ارمان ەۆنيەۆ قر پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا اوك-تە بەس جىل ىشىندە ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ارتۋى جانە قايتا وڭدەلگەن اۋىل شارۋشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى كەمىندە 2,5 ەسەگە ءوسۋى كوپ دارەجەدە اوك-ءتى تسيفرلاندىرۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, تسيفرلاندىرۋ اياسىندا بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا كەم دەگەندە 20 تسيفرلىق فەرما جانە 4000 دامىعان فەرمالار قۇرىلادى جانە پروتسەستەر مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ءجۇز پايىز اۆتوماتتاندىرىلادى.
«تسيفرلاندىرۋ فەرمەر جانە ونىڭ قىزمەتىن باسىنان باستاپ ساتۋعا دەيىن جەڭىلدەتۋگە باعىتتالادى», — دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى. سونىمەن قاتار, اوك تسيفرلاندىرۋ پروتسەسىندە جىلدام ونلاين-قارىز بەرۋ, اۋا رايىن تالداۋ جانە بولجامداۋ, وسىمدىك ءونىمىن جوسپارلاۋ, باعا مونيتورينگى جانە ت.ب. بويىنشا كانادا, تۇركيا, اۆستراليا, گەرمانيا, اقش سياقتى ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن پايدالانۋ كوزدەلگەن.
ۆەدومستۆو باستاۋ كەزەڭىندە فەرمەردىڭ اقپارات جيناۋ, كەڭەس الۋ, وقۋ جانە ت.ب. كەزىندەگى كەدەرگىلەرىن اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى شەشۋدى جوسپارلاپ وتىر. ماسەلەن, 2020 جىلدان باستاپ جەكە اT-كومپانيالاردى تارتا وتىرىپ, ونلاين وقىتۋدى باستاۋ جوسپارلانۋدا, بۇل مۇعالىمدەردى, كۋرستاردى وقۋ ورتالىعىنا كەلمەي-اق تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دە, فەرمەرلەردىڭ ۋاقىتىن جانە كولىكتىك شىعىندارىن ازايتۋعا جول اشادى.
سونداي-اق, 2020 جىلدان باستاپ ونلاين-كەڭەس بەرۋ ىسكە قوسىلادى, ول فەرمەرگە كاسىپكەرلىك, فەرمەرلىك شارۋاشىلىق, اگرونوميا, تۇقىم شارۋاشىلىعى, مال شارۋاشىلىعى جانە ت.ب. بويىنشا قاجەتتى كەڭەستەر الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2019 جىلى كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ونلاين-نەسيەلەندىرۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا وتكىزۋ جوسپارلانۋدا. 2021 جىلى پروتسەسس تولىقتاي اۆتوماتتاندىرىلادى.
ا. ەۆنيەۆ بۇگىنگى كۇنى اۋكتسيوندار مەن ساۋدا-ساتتىقتا جەردى الۋ پروتسەسى اۆتوماتتاندىرىلماعان جانە جەر تەلىمدەرىنىڭ اشىق كارتاسى جوق ەكەنىن ايتتى. قر اشم 2019 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن جەكە وبلىستاردا پيلوتتىق رەجيمدە جەر تەلىمدەرىن تەك قانا ەلەكتروندى تۇردە بەرۋدى جوسپارلانۋدا, ال 2021 جىلدان باستاپ پروتسەستى تولىعىمەن باستاۋ كوزدەلگەن. 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جەر تەلىمدەرىنىڭ اشىق كارتاسىن جاساۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءوندىرىس كەزەڭىندە فەرمەرگە سۋبسيديا الۋ, اگروحيميالىق تالداۋ, عارىشتىق مونيتورينگ, ناقتى مەتەو دەرەكتەر جانە ت.ب. كەزىندە كەزدەسەتىن كەدەرگىلەر دە اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى شەشىلەتىن بولادى.
قر اشم دەرەكتەرىنە سايكەس, ناقتى ەگىنشىلىك ەلەمەنتىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن تاناپتاردىڭ ەلەكتروندى كارتالارىن قۇرۋ اياسىندا 23,7 ملن گەكتار جەر نەمەسە ەگىستىكتىڭ جالپى اۋدانىنىڭ 98,8% تسيفرلاندىرىلعان. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەگىستىك جەرلەردى تولىق تسيفرلاندىرۋدى اياقتاۋ جوسپارلانۋدا.
سولتۇستىك قازاقستان, اقمولا, قاراعاندى جانە قوستاناي وبلىستارىنداعى توعىز پيلوتتىق شارۋاشىلىقتا ناقتى ەگىنشىلىكتى قولدانۋدى تالداۋ ءۇشىن قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى: تەحنيكانىڭ مۇمكىندەرىن تەكسەردى, تىڭايتقىشتاردى ديففەرەنتسيالدى ەنگىزۋدى ىسكە اسىردى, ەلەكتروندى ءورىس كارتاسىن قۇردى, توپىراقتىڭ اگروحيميالىق تالداۋىن وتكىزدى, ەگىستىكتەردىڭ ءارامشوپ باسۋ كارتالارىن قۇراستىردى. فەرمەرلەردى جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا ۇيرەتۋ «قاسكەلەڭ» اگروپاركى, ا. باراەۆ اتىنداعى استىق شارۋاشىلىعى, «زارەچنىي» جشس جانە قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ناقتى ەگىستىك پوليگوندارىنىڭ نەگىزىندە جۇرگىزىلۋدە.
جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ناقتى شارۋا قوجالىقتارى انىقتالىپ, ولاردى ەت جانە ءسۇت باعىتىنداعى تسيفرلىق فەرمالار دەڭگەيىنە دەيىن دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلەتىن بولادى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جايىلىمداردىڭ ەلەكتروندىق كارتالارىن جاساۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ناقتى اۋىل شارۋاشىلىعىن ەنگىزۋ اياسىندا فەرمالاردىڭ ءۇش دەڭگەيى انىقتالدى: تسيفرلىق فەرما, دامىعان فەرما جانە بازالىق فەرما. ولار ءۇشىن قاجەتتى ەلەمەنتتەر جيىنتىعى بەلگىلەنگەن. بۇدان كەيىنگى جۇمىس مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى ارقىلى فەرمەرلەردىڭ ءوز دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا باعىتتالاتىن بولادى.
ەۆنيەۆ شارۋاشىلىقتاردىڭ تسيفرلىق فەرماعا جەتۋ «ەۆوليۋتسياسى» تۋرالى بايانداي وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى بازالىق دەڭگەيگە ە-اوك باعدارلاماسى اياسىندا بارلىق ەگىستىك القاپتاردى تسيفرلاندىرۋ جانە توپىراقتىڭ اگروحيميالىق كارتالارىن وزەكتەندىرۋ ارقىلى قول جەتكىزىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
«بۇدان كەيىن بازالىق دەڭگەيدىڭ ماقساتى – ىلگەرىگە ءوتۋ, ال دامىعان فەرماعا – تسيفرلىق فەرماعا اينالۋ قاجەت. "تسيفرلىق ەۆوليۋتسيانىڭ" تىزبەگى بۇگىنگى كۇندە ازىرلەنگەن جانە فەرمەرلەر ولاردى قولدانىلا الادى. تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا قاراي ەلەمەنتتەر جيىنتىعى تولىقتىرىلاتىن بولادى», — دەدى ا. ەۆنيەۆ.
ەگىن ەگۋ جانە جيىن-تەرىم جۇمىستارىنا ديزەلدىك وتىندى ەلەكتروندى ءبولۋ تۋرالى ايتار بولساق, ا. ەۆنيەۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگىمەن بىرلەسە ونلاين-ءوتىنىم بەرۋ ارقىلى پيلوتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلادى.
«قازىردىڭ وزىندە 16 594 توننا ديزەل وتىنىن جونەلتۋگە ارنالعان 537 ەلەكتروندى ءوتىنىم ازىرلەندى. جوبا فەرمەرلەردىڭ شىعىندارىن ازايتادى جانە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن جويادى. 2019 جىلى جوبانى بارلىق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندا ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر», — دەدى ا. ەۆنيەۆ.
بۇدان وزگە, ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر اوك تسيفرلاندىرۋدىڭ «ە-كووپەراتسيا» پورتالىن ىسكە قوسۋ, ءداندى-داقىلداردى ەلەكتروندى تۇردە ساتۋ, باسىمدىقتى تەرمينالدار قۇرىلىسىنىڭ, كوتەرمە ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ لوگيستيكا كارتاسى, ەل ىشىندە ءونىم جەتكىزىلۋىنىڭ مونيتورينگىنە ارنالعان ەلەكتروندى ۆەتەرينارلىق انىقتامالار, استىق تەڭگەرىمىنىڭ ونلاين-مونيتورينگى, استىق باعاسى بويىنشا ستاتيستيكا, نان قابىلداۋ پۋنكتەرىنىڭ رەيتينگىسى, ەلەكتروندى ۆەتەرينارلىق جانە فيتوسانيتارلىق زەرتحانالار تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
سونداي-اق, فەرمەرلەر قىزمەتىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى الۋ راسىمدەرىن اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى جەڭىلدەتۋ جوسپارلانعانى اتالىپ ءوتتى.
«بۇگىنگى تاڭدا 101 مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 61-ءى ءىشىنارا اۆتوماتتاندىرىلعان جانە 1-ءى تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان. مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى تاڭداۋ بويىنشا ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا بەكىتكەن 98 مەملەكەتتىك قىزمەت وڭتايلاندىرىلدى. تاياۋ ۋاقىتتا 3 مەملەكەتتىك قىزمەتتى وڭتايلاندىرۋ جوسپارلانۋدا. 2018 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 16 مەملەكەتتىك قىزمەتتى تولىق اۆتوماتتاندىرۋ, ال 2022 جىلعا دەيىن بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتتى اۆتوماتتاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر», — دەدى ا. ەۆنيەۆ.
قورىتىندىلاي كەلە, ارمان ەۆنيەۆ اوك تسيفرلاندىرۋدان كۇتىلەتىن ەكونوميكالىق اسەر تۋرالى ايتىپ بەردى. اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس جوسپارلانعان ءىس-شارالار ەسەبىنەن جالپى ىشكى ءونىم ءوسىمى 3 ترلن استام تەڭگەنى قۇرايدى. وندا اگروونەركاسىپ كەشەنىن تسيفرلاندىرۋدىڭ اسەرى 30% نەمەسە شامامەن 1 ترلن تەڭگە بولادى.
س. سەيفۋلللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى اقىلبەك كۇرىشباەۆ ءوز كەزەگىندە وقۋ ورنى اوك-ءتى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا ەكى باعىتتا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقانىن ايتتى. ءبىرىنشىسى — جەر رەسۋرستارىن پايدالانۋعا مونيتورينگ جاساۋ, ەكىنشىسى — وندىرىسكە دالمە-ءدال ەگىنشىلىك تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ.
جەردى پايدالانۋ پروتسەستەرىنە عارىشتىق مونيتورينگ جۇرگىزۋ جانە القاپتاردى تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. جايىلىمداردىڭ جاعدايىن انىقتاۋ ادىستەمەسى يگەرىلدى. اقمولا ءوبلىسىنىى شارۋاشىلىقتارىنا القاپتاردىڭ ەلەكتروندى كارتالارىن قۇرۋ كەزىندە كومەك كورسەتىلدى.
سونداي-اق, وتىرىس بارىسىندا قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ا. مۇحامبەتوۆتىڭ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ق. اقساقالوۆتىڭ باياندامالارى تىڭدالدى.
