدى. وسى تۇرعىدان العاندا قازاقستاندىق ماماندار ءۇشىن دە زاماناۋي جەتىستىكتەردى مولىنان يگەرەتىن كەزەڭ تۋدى. سەبەبى وتاندىق مەديتسينادا قاتەرلى ىسىك سياقتى قاۋىپتى اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋدا كوپتەگەن قيىندىق كەزدەسۋدە. وعان دالەل رەتىندە قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مالىمەتتەرى بويىنشا قاتەرلى ىسىكپەن ەسەپتە تۇرعان 180 مىڭعا جۋىق ناۋقاستىڭ جاعدايىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. ال ەلىمىزدە قاتەرلى دەرتتەن جىلىنا 15 مىڭ ادام كوز جۇمادى. سوندىقتان مەديتسينا سالاسىن تسيفرلاندىرۋعا كوشىرۋدىڭ قاتەرلى ىسىكتى ەرتە انىقتاۋ مەن دياگنوستيكالاۋداعى ماڭىزى زور. وسى رەتتە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن IBM كومپانياسى ارىپتەستىك جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويىپ, اعىمداعى جىلى قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا Watson for oncology جاساندى ينتەللەكتى جوباسىن ىسكە اسىرعاندىعىن ايتا كەتۋ قاجەت. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, جاساندى ينتەللەكت قاتەرلى ىسىكتى ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋ مەن ەمدەۋدە دارىگەر ءۇشىن تاپتىرماس كومەكشى بولا الادى. ءارى ميلليونداعان دەرەكتەردى تالداپ, ساراپتاۋعا مۇمكىندىگى زور. جاساندى ينتەللەكت روبوتتىڭ كومەگى ارقىلى بۇگىندە ەلىمىزدە 70 مىڭنان استام قاتەرلى ىسىك انىقتالعان ناۋقاستاردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك تۋىپ وتىر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, 2019 جىلعا دەيىن ەلىمىزدەگى بارلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى قاعازسىز مەديتسينا رەجىمىنە وتەدى. بۇگىندە ەمحانالارعا بەكىتىلگەن 1 951 338 ازامات ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى دارىگەر كەڭەسىنە جۇگىنگەن. ەلىمىزدە تسيفرلى ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا بايلانىستى 546 تىرەك قۇرىلىپ, 10,2 ملن ەلەكتروندى دەنساۋلىق كارتاسى تولتىرىلعان. ال مەديتسينالىق مەكەمەلەر تولىق اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
الماتى قالاسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەربول دارحامباەۆتىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلى جۇيە بۇگىندە الماتى قالاسىنداعى اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردا دا بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلە باستادى. قالا تۇرعىندارى جسن ارقىلى ەلەكتروندى قىزمەت تۇرلەرىنە e-gov.kz نەمەسە telegram مەسسەندجەرى ارقىلى تىركەلەدى. بۇل باعىتتا DamuMed ءموبيلدى قوسىمشاسى كومەككە كەلەدى. ياعني سمارتفون ارقىلى ەمحانادان وزىنە قاتىستى اقپارات الىپ, دارىگەر كەڭەسىنە قاشىقتىقتان جۇگىنۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار دارىگەر كەڭەسىنە جۇگىنگەن كەز كەلگەن ازاماتتىڭ دەنساۋلىعى جايىنداعى اقپاراتتار دا ەلەكتروندى جۇيەگە ەنگىزىلگەن. اتالعان ءموبيلدى قوسىمشانىڭ قىزمەت اياسى الداعى ۋاقىتتا تاعى دا تولىقتىرىلادى.
بۇگىندە وڭتۇستىك استاناداعى مەديتسينالىق مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ 74-ءى تولىقتاي اقپاراتتىق جۇيەمەن قامتاماسىز ەتىلدى. جاڭا تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەردى يگەرۋگە بايلانىستى دارىگەرلەر تولىق بىلىكتىلىكتەن ءوتتى دەۋگە نەگىز بار. سەبەبى ەلىمىزدىڭ مەديتسينا سالاسىنا دەندەپ ەنگەن تسيفرلاندىرۋ ناتيجەسىنە وراي دارىگەردى ۇيگە شاقىرۋ, دارىگەر كەڭەسىنە جازىلۋ, جەدەل جاردەم قىزمەتىنە جۇگىنۋ, ت.ب. سالالاردى اقپاراتتىق جۇيەلەرسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس ءارى بۇل جۇيە سالا ماماندارىنان جوعارى بىلىكتىلىكتى تالاپ ەتەدى. سونداي-اق زەرتحانالىق ساراپتامالاردى جەتىلدىرۋگە بايلانىستى PACS (تسيفرلى رەنتگەن) جۇيەسىن ەنگىزۋ جۇمىستارى جولعا قويىلۋدا.
قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جۇرتشىلىقتى اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەسى جولعا قويىلىپ كەلەدى. وسى ورايدا سكرينينگ جۇيەلەرىنىڭ تيىمدىلىگىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. ياعني, سكرينينگ ءوتۋ ءۇشىن حابارلاما جىبەرۋ دە اقپاراتتىق جۇيەلەرگە جۇكتەلگەن.
الماتى قالاسىندا 15 قىركۇيەكتەن 15 قاراشاعا دەيىن قالا ەمحانالارىنا ەركىن تىركەلۋ جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق جسن ارقىلى جاڭا تۋعان سابيلەردى دە ەلەكتروندى تىركەۋ مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلعان. ەڭ باستىسى, ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان تسيفرلاندىرۋ شارالارى كەز كەلگەن ازاماتتان زامان كوشىنەن قالماي, ءوز دەنساۋلىعىنا قىراعى بولۋدى تالاپ ەتەدى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
