جاڭا تەحنولوگيا اشقان جول
الەمدىك ستاتيستيكا ەۋروپادا شامامەن 15 ملن ادام جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىنە شالدىقسا, ونىڭ 500 مىڭعا جۋىعى تەرمينالدى ساتىداعى ناۋقاستار ەكەنىن العا تارتادى. بۇل الەمدە جارتى ميلليون ادام جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىنا مۇقتاج دەگەن ءسوز.
ستەنفورد پروفەسسورى نورمان شامۆەيد جۇرەك ترانسپلانتاتسياسى ءادىسىن ويلاپ تاپقاننان كەيىن, تۇڭعىش ترانسپلانتاتسيانى شاكىرتى كريستيان بارنارد 1967 جىلى كەيپتاۋن قالاسىندا (وڭتۇستىك افريكا) 55 جاستاعى ناۋقاسقا جاساعان بولاتىن. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, جىل سايىن الەمدە شامامەن 3500 جۇرەك ترانسپلانتاتسياسى جاسالادى, ونىڭ جارتىسىنان كوبى اقش-تا جۇزەگە اسادى. تەك امەريكانىڭ وزىندە كۇنىنە دونورعا ۇلگەرمەگەن
20 ناۋقاس قايتىس بولسا, كۇتۋ پاراعىنا مينۋت سايىن ءبىر ادام كەزەككە جازىلاتىن كورىنەدى. ەلۋ جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە وسى ءادىس قانشاما ناۋقاستىڭ كورەر جارىعىن كوبەيتتى.
«جىل سايىن دونورىن كۇتە الماعان 30-40 پاتسيەنت جارىق دۇنيەمەن قوشتاسادى. ءدال قازىر ۋرگەنتتى 6 ناۋقاس بار. دونوردىڭ جوقتىعىنان بيىل ءبىز نەبارى 8 جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىن جاسادىق. دونور تاپشىلىعى تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە ۇلكەن ماسەلە بولىپ وتىر. سول ءۇشىن جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىنا جوعارى تەحنولوگيالار كومەككە كەلۋدە», دەيدى «ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماحاببات بەكبوسىنوۆا.
كارديولوگتىڭ ايتۋىنشا, جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىنىڭ تەرمينالدى ساتىسىن ەمدەيتىن بۇل كلينيكادا جىلىنا 200-گە دەيىن جۇرەك ترانسپلانتاتسياسى جاسالۋى كەرەك. «جۇرەگىن اۋىستىرۋعا مۇقتاج پاتسيەنتتەردىڭ سانى جىل سايىن ارتۋدا. ەگەر نورمانى ورىنداساق, جىل سايىن 180-200 ادامدى قۇراۋى ءتيىس. ەلىمىزدە كەم دەگەندە 300 ادام جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىن قاجەت ەتەدى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى ناۋقاستاردىڭ 70%-ءى ءتيىستى ەم قابىلداماعاندىقتان قايتىس بولادى. مۇنى الەمدىك ستاتيستيكا دا راستاپ وتىر. ءبىز دە ودان الىسقا بارمايمىز. بىزدە ءبىر جاعىنان دونور تاپشىلىعى بار بولسا, ەكىنشى جاعىنان بۇل ماسەلەنىڭ مورالدىق-ەتيكالىق جاعى بار. دونور بولۋ ءۇشىن ءبىر ادامنىڭ قايتىس بولىپ, ءوز جۇرەگىن باسقا ادامعا بەرۋىن كۇتەتىنىمىز راس. وسى تۇرعىدا وتە ۇلكەن ەتيكالىق پروبلەما دا جوق ەمەس», دەيدى ول.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنىڭ وسۋىنە جانە مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا بايلانىستى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە دەگەن سۇرانىس كولەمى ارتا تۇسەتىنىن ايتقان بولاتىن. سونىڭ ءبىر كورىنىسى – وتكەن ايدا ۇلتتىق كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى الەم بويىنشا العاش رەت جاساندى جۇرەك يمپلانتاتسياسىن جاسادى. بۇل ەلىمىزدىڭ عالىمدارىن عانا ەمەس, دۇنيە ءجۇزى دارىگەرلەرىن دە جالت قاراتقان جاڭالىق بولدى. ىلە-شالا استانادا 18-19 قىركۇيەك كۇندەرى كارديولوگيا جانە كارديوحيرۋرگيا سالاسىنداعى ەڭ سوڭعى عىلىمي جوبالار مەن جاساندى جۇرەكتى قۇرۋداعى يننوۆاتسيالىق جوبالار بويىنشا سيمپوزيۋم ءوتىپ, وعان شەتەلدىڭ 250-گە جۋىق كارديوحيرۋرگ عالىم قاتىستى. «ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسى يۋري پيا زاماناۋي الەمدىك مەديتسيناعا سونى سەرپىلىس اكەلگەن CARMAT تولىق جاساندى جۇرەگىن يمپلانتاتسيالاۋ تاجىريبەسىمەن ءبولىستى.
جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىنىڭ جاڭا ءادىسى – جاساندى جۇرەك قارىنشاسى. بۇل باعدارلاما كلينيكا اشىلعان ساتتەن بەرى 7 جىل بويى قولدانىلىپ كەلەدى. مەديتسيناعا جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىمەن بىرگە ەنگەن بۇل ءادىس سوڭعى 20 جىلدا الەم بويىنشا قولدانىسقا ەنە باستادى. «بۇگىندە الەمدە جۇرەك قارىنشاسى ترانسپلانتاتسياسىنىڭ حالىقارالىق تىزىمىندە جاساندى قۇرىلعىلار يمپلانتاتسياسى سالىنعان 15000 پاتسيەنت بار. بۇل جاساندى سول جاق قارىنشا, وڭ جاق قارىنشانىڭ استىنداعى ۇستاپ تۇراتىن تىرەك, جۇرەك الىنىپ تاستالىپ, ورنىنا مەحانيكالىق جۇرەك سالىنعان وپەراتسيا. سول جاق قارىنشانىڭ يمپلانتاتسياسى 7-8 جىل ءومىر سۇرۋگە مۇمكىندىك بەرسە, الەم تاجىريبەسىندە ول يمپلانتاتسيامەن 10-15 جىل ءومىر سۇرگەن ادامدار بار. بىراق بىزدە بۇل باعدارلاما نەبارى 7-8 جىلدان بەرى قولدانىستا. سوندىقتان ونداي دەرەكتەر ءالى جوق. ال جاڭاعى 15000 ناۋقاستىڭ 2%-ىنە مەحانيكالىق جۇرەك سالىنعان. ءبىزدىڭ كلينيكامىزدا وسىنداي 3 وپەراتسيا جاسالدى. دونورلارىن كۇتە الماۋى مۇمكىن دەگەن پاتسيەنتتەرگە ومىرلىك كورسەتكىشتەرى بويىنشا مەحانيكالىق جۇرەك ورناتىلدى. ءبىرىنشى پاتسيەنتكە سەگىز ايدان سوڭ, ەكىنشى پاتسيەنتكە بەس ايدان سوڭ دونور جۇرەگى ترانسپلانتاتسيالاندى. بۇل الەمدەگى كارديوحيرۋرگيا بويىنشا قازاقستاننىڭ جاساپ وتىرعان ۇلكەن كومەگى. ويتكەنى بۇگىنگە دەيىن دۇنيەجۇزى بويىنشا ونداي وپەراتسيالار ءالى جاسالعان جوق», دەيدى م.بەكبوسىنوۆا.
TAVI وپەراتسياسى. دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, بۇرىن كارديوحيرۋرگيادا جۇرەك قاقپاقشالارىنا جاسالعان وپەراتسيالاردىڭ بارلىعى ءتوستى تولىق اشىپ جاسالاتىن. قازىر مۇنداي وپەراتسيالاردى قانتامىر ارقىلى جاساۋعا مۇمكىندىك بار. «مىسالى, اورتا قاقپاقشالارىن قانتامىر ارقىلى عانا اۋىستىراتىن دەڭگەيگە جەتتىك. بۇرىنعىداي ءتىلۋدىڭ قاجەتى جوق, قانتامىر ارقىلى جۇرەككە كىرىپ, قاقپاقشانى اۋىستىرا الامىز. مۇنداي جاعدايدا پاتسيەنت ەكى كۇننەن سوڭ كلينيكادان ۇيىنە قايتادى. بۇل الەمدىك پراكتيكا بۇگىنگى تاڭدا قازاقستانعا دا جەتتى. اورتا قاقپاقشاسىنا جاسالاتىن وپەراتسيا TAVI دەپ اتالادى», دەگەن كلينيكا باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قازاقستاندا 3 جىلدان بەرى وسى ادىسپەن 150 شاقتى وپەراتسيا جاسالعانىن جەتكىزدى.
CARMAT – جاساندى جۇرەك. ول ەۋروپالىق Airbus SE اەروعارىشتىق جانە اۋە قورعانىس كونتسەرنىمەن ىنتىماقتاستىقتا تولىعىمەن جاساندى جۇرەكتى وڭدەيتىن فرانتسۋزدىق كومپانيانىڭ (CARMAT SA) اتىمەن اتالعان. «جۇرەكتى CARMAT-قا اۋىستىرۋ ءۇشىن پاتسيەنتتەر مەديتسينالىق كورسەتىلىمدەرى عانا ەمەس, اناتوميالىق ەرەكشەلىكتەرى بويىنشا دا سايكەس كەلۋى ءتيىس. بۇل اپپارات ورتا بويلى, كەڭ يىقتى ادامدارعا ارنالىپ جاسالعان. بۇل بولاشاقتىڭ اپپاراتى دەپ ويلايمىن. وسى ءتاسىل بويىنشا 10 پاتسيەنتكە فرانتسيادان تىس, 6 پاتسيەنتكە فرانتسيادا وپەراتسيا جاسالدى. ياعني, الەمدە وسىنداي 16 وپەراتسيا جاسالدى. ءبىز وسى پاتسيەنتتەردىڭ 3-ءىنىڭ بىرەۋىنە جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىن جاساعان الەمدەگى جالعىز ەل بولىپ تابىلامىز. بۇل اپپارات ءبىزدىڭ قاداعالاۋىمىز بارىسىندا فيزيولوگيالىق تۇرعىدان تابيعي جۇرەككە جاقىن قاسيەتتەرىن كورسەتتى», دەيدى وتاندىق ماماندار.
بىزدە بالالار دونورلىعى بويىنشا زاڭ جوق
اتالعان ورتالىقتا بالالار كارديولوگياسى جانە كارديوحيرۋرگياسى ءبولىمى بار. وندا بالالاردى جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىنا دايىندايدى. «بىزدە بالالار دونورلىعى تۋرالى زاڭ جوق. ياعني, بالالار قايتىس بولعاننان كەيىن ولاردىڭ اعزالارىن الۋعا رۇقسات جوق. سوندىقتان ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدە بالالاردىڭ جۇرەگىن ترانسپلانتاتسيالاۋ جاسالمايدى. ءبىز وسى 6 جىل ىشىندە ورىندالعان 68 ترانسپلانتاتسيا ىشىندە جۇرەك ترانسپلانتاتسياسى جاسالعان 15, 17 جاستاعى جاسوسپىرىمدەر بار. ولارعا ەرەسەك ادامنىڭ دونورلىق جۇرەگى سالىندى. ولار قازىر ەرەسەك پاتسيەنتتەر توبىندا باقىلاۋدا. بىراق ءبىزدىڭ كلينيكامىزدا ەكى كىشكەنتاي بالاعا جاساندى سول جاق قارىنشانىڭ ترانسپلانتاتسياسى جاسالدى. تارازدىق جۋزەل ەسىمدى قىزعا وتا جاسالعانىنا ءبىر جىل بولدى. ول 6 اي بويى ءبىزدىڭ كلينيكامىزدا جاتىپ, جاساندى قارىنشانى قولدانىپ, ۇندىستانداعى جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىنا كەزەگىن كۇتتى. شەتەلگە بارىپ جۇرەك سالدىرعان سوڭ, قازىر ءبىزدىڭ ورتالىقتا باقىلاۋدا تۇر. جاقىندا ەكىنشى پاتسيەنتىمىز 12 جاستاعى قىز بالاعا سول جاق قارىنشا ترانسپلانتاتسياسى جاسالدى», دەيدى م.بەكبوسىنوۆا.
وڭالتۋ جۇمىسى ويداعىداي ما؟
ۇلتتىق عىلىمي كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى وڭالتۋدىڭ تەك باستاپقى ساتىسىن عانا جۇرگىزەدى. وعان پاتسيەنتتەردىڭ كوپتىگى سەبەپ. «بۇل وتە ماڭىزدى ماسەلە. ويتكەنى ورتالىق ەندى عانا اشىلعان كەزدە ءبىزدى پاتسيەنتتەردى وڭالتۋدىڭ سوڭعى ساتىسىنا شاقىراتىن. قازىر ءبىز وڭالتۋدىڭ تەك باستاپقى ساتىسىن عانا جۇرگىزەمىز. سەبەبى كارديوحيرۋرگيالىق وپەراتسياعا مۇقتاجداردىڭ سانى وتە كوپ. سوڭعى وڭالتۋدى ايماقتاردىڭ وزدەرىنە قالدىردىق. ءار ايماقتا جۇرەك ترانسپلانتاتسياسىنان, يمپلانتاتسياسىنان كەيىن جاۋاپتى كارديولوگ ماماندار بار. وڭالتۋدىڭ ەرتە كەزەڭى, ياعني پاتسيەنتكە وپەراتسيا جاسالعان ۋاقىتتا ناۋقاستا قانداي دا ءبىر اسقىنۋلار ورىن السا, ءبىز باقىلاۋىمىزدا ۇستايمىز», دەيدى مامان.
ماحاببات سانسىزبايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, وڭالتۋ ستاتسيونارلىق, امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق كەزەڭ جانە ساناتورلىق-كۋرورتتىق ەمدەۋدەن تۇرادى. الايدا ءبىزدىڭ ەلدە مۇنىڭ بارلىعى تولىق جۇزەگە اسىپ وتىرعان جوق. «دامىعان مەملەكەتتەردىڭ بارىندە, ماسەلەن, گەرمانيادا ينفارككە شالدىققان ناۋقاس تولىق ساۋىعىپ كەتكەنشە مەملەكەت ەڭبەكاقىسىن, ساقتاندىرۋدى تولەپ, جۇمىس ورنىن ساقتاپ قالادى. وڭالتۋ قىزمەتى بولۋى قاجەت. ەگەر بىزدە وڭالتۋ كەزەڭدەرى جولعا قويىلسا, پاتسيەنتتەر ورتالىعىمىزعا قايتا ورالىپ كەلىپ وتىرادى. وسى تۇرعىدا قازىر كاسىپوداق ۇيىمدارى ءتيىستى جۇمىستى قولعا الۋى ءتيىس. ادامداردى وڭالتۋ, دەنساۋلىقتى ساقتاۋ ءۇشىن ساناتورلىق-كۋرورتتىق ايماقتار جونگە كەلتىرىلۋدە», دەيدى ول.
مايگۇل سۇلتان,
«ەگەمەن قازاقستان»
