ءبىرىنشى ەسەپ:
اسقا كەلگەن ادام قانشا؟
ەرتەدە قازاق دالاسىندا شاعىن اس بەرىلىپتى. داياشىلار اسقا جينالعان حالىقتى ساناپ كورسە, تۋرا 100 ادام ەكەن. سودان قىزمەتشىلەر ءار ادامعا ءبىر-ءبىر تاباق اس تارتۋدى جوسپارلاپ, وسىلاي اتقارعالى جاتقانى تۋرالى اس يەسى اقساقالعا حابار بەرىپتى. وقيعاعا قانىققان اس يەسى: «ولاي جاساماڭدار, اسقا كەلگەن ءار تورەگە ءتورت تاباق, ءار قوجاعا قوس تاباق, ءتورت قاراعا ءبىر تاباق تارتىلسىن», دەپتى.
ءسويتىپ تاباق اس يەسىنىڭ ايتۋى بويىنشا تارتىلعان ەكەن, ەشقانداي تاباق تا, ادام دا ارتىلىپ, نە كەم قالماي ءدال بولىپتى. ەندەشە, اسقا قانشا تورە, قانشا قوجا جانە قانشا قاراپايىم ادام قاتىستى؟
ەكىنشى ەسەپ:
سارباز قانشا شاقىرىم جول ءجۇردى؟
ەرتەدە جاۋگەرشىلىك زاماندا بوگەنباي باتىردان تاپسىرما العان بارلاۋشى سارباز بوكەڭ جاساعى ورنالاسقان تۇستان 50 شاقىرىم قاشىقتا ساعاتىنا بەس شاقىرىم جىلدامدىقپەن كەلە جاتقان جاۋ اسكەرىن مۇقيات بارلاپ الادى دا, ءوز اسكەرىنە جاسىرىن شاۋىپ كەلىپ, جاۋ تۋرالى ءوزى كورگەن اقپاردى جەتكىزىپ, قايتادان جاۋ جاققا ات اۋىستىرىپ قايتا ورالادى. تاسالاۋ جەرگە تۇرا قالىپ, قاسىنان ءوتىپ بارا جاتقان جاۋدىڭ اسكەر سانى قانشا, قارۋلارى قانداي, اتتارى تىڭ با, شەرىكتەرى جيىڭقى, الدە شۇبىرتپالى ما, تاعى سول سياقتى سيپاتتاردى اڭعارىپ, كورگەنىن قولباسشىعا جەتكىزە سالىپ, تاعى دا ات اۋىستىرىپ قايتادان جاۋ جاققا ورالادى.
بارلىق مالىمەتتى تولىقتاي العان بوگەنباي اسكەرى شايقاسقا ساقاداي ساي دايىندالىپ, وزىنەن ەكى ەسە كوپ جاۋعا تۇتقيىلدان شابۋىل جاساپ, جەڭىسكە جەتەدى. ەگەر دە بارلاۋشى ساربازدىڭ جىلدامدىعى ساعاتىنا 60 شاقىرىم بولسا, وندا ول باس-اياعى قانشا شاقىرىم جولدى توقتاۋسىز شاۋىپ ءوتتى؟
ءۇشىنشى ەسەپ:
ابىز جانە قىرىق قاراقشى
تالاس وزەنىنىڭ بويىندا دوڭگەلەك ساز دەگەن جەرگە ەلگە ايگىلى ەگدە تارتقان زەرگەر قونىس تەۋىپتى. ەسەپكە جۇيرىكتىگىنە, بولجامپازدىعىنا قاراپ حالىق ونى ابىز دەپ اتاپتى. ءبىر كۇنى ونىڭ ۇيىنە قىرىق قاراقشى كەلىپ:
– سەندە تاي تۇياعىنداي سوم التىن بار ەكەن, سونى الۋعا كەلدىك, – دەيدى قاراقشىلاردىڭ باسشىسى. سوندا ابىز اسپاي-ساسپاي, جايدارى تۇرمەن:
– جۇدىرىقتاي التىنىم بار ەكەنى راس, بىراق سەندەر قىرىق ادام ەكەنسىڭدەر, بارىڭە بولگەندە ول تۇك تە بولمايدى. سوندىقتان كىم بولسا دا بىرەۋىڭ عانا الىڭدار.
– سوندا ول كىم بولماق؟ – دەپ سۇرايدى كاراقشىلار.
– ءبارىڭ كوك شالعىنعا دوڭگەلەنىپ وتىرىڭدار. قاتارلارىڭا قىرىق ءبىرىنشى بولىپ مەن دە وتىرايىن. ودان سوڭ ىشتەرىڭدەگى بىرەۋىڭنەن باستاپ وڭنان سولعا قاراي ءبىر, ەكى, ءۇش,.. دەپ ساناي باستايمىن. كىمدە-كىم ونىنشى بولىپ شىقسا, سول التىننان كۇدەر ءۇزسىن.
قاراقشىلار ابىزدىڭ ۇسىنىسىنا تاڭدانا, قىزىعا قارايدى دا, ءبىر اۋىزدان قابىلداپ, ءبارى القاقوتان دوڭگەلەنىپ وتىرادى. ولارعا التىن يەسى دە قوسىلادى. سودان سوڭ ول وڭ جاعىنداعى «پالەن» ادامدى ءبىر دەپ ساناپ, ونىنشى ادامدى ورنىنان تۇرعىزدى. ودان ءارى تاعى دا ءبىر, ەكى دەپ ساناپ كەلەدى دە تاعى دا ءبىر ونىنشى ادامدى قاتاردان شىعارادى. سول تارتىپپەن سوڭىنا دەيىن اينالدىرىپ ساناعاندا ابىزدىڭ ءوزى عانا قالادى. سوندا ابىز ساناۋدى قالاي جۇرگىزگەن جانە وزىنەن باستاعاندا نەشىنشى ادامدى ء«بىر» دەپ ساناعان؟
دايىنداعان
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ەسكەرتۋ: ەسەپ جاۋاپتارىن info@egemen.kz پوشتاسىنا جولداۋلارىڭىزدى وتىنەمىز!
