القالى جيىننىڭ باستى ماقساتى – مينيسترلىكتىڭ ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزم كورىنىستەرىنىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن, ونىڭ ىشىندە قوعاممەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى جەتىلدىرۋ. وعان قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك ارىن, ءدىني بىرلەستىكتەر, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار, دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمداردان زارداپ شەككەن تۇلعالارمەن الدىن الۋ جانە وڭالتۋ سالاسىندا قىزمەت ەتەتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, مادەنيەت جانە سپورت سالاسىنداعى قوعامدىق, جاستار ۇيىمدارىنىڭ جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا ازاماتتاردىڭ, ونىڭ ىشىندە جاستاردىڭ دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمعا تارتىلۋ سەبەپتەرى مەن مەحانيزمدەرى قاراستىرىلىپ, تەرىس اعىمداردىڭ سيپاتى جانە باسقا دا ماسەلەلەر كوتەرىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرىندە قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ ءرولى وتە ماڭىزدى. سول سەبەپتى قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى قوعامدىق ينستيتۋتتارمەن بىرلەسە وتىرىپ, ءجيى پىكىر الماسىپ, ساۋاتتى سۇحبات قۇرىپ تۇرادى. بۇل جولى دا سول داستۇردەن جاڭىلماي, قوعام پىكىر تىڭدالىپ, ورتاق ۇندەس شارالار, ۇسىنىستار تالقىلاندى. «كەز كەلگەن جات ءدىني اعىم, لاڭكەستىك جانە باسقا دا ءدىني ماسەلەلەر وزدىگىنەن پايدا بولمايدى, ولاردىڭ استارىندا ۇلكەن الەۋمەتتىك-قوعامدىق ماسەلەلەر, وتباسىنداعى تاربيە ماسەلەلەرى بار. وسى رەتتە مەملەكەت بۇل ماسەلەنى وزدىگىمەن شەشە المايدى. سوندىقتان وسى پروبلەمالاردىڭ الدىن الۋ, شەشۋ ءۇشىن قوعام بولىپ جۇمىلىپ, بەلسەندى جۇمىس اتقارۋىمىز قاجەت. قازىردىڭ وزىندە ءدىني ەكسترەميزم مەن لاڭكەستىكتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى 29 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىممەن بىرلەسە جۇمىس اتقارادى. ولار ءتۇرلى سالا بويىنشا ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋدە. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مينيسترلىكتىڭ تۇرعىندار اراسىندا يرراديكاليزاتسيا, پروفيلاكتيكا, سەمينارلار ۇيىمداستىرۋ, قۇقىقتىق جانە ءدىني ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ جۇمىستارىنا كومەكتەسەدى. «اقنيەت» ۇيىمى ءدىني ەكسترەميزم, تەرروريزم باپتارىمەن سوتتالعان ازاماتتاردى قوعامدىق ورتاعا بەيىمدەۋ, وڭالتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى. «تەررورعا قارسى كوميتەت» ۇيىمى بولسا, مەشىتتەگى جاماعاتقا ارنالعان تاكتيكالىق جۇمىستارمەن اينالىسادى. «ۋاقىپ» قورى مەشىت قىزمەتكەرلەرىن قايتا دايىندىقتان وتكىزۋ بويىنشا جۇمىس اتقارادى. ياعني مينيسترلىك الەۋمەتتى تولعاندىراتىن ماسەلەلەردى انىقتاپ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار اراسىندا مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن جۇمىس جۇرگىزەدى. ال ولاردىڭ بىلىكتىلىگى ارنايى كوميسسيامەن انىقتالادى. بۇگىن دە ءبىز وسى جۇمىستاردى ودان ءارى قالاي كەڭەيتىپ, جولعا قويا الامىز دەگەن ماقساتتا ۇيىمدار مەن قور وكىلدەرىمەن پىكىر الماسىپ, تالقىلاۋعا جينالدىق», دەدى شارانىڭ اشىلۋ بارىسىندا ءسوز العان قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى.
ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى تۇرۋ تەك مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ عانا ەمەس, تۇتاس قوعامنىڭ بىرلەسىپ اتسالىسۋىن تالاپ ەتەتىن وزەكتى ماسەلە. مينيسترلىك ازاماتتىق قوعاممەن اشىق سۇحباتتى ودان ءارى تەرەڭدەتىپ, ىنتىماقتاستىقتى دامىتا تۇسپەك. وعان قوسا ماسەلەلەردى ساۋاتتى اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋدى جولعا قويۋ كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلە. دەگەنمەن, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ءدىني احۋال تۇراقتى. كونفەسسياارالىق قارىم-قاتىناستار وڭ جاعدايدا دامىپ كەلە جاتىر.
ءدىندار ازاماتتاردىڭ ساناتى اراسىندا ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ الدىن الۋ ەرەكشەلىگى تۋرالى سەسسيا بارىسىندا قوعامدىق كەلىسىم كوميتەتى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بالعابەك مىرزاەۆ قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ كونفەسسياارالىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋداعى ماڭىزىنا توقتالدى. ال قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, نايب-ءمۇفتي باۋىرجان ەسماحان جات اعىمداردىڭ الدىن الۋدا الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ماڭىزدىلىعىنا ءمان بەردى.
كونفەرەنتسيانىڭ كوتەرگەن جۇگىنىڭ سالماقتىلىعى قوعامنىڭ نازارىن اۋدارتادى. ازاماتتارىمىزدىڭ جات اعىمنىڭ جەتەگىنە ەرىپ كەتپەسى ءۇشىن, مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ ماقساتىندا قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن ءوزارا ارەكەت ەتۋ جۇيەسىن جاساقتاۋدى ودان ءارى جالعاستىرا بەرمەك.
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
استانا
