6 مىندەت, 100 شارا
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپىۇلتتىق جوسپاردا ەلىمىزدىڭ دامۋى ءۇشىن قولعا الىناتىن نەگىزگى التى مىندەت بويىنشا 100 ءىس-شارا قامتىلعان.
مەملەكەت باسشىسى جولداۋداعى ءبىرىنشى تاپسىرما – «حالىق تابىسىنىڭ ءوسۋى» مىندەتى بويىنشا قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ وسۋىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن قازاقستاندىقتاردىڭ تابىسىن ارتتىرىپ, ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان 24 ءىس-شارا قاراستىرىلىپ وتىر.
«قازاقستاندىقتار ءۇشىن اسا ماڭىزدى شارالاردىڭ ءبىرى – 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرىن بىرتىندەپ 1,5 ەسە ارتتىرۋ. حالىقتىڭ كىرىسىن قورعاۋ ءۇشىن زاڭناماعا تاريف بەلگىلەۋ تەتىگىنىڭ, كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قاراجاتىن پايدالانۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وزگەرىستەر ەنگىزىلەتىن بولادى. بيزنەستى ءتيىمدى قولداۋ ماقساتىندا 2025 جىلعا دەيىنگى بيزنەستىڭ جول كارتاسى باعدارلاماسى جالعاستىرىلادى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
«تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى ەكىنشى مىندەتتىڭ اياسىندا ەكى ماڭىزدى سالا – ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋدى قامتيتىن 24 ءىس-شارا كوزدەلگەن. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ مالىمدەۋىنشە, وقۋشىلار ورنىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋ جانە ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر پروبلەماسىن شەشۋ ماقساتىندا وسى جىلدىڭ سوڭىندا وڭىرلەردە مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى باستالاتىن بولادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا مەديتسينا قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بارلىق ەمحانالار مەن اۋرۋحانالار مەديتسينالىق قۇجاتتامانى قاعازسىز, تسيفرلى تۇردە جۇرگىزۋگە كوشەدى.
«بيىل استانادا ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسى باستالادى. ول قازىرگى زامان تالابىنا جاۋاپ بەرەتىن قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالادى. حالىقتى ساپاسىز جانە دەنساۋلىققا قاۋىپتى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردەن قورعاۋ ماقساتىندا تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ساپاسىن جانە قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ كوميتەتى قۇرىلادى», دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ وسى ماسەلەلەرگە وراي.
بۇعان قوسا, رەسپۋبليكانىڭ جەرى مەن حالقىن ءتيىمدى اۋماقتىق ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا «ەلىمىزدى اۋماقتىق-كەڭىستىكتىك دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى بولجامدى سحەماسى» قابىلداناتىن بولادى, بۇل ەلىمىزدىڭ باسقارىلاتىن كەنتتەنۋىنىڭ جاڭا كارتاسىنا اينالادى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى ناقتى ءىس-شارالارىن, جوبالارى مەن قارجىلاندىرۋ كولەمىن كورسەتە وتىرىپ كەلەسى جىلى قابىلدانباق. سونداي-اق كولىك ينفراقۇرىلىمىن, كوممۋنالدىق جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ ماقساتىندا «نۇرلى جول», «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلامالارىنىڭ جۇرگىزىلۋ مەرزىمى ۇزارتىلاتىن بولادى.
ت.سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ جانە ازاماتتار قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا حالىقپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جاڭا زاماناۋي فورماتىن ەنگىزۋدى, قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى مونيتورينگىلەۋ جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيتىن ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جول كارتاسى قابىلدانباق. «سوتتاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنىڭ زاماناۋي فورماتىن جانە وزىق ەلەكتروندىق سەرۆيستەردى ەنگىزۋ, ارتىق سوت راسىمدەرىن قىسقارتۋ ارقىلى سوت جۇيەسى ودان ءارى جاڭعىرتىلاتىن بولادى», دەدى مينيستر سوت قىزمەتىن جاقسارتۋ جونىندە.
جالپىۇلتتىق جوسپاردا «ازاماتتار سۇرانىسىنا بەيىمدەلگەن مەملەكەتتىك اپپارات» اتتى ءتورتىنشى مىندەت اياسىندا 19 ءىس-شارا كوزدەلگەن. مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى الشاقتىقتى قىسقارتۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ناقتى شارالارى مەن ناتيجەلەرىن ادامدارعا ءتۇسىندىرۋدى كوزدەيتىن «جاڭا فورماتسيانىڭ باسشىسى» باعدارلاماسى ازىرلەنەتىن بولادى.
ال ء«تيىمدى سىرتقى ساياسات» بەسىنشى مىندەتى اياسىندا سىرتقى ساياساتتى قازىرگى جاعدايلارعا بەيىمدەۋ جانە ۇلتتىق مۇددەنى پراگماتيزم قاعيداتتارىندا ىلگەرىلەتۋ بويىنشا شارالار ازىرلەنبەك.
التىنشى, ء«اربىر قازاقستاندىقتىڭ ەلىمىزدەگى وزگەرىستەر ۇدەرىستەرىنە اتسالىسۋى» مىندەتىنىڭ شەڭبەرىندە 6 ءىس-شارا كوزدەلگەن.
«جالپىۇلتتىق جوسپاردى ۋاقىتىلى ورىنداۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋدا بەرگەن تاپسىرمالارىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە نەگىز بولادى», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.
جالپىۇلتتىق جوسپار جوباسى قابىلدانعاننان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ اكىمدىكتەر مەن مينيسترلىكتەر, بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار جوسپاردىڭ بارلىق شارالارىن ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋى قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى.
پەداگوگتەر مارتەبەسى زاڭمەن ايقىندالادى
مۇنان كەيىن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆتىڭ ء«بىلىم بەرۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» اتتى بايانداماسى تىڭدالدى.
ەلباسى جاڭا جولداۋىندا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ ستراتەگيالىق ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ بەلگىلەنىپ, مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسى مەن قوعامداعى ءرولىن ارتتىرۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. وسىعان وراي ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋگە پارمەن بەرمەك.
مينيستر ءوز بايانداماسىندا الداعى پروبلەمالاردى شەشۋ مىندەتىن سالا-سالاعا بولە وتىرىپ, جۇيەلەپ باياندادى.
ءبىرىنشى. مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە جانە وقىتۋ. قازىرگى ۋاقىتتا 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى بالاباقشامەن قامتۋ 95%-ءتى قۇرايدى. بۇل ىسكە زاماناۋي سيپات بەرۋ ءۇشىن بالاباقشالارعا جولداما بەرۋدىڭ ەلەكتروندى جۇيەسى ەنگىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ ورتاشا كورسەتكىشى – 70%.
«بۇل كورسەتكىش 8 وڭىردە 100% بولسا (استانا, الماتى, شىمكەنت قالالارىندا جانە سولتۇستىك قازاقستان, اقتوبە, قىزىلوردا, اقمولا, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنا), ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەر قاراعاندى (44%), تۇركىستان (35%) جانە الماتى (30%) وبلىستارىندا ورىن الىپ وتىر», دەدى مينيستر. ال جامبىل جانە قوستاناي وبلىستارىندا ەلەكتروندى جۇيە ىسكە قوسىلماعان.
سونداي-اق بالالاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
«قازىرگى ۋاقىتتا بالاباقشالاردىڭ 58%-ىندە (3 589) عانا بەينەكامەرا (37 373) ورناتىلعان. ەڭ جوعارى 100% كورسەتكىش اتىراۋ, پاۆلودار, ماڭعىستاۋ, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنا تيەسىلى», دەگەن مينيستر بۇل ىسكە ءالى بەل شەشىپ كىرىسپەگەن وڭىرلەردى دە اتاپ كورسەتە كەتتى.
«ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردى بەينەكامەرامەن قامتاماسىز ەتۋگە ءۇش جىل بەرىلىپ وتىر. وسى جۇمىستى بۇگىننەن باستاپ قولعا الۋدى سۇرايمىز. مينيسترلىك ءوزىنىڭ تاراپىنان اي سايىن مونيتورينگ جاساپ, اقپاراتتى جاريالاپ وتىرادى», دەدى ە.ساعاديەۆ.
ءبىلىم سالاسىنداعى تاعى ءبىر ۇلكەن جاڭالىق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ ازىرلەنبەك. زاڭدا پەداگوگتەردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن كوتەرۋ, وقۋ جۇكتەمەسىن قىسقارتۋ, قاجەتسىز تەكسەرۋلەردەن قورعاۋ ءۇشىن نورمالار قاراستىرىلادى. زاڭدى بەكىتۋ 2019 جىلعا جوسپارلانعان. بيىل وسى زاڭ دايىندالىپ, قوعامدىق تالقىلاۋ ۇدەرىسىنەن وتەتىن بولادى.
مەكتەپ ينفراقۇرىلىمىنا ءمان بەرىلەدى
«اعىمداعى جىلى ءبىزدىڭ بازا ارقىلى 680 مەكتەپتە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ قاجەت بولعان, بىراق جوندەۋ ولاردىڭ 50%-ىندە عانا جۇرگىزىلدى. ەڭ جوعارى 100% كورسەتكىش 8 وڭىردە بايقالادى (اقمولا, اقتوبە, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ, تۇركىستان وبلىستارى, الماتى جانە شىمكەنت قالالارى). ال ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەر سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىندا, الماتى جانە جامبىل وبلىستارىندا. «بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا 45 اپاتتىق مەكتەپ بار. ونىڭ ىشىندە زاڭ بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن سالىناتىن تەك قانا ءبىر اپاتتىق مەكتەپكە قاراجات قاراستىرىلعان. 29 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جەرگىلىكتى بيۋدجەت ارقىلى سالىنىپ وتىر. قالعان 15 اپاتتىق مەكتەپتەردى سالۋ ماسەلەلەرى شەشىلمەگەن. ولاردىڭ كوبى باتىس قازاقستاندا, قوستاناي جانە جامبىل وبلىستارىندا», دەگەن ە.ساعاديەۆ وسى ماسەلە بويىنشا مينيسترلىككە وبلىستاردان ۇسىنىستار ءجيى ءتۇسىپ جاتقاندىعىن, بىراق زاڭ بويىنشا جانە ەسەپ كوميتەتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مۇنداي مەكتەپتەر جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن سالىنۋى قاجەتتىگىن ايتىپ ءوتتى.
وسى ماسەلەگە بايلانىستى وبلىستار اكىمدەرىنىڭ ەسەپتەرى تىڭدالدى. ماسەلەنى قورىتىندىلاعان پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ ەلىمىزدە 127 مەكتەپتە وقىتۋدىڭ ءۇش اۋىسىمدا جۇرگىزىلەتىنىن, 321 مەكتەپتە تاماقتاندىرۋدىڭ ۇيىمداستىرىلماعانىن, باسقا دا بىرقاتار پروبلەمالاردى اتاپ كورسەتە كەلە, ءبىلىم بەرۋ پروبلەمالارىن شەشۋگە بۇرىننان جوسپارلانعان 47 ملرد تەڭگەگە قوسا ەندى ەلباسىنىڭ جولداۋدان تۋاتىن تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا قوسىمشا 50 ملرد تەڭگە قاراستىرىلاتىندىعىن اتاپ كورسەتتى. وسى قاراجاتتى ءتيىمدى پايدالانۋدى ءتيىستى ورىندارعا مىندەتتەدى. اكىمدەرگە ءبىلىم سالاسىندا جان باسىنا شىعاتىن شىعىنداردى كەمىتپەۋ جونىندە تاپسىرما بەردى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا مۇگەدەكتەردى الەۋمەتتىك قورعاۋ جونىندە ماسەلە قارالدى. بۇل ماسەلە جونىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆانىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. ول ءوز بايانداماسىندا قازاقستاندا 674,2 مىڭ مۇگەدەكتىگى بار ادام تۇراتىنىن, ونىڭ 62%-ءى ەڭبەككە قابىلەتتى جاستا, 25,4%-ءى زەينەتكەرلىك جاستا, 12,6%-ءى ءالى 18 جاسقا تولماعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەڭ تومەنگى كۇنكورىس شاماسىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى مۇگەدەكتەرگە بەرىلەتىن جاردەماقى 16%-كە دەيىن ارتتىرىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا كامەلەت جاسقا تولعان بالا كەزىنەن ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەككە كۇتىم كورسەتىپ وتىرعان ادامدارعا 2018 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ جاڭا جاردەماقى ەنگىزىلدى. بۇگىنگى كۇنى جاردەماقى 10 مىڭ وتباسىنا تاعايىندالدى, ونىڭ مولشەرى 29 699 تەڭگەنى قۇرايدى.
اتالعان ماسەلە بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆتىڭ, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆتىڭ, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەكتىڭ ءوز سالالارى بويىنشا اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى تۋرالى قوسىمشا باياندامالارى تىڭدالدى.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ حالىقتىڭ ءالسىز توپتارىن قورعاۋ مەن مۇگەدەكتەر, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار پروبلەماسى ەلباسىنىڭ نازارىندا تۇرعاندىعىن, جاڭا جولداۋدا بۇل ماسەلەنىڭ دە اتاپ كورسەتىلگەندىگىن ەسكە سالا كەلە ولارعا جايلى ورتا قالىپتاستىرۋ وركەنيەتتى قوعام بەلگىسى ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى. پرەمەر-مينيستر وسى ماسەلە جونىندە جاڭا باعدارلاما ازىرلەۋدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە جۇكتەدى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
