ەلورداداعى وسىنداي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, جاڭارعان جانە جاڭعىرتىلعان اۋلالارداعى بالالار وينايتىن ءتۇرلى-ءتۇستى قوندىرعىلاردى, قۇم توسەلگەن الاڭداردى, سپورت ترەناجەرلەرىن, اعاش ەگىپ, گۇلزارلارمەن كومكەرگەن دەمالىس الاڭدارىن كورگەندە, كوڭىلىڭ تولىپ, باس قالامىزدى كوركەيتۋ مەن اباتتاندىرۋ ماقساتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىنا ءتانتى بولاسىڭ. استانانىڭ جيىرما جىلدىق شەجىرەلى ءتول مەرەكەسىنە وراي بيىلعى جىلى بۇل يگى باستاماعا بارىنشا باسىمدىق بەرىلدى.
قازىرگى تاڭدا استانادا 1536 اۋلالىق ايماق ەسەپكە الىنعان. ولاردىڭ كوپشىلىگىندە بۇرىنعى جىلدارى كوركەيتۋ جانە اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. بيىلعى مەرەيلى جىلى قالامىزداعى 300-گە تارتا اۋلانى اباتتاندىرۋ جوسپارلانعان بولاتىن. وسىعان بايلانىستى جىل باسىندا قالالىق بيۋدجەتتەن اۋلالاردى جاڭارتۋ جانە جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا 1,4 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىندى.
ۇستىمىزدەگى جىلى الماتى اۋدانى بويىنشا 203 اۋلالىق ايماقتى اباتتاندىرىپ, تۇرعىنداردىڭ ساپالى دەمالىسى ءۇشىن 8 قوعامدىق دەمالىس ورىندارىن جابدىقتاۋ جۇمىستارى جوسپارلانعان. وسى جوسپار اياسىندا يمانوۆ جانە ءۋاليحانوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا, ساتباەۆ, رىسقۇلبەكوۆ, ماياكوۆسكي كوشەلەرىنىڭ بويىندا, جەلەزنودوروجنىي تۇرعىن ءۇي الابىندا كورىكتى ساياباقتار بوي كوتەردى. سارىارقا اۋدانى بويىنشا, 10 اۋلالىق ايماقتى جاڭعىرتۋ, 5 تۇرعىن ءۇي كۆارتالى اۋماعىن كورىكتەندىرۋ جانە سەگىز ساياباق قۇرىلىسىن سالۋ مىندەتى كۇن تارتىبىنە قويىلعان بولاتىن. بايقوڭىر اۋدانى بويىنشا بىرنەشە اۋلالىق ايماقتار مەن ساياباق قۇرىلىسىن سالۋ جوسپارلانسا, ەسىل اۋدانى بويىنشا 10 اۋلالىق ايماقتى اباتتاندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى.
جوبا بويىنشا جوعارىدا اتالعان اۋلالاردا اسفالتتىق جابىندىلار جاڭارتىلىپ, سپورتتىق ترەناجەرلەر ورناتىلدى, بالالار وينايتىن قوندىرعىلار جابدىقتالدى. ويىن الاڭدارىندا بالالاردىڭ جاراقاتتانۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا جۇمساق رەزەڭكە جابىندىلار توسەلىپ, قۇم توگىلدى. اۋلالاردا اعاش ەگىلىپ, كوگالداندىرۋ جۇمىستارى ءىس جۇزىنە اسىرىلدى. بالالار وينايتىن الاڭقايلار شارباقتارمەن قورشالدى. ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋلارمەن ارلەندىرىلگەن بالالاردىڭ ويىن الاڭدارىنداعى كورىنىس ەرىكسىز ەرتەگى الەمىن ەلەستەتەدى.
2013 جىلى ەلىمىزدە «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي-2020» باعدارلاماسى قابىلدانىپ, كەيىننەن ول وڭىرلەردى دامىتۋ باعدارلاماسىنا اۋىسىپ, بۇگىندە «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا ۇلاستى. مىنە, وسى باعدارلاما شەڭبەرىندە استانا اكىمدىگى قالامىزداعى اپاتتى كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى بۇزىپ, ونىڭ تۇرعىندارىن زاماناۋي جايلى پاتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى يگى باستامانى قولعا الدى. وسى باستاما نەگىزىندە باس قالانىڭ تۇرعىن ءۇي قورىنا جان-جاقتى تالداۋ جۇرگىزىلىپ, ارنايى قۇرىلعان ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا شەشىمىمەن نەگىزگى قۇرىلىس قۇرىلعىلارى مەن ينجەنەرلىك جەلىلەرى ابدەن توزعان كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءتىزىمى جاسالدى.
تىزىمگە 1940-1970 جىلدارى سالىنعان 228 كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي ەنگىزىلىپ, بۇل ۇيلەر 2018 جىلعا دەيىن بۇزىلۋعا ءتيىس بولاتىن. ءسويتىپ, 2013-2016 جىلدار ارالىعىندا 117 كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي بۇزىلىپ, وسىندا تۇراتىن 1,5 مىڭنان استام وتباسى جاڭا دا جايلى پاتەرلەرگە كوشىرىلدى. ال 2017 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بۇل الەۋمەتتىك جوبا اياسىندا 111 كوپ پاتەرلى ءۇي سىرىلىپ, وندا تۇراتىن 1,8 مىڭ تۇرعىن جاڭا پاتەرلەرگە يە بولدى. استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى بۇزىلعان ۇيلەردىڭ ورنىنا قايتادان كوپ قاباتتى نىساندار سالىپ, ونسىز دا تىنىسى تار قالا كوشەلەرىن تولتىرا بەرمەي, بۇل جەرلەرگە ساياباق پەن گۇلزارلار, سپورت الاڭدارى مەن ويىن اۋلالارىن جاساقتاپ, قالا تۇرعىندارىنىڭ دەمالاتىن ورىندارىن كوبەيتۋ جولىنداعى تاعى ءبىر يگىلىكتى ءىستى قولعا الدى.
بيىلعى مەرەكەلى جىلى وسى باستاما شەڭبەرىندە باس قالانىڭ وڭ جاعالاۋىندا 13 ساياباق جاساقتالىپ, كەلەسى جىلى تاعى دا 5 ساياباق سالىنادى دەپ كۇتىلۋدە. قالا كۇنى مەرەكەسى قارساڭىندا بوتانيكالىق باق, «لينەينىي» پاركى سالتاناتتى جاعدايدا اشىلىپ, «اراي» ساياباعىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالدى. جالپى العاندا, بيىل پايدالانۋعا بەرىلگەن 18 الەۋمەتتىك دەمالىس نىسانىندا بالالاردىڭ 85 ويىن اتتراكتسيونى, 115 سپورت ترەناجەرى, 18 فۋتبول, باسكەتبول جانە تەننيس الاڭدارى اشىلدى. ۇزىندىعى 17 شاقىرىمعا سوزىلعان ۆەلوسيپەد جولى, 12 شاقىرىمعا سوزىلعان جۇگىرۋ جولى جابدىقتالىپ, 30 سۋبۇرقاق كەشەنى بوي كوتەردى. جاڭادان سالىنعان ساياباقتار, گۇلزارلار مەن بۋلۆارلار بەلگىلى ءبىر داستۇرمەن بەزەندىرىلىپ, ارنايى تاقىرىپقا ساي ورنەكتەلدى.
استانا قالاسىنىڭ جاڭا اكىمى باقىت سۇلتانوۆ قالا اۋداندارىن اباتتاندىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ قارقىنىن ودان ءارى ارتتىرۋعا تاپسىرما بەردى. «ساياباققا بارۋ ءۇشىن ادامدار قالانىڭ ورتالىعىنا كەلىپ اۋرە بولماۋى كەرەك. گۇلزارلار, ساياباقتار, اۋلا كلۋبتارى, كوشە ترەناجەرلەرى «تاياق تاستام» قولجەتىمدى جەردە, تۇرعىندارعا بارىنشا ىڭعايلى بولۋى قاجەت. استانانىڭ كەز كەلگەن اۋدانىندا ءومىر ءسۇرۋ جايلى دا ساپالى بولۋى ءتيىس», دەدى ول ءتيىستى باسقارمالاردىڭ باسشىلارىنا بەرگەن ناقتى تاپسىرمالارىنىڭ بارىسىندا.
اقيقاتىن ايتقاندا, قالامىزداعى كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىققان اۋلالاردى كورىكتەندىرۋ جانە اباتتاندىرۋ ماقساتىنداعى يگى باستامالار لايىقتى جالعاسىن تاباتىن بولادى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان
