اۋىل – قاشاندا قازاقتىڭ التىن بەسىگى, ۇلتتىڭ توزباس تەمىرقازىعى. ال اۋىل احۋالىنىڭ جاقسارۋى تۇرعىندار ءۇشىن دە جاقسىلىقتىڭ نىشانى بولماق. ەلباسى بيىلعى جىلعى «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەل ەكونوميكاسىن ارتتىرۋ, سول ارقىلى حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ ماسەلەسىن ايتا كەلىپ, كەلەسى جىلعا «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىن قولعا الۋدى تاپسىردى. اۋىلدىڭ ءاربىر ماسەلەسى شەشىمىن تاۋىپ, مۇنداعى ەلدىڭ ەڭسەسى كوتەرىڭكى بولسا, بولاشاق تا باياندى. ەجەلگى مەكەننىڭ مۇڭى تارقاسا, بۇل دا ەگەمەندىكتىڭ ەرەن كورىنىسىنىڭ ءبىرى.
اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن اۋىزسۋ ماسەلەسى ءبىرىنشى ورىندا. جىل سايىن مەملەكەت تاراپىنان اۋىلداردى كوتەرۋ ماقساتىندا باعدارلامالار دايىندالىپ, ءتيىستى قاراجات كوزى قاراستىرىلۋدا. مۇنداي يگى جۇمىستار بۇگىندە جامبىل وڭىرىندە دە اتقارىلىپ, اكىمدىك تۇرعىنداردىڭ تىلەگىن ورىنداپ كەلەدى. جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جيىندا وڭىردە اۋىزسۋمەن قامتىلعان اۋىلدار سانىنىڭ كوبەيە بەرەتىندىگى ايتىلدى. سۋ – ىرىس كوزى, تىرشىلىك بۇلاعى بولعاندىقتان دا, اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن اۋىلدى اۋىزسۋمەن قامتۋ ماسەلەسىنىڭ قارقىندى جۇرگەنى قۇپتارلىق. باسقوسۋدا اسقار مىرزاحمەتوۆ ءوڭىردى اۋىزسۋمەن جانە تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقانىن, بۇل ماسەلەنىڭ ءوزىنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا ەكەنىن ايتقان بولاتىن.
جامبىل وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان الدامجاروۆ اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ جايىن ايتا كەلىپ, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا 4 قالا بويىنشا ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋمەن قامتۋ كورسەتكىشى 84,7 پروتسەنتتى قۇراعانىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە, قالالار بويىنشا سالاداعى كورسەتكىشتى 2018 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 86 پروتسەنتكە جەتكىزۋ كوزدەلگەن ەكەن. «بۇل كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋ ماقساتىندا تاراز قالاسىنىڭ «بۋرىل ا, ب, ۆ» تۇرعىن القابىنداعى سەرۆيستىك جەلىلەردىڭ قۇرىلىسىنا ۇستىمىزدەگى جىلى رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 334,6 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. ناتيجەسىندە ۇزىندىعى 46,2 شاقىرىم بولاتىن قۇبىر جۇيەلەرى جۇرگىزىلۋ ۇستىندە. سونىمەن قاتار اتالعان القاپتىڭ 12,3 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن كەڭەيتۋگە ارنالعان جالپى قۇنى 183,5 ميلليون تەڭگە بولاتىن جوباعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرىلدى», دەيدى باسقارما باسشىسى.
قازىرگى كەزدە اتالعان ەكى جوبانى ءتيىستى مەردىگەر كومپانيالار قولعا الىپ, جۇمىسىن باستاپ تا كەتىپتى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, «تاراز سۋ» مەكەمەسى وبلىس ورتالىعىنداعى قانت زاۋىتى اۋماعىندا قۇنى 205,6 ميلليون تەڭگە بولاتىن جوبا بويىنشا 8 كوشەگە 7,2 شاقىرىم سۋ قۇبىرىن تارتىپ وتىر. اتالعان قاراجات كوزى تاراز قالاسىنىڭ بيۋدجەتىنەن ءبولىنىپ, بۇل جۇمىستار بيىلعى جىلى اياقتالاتىن بولادى. مۇنىڭ ءبارى دە اسىرەسە شالعايدا تۇراتىنداردى اۋىزسۋمەن قامتۋدا جاقسى باستاما بولۋدا.
بۇگىنگى تاڭدا جامبىل وڭىرىندە وبلىستىق ماڭىزى بار ءۇش قالا بار. قاراتاۋ جانە جاڭاتاس قالالارىندا ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋ ماسەلەسى تولىعىمەن شەشىلگەن. نۇرلان الدامجاروۆ بۇل ماسەلەنىڭ شۋ قالاسىندا دا شەشىمىن تابۋى ءۇشىن وسى باعىتتا ناقتى جوبالار ازىرلەنۋ كەرەكتىگىن جەتكىزدى. ال ناقتى كورسەتكىش بويىنشا ايتساق, وبلىستاعى 373 ەلدى مەكەننىڭ 189-ى نەمەسە 50,7 پروتسەنتى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىزسۋمەن قامتىلعان. بولاشاقتا بۇل كورسەتكىش ءوسىپ, اۋىلدار اۋىزسۋمەن ءارى قاراي قامتىلا بەرەتىن بولادى.
قازىرگى كەزدە كوپشىلىك ءۇشىن كوگىلدىر وتىن ماسەلەسى دە وزەكتى. اسىرەسە شالعاي اۋىلدار ءۇشىن بۇل باستى ماسەلە. دەي تۇرعانمەن وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى نەگىزىندە اۋىلداردى گازداندىرۋ جولعا قويىلعان. بۇگىندە وڭىردەگى 377 ەلدى مەكەننىڭ 181-ءى گازبەن قامتىلعان. بۇل باستاما بۇدان ءارى جالعاسىن تاۋىپ, 2018-2025 جىلدارى قوسىمشا 173 ەلدى مەكەن كوگىلدىر وتىنمەن قامتىلاتىن بولادى. ال باسقارما باسشىسى ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنان 50-100 شاقىرىم الشاق ورنالاسقان جانە تۇرعىندار سانى از 23 ەلدى مەكەننىڭ گازداندىرىلمايتىنىن ايتتى. سەبەبى بۇل ەكونوميكالىق جاعىنان ءتيىمسىز ەكەن.
وڭىردەگى ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ جۇمىستارىنا وتكەن جىلى 525 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, 8 جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما دايىندالىپتى. ونىڭ ىشىندە وبلىستاعى 6 اۋداننىڭ 84 ەلدى مەكەنىن گازداندىرۋمەن قاتار, اگرس-1 جانە اگرس-2-ءنى قالا سىرتىنا شىعارۋ جوسپارلانعان. بۇل جۇمىس تا تاراز قالاسى تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. «وسى جوبالار ىسكە اسقان كەزدە وبلىستاعى گازداندىرىلعان ەلدى مەكەندەر سانى 265-ءتى قۇرايدى. ياعني, ناتيجە 70 پروتسەنتكە كوتەرىلەدى. ال گازداندىرىلماعان 173 ەلدى مەكەننىڭ ماسەلەسىن شەشۋ ماقساتىندا كەلەسى جىلدان باستاپ ءۇش جىلدا ءبولىپ قارجىلاندىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە گاز اكەلەتىن قۇبىر قۇرىلىسىنا 11 جوبا دايىندالىپ, بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە قۇرىلىسىن كەلەر جىلى باستاۋ ماقساتىندا ۇزىندىعى 651 شاقىرىمدى قۇرايتىن 8 جوباعا بيۋدجەتتىك ءوتىنىم بەرىلدى», دەيدى باسقارما باسشىسى.
بۇگىندە اۋىلداردى اۋىزسۋمەن جانە كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ ماسەلەسى وڭىردە ويداعىداي جۇرگىزىلۋدە. جوسپار اۋقىمدى, جۇمىس قارقىندى. كۇن وتكەن سايىن اۋىلدىقتاردىڭ احۋالى جاقسارىپ كەلەدى.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
