“ەركەكتەردىڭ دەنساۋلىعى” باعدارلاماسى ەلگە دە, مەملەكەتكە دە كەرەك

قازاق ەر-ازاماتتارىن ايتپاعاندا, الەمدەگى ەركەك قاۋىمنىڭ 10 پايىزى عانا ءوز رەپرودۋكتسيالىق دەنساۋلىعىن ويلايدى ەكەن. الماتىداعى ب.جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيالىق عىلىمي ورتالىعى “ەركەكتەردىڭ دەنساۋلىعى” دەگەن ءۇش جىلدىق باعدارلامانى مىنە, وسى سەبەپتەن قولعا الىپ وتىر. اتالمىش شارانىڭ وتاعاسىلارعا سەپتىگى ءتيدى مە؟ جانە ول جالعاسىن تابا ما؟ بۇل سۇراقتاردى ءبىز اتالمىش ورتالىقتىڭ ديرەكتورى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستان ۋرولوگتارى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى جانە ەلىمىزدىڭ باس ۋرولوگى مىرزاكارىم الشىنباەۆقا قويعاندا اڭگىمە يەسى ءسوزىن بىلاي دەپ باستادى. – باعدارلامانى 2008 جىلى باستاعان ەدىك. ول پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ءىسى جانە گەندەرلىك ساياسات جونىندەگى كو­ميتەتتە, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ عىلىمي كەڭەسىندە, پارلامەنت وتى­رىسىندا, ۋرولوگتار قاۋىمداستىعىنىڭ باسقوسۋلارىندا الدەنەشە رەت تالقى­لانعانى بار. ءسويتىپ, ونىڭ جۇرتتىڭ بارىنە كەرەك ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدىك تە ءوز تاراپىمىزدان قولىمىزدان كەلەتىن جۇمىستىڭ ءبارىن جاسادىق. ولاي دەيتىنىم, باعدارلاما قولعا الىنعاننان بەرى 24 مىڭنان استام ەركەكتەردىڭ دەنساۋلىعىن جان-جاقتى تەكسەرۋدەن وتكىزىپپىز. دارىگەرلەردىڭ قولىنان نە كەلەدى, سونىڭ ءبارىن جاساپپىز. وسىنىڭ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكالىق ەركەكتەر دەنساۋلىعىنىڭ ورتالىعى بولۋ كەرەك دەگەن قورىتىندىعا كەلىپ وتىرمىز. مۇندا ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ, بەلسىزدىكتى ەمدەۋ, شاۋەت ساقتايتىن كريوبانك بولۋ كەرەك. اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قاراماي, قىسى-جازى اۋىر ەڭبەك ەتىپ, ءوزىنىڭ ومىرگە ۇرپاق اكەلەتىن دەنساۋلىعىن السىرەتىپ الاتىن جاس ادامدار كوپ. مىنە, وسى ماسەلەنىڭ ءبارىن رەتتەپ, زەرتتەپ, ەمدەيتىن ورتالىق اشۋىمىز قاجەت. سوندا عانا ءبىزدىڭ جوعارىداعى باعدارلاما ءوزىنىڭ مىندەتىن دۇرىس اتقارىپ, ميسسياسىن تولىق اقتادى دەپ ەسەپتەۋگە بولادى. مۇنداي ءىرى جوبالار قارجى ارقىلى جۇزەگە اسادى. ەگەر ۇكىمەت وسى ورتالىقتى اشۋعا ارنايى قاراجات بولسە, بۇل ۇلت بولاشاعىنا جاسالعان ۇلكەن قامقورلىق بولار ەدى. سوندا عانا ەلىمىزدەگى دەموگرافيالىق تا, باسقا دا تۇيتكىلدەردى وڭ شەشە الامىز. – مىرزاكارىم كارىم ۇلى! سىزدەر وسىدان 3 اي بۇرىن “ەركەكتەر دەنساۋلىعى كۇنى” دەگەن جوبا جاساپ, 3 كۇن بويى ەر-ازاماتتاردى تەگىن تەكسەرۋدەن وتكىزگەن ەدىڭىزدەر. وسى شارا بارىسىندا ەر-ازاماتتارىمىز ۋرولوگتارعا قارالۋعا ق ۇلىقتى بولدى ما؟ – ءۇش كۇننىڭ ىشىندە 800-گە جۋىق ادام كەلدى. بۇرىن-سوڭدى ءبىزدىڭ ورتالىقتا مۇنداي وقيعا بولعان ەمەس, شىراعىم. ولار, ياعني, ەركەك زاتى: “ەلىمىز ءبىزدىڭ دە دەنساۋلىعىمىزدى ويلايدى ەكەن-اۋ”,– دەپ تاڭعالدى. ريزا بولىستى. وسى 3 كۇن بويى 3 پروفەسسور: پروفەسسور-ۋرولوگ مەن, پروفەسسور-كارديولوگ ب.تۇكەشوۆ, پرو­فەسسور-ەندوكرينولوگ م.زەلتسەر ورتا­لىققا كەلگەندەردى جان-جاقتى تەكسەرىپ, دياگنوزىن قويىپ, قانداي ەم, ءدارى-دارمەكتەر قابىلداۋ كەرەكتىگى جونىندە جان-جاقتى كەڭەس بەردىك. تاعى دا ايتايىن, ازاماتتارىمىز بىزگە دە كوڭىل بولىنگەن ەكەن-اۋ, دەگەن سوزدەردى قايتا-قايتا ايتا بەردى. راسىندا دا ولار: “دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بۇعان دەيىن ايەلدەردى ويلايدى, بالالاردى ويلايدى, تۋبەركۋلەزدى ويلايدى, سپيد-ءتى, قانت ديابەتىمەن اۋىراتىنداردى جانە جۇرەگى ناۋقاستاردى ويلايدى. وسىلارعا ارناپ ارناۋلى باعدارلامالار جاسالىنادى, قاراجات بولىنەدى. ال ەركەكتەرگە ول ءتيىستى ەمەس”, – دەگەن سياقتى تۇسىنىكسىز پىكىردە بولعان عوي. – كاسىبي مامان رەتىندە ايتىڭىزشى؟ وسى شارا كەزىندە مۇندا قاي ۇلت وكىلدەرى كوبىرەك كەلدى دەپ ويلايسىز؟ قازاق جىگىتتەرى دەنساۋلىعىن ويلاي ما ەكەن؟ – ءبىز تەكسەرىلۋگە كەلگەن ادامداردى ۇلتىنا بولگەن جوقپىز. قازىرگى زاماندا ەركەكتەردىڭ ۋرولوگيالىق سىرقاتى ماسەلەسىن ەكى ءتۇرلى جاعدايدا تۇسىنۋگە بولادى. ءبىرى – ەجەلدەن كۇتىنەتىن, اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا تىرىساتىن جاندار. ەكىنشىسى – قارالۋ ۋاقىتىن وتكىزىپ الىپ, ازاپ شەككەن سوڭ دارىگەرگە امالسىز جۇگىنەتىندەر. ونى ايتىپ وتىرعانىم, ستاتيستيكالىق ەسەپ جۇرگىزبەسەك تە قانداستارىمىز, ءوزىمىزدىڭ اعايىن­دا­رىمىز كوپ بولدى. شاماسى 80-85 پايىزداي بار-اۋ. بۇل نەدەن؟ بۇل باياعى:”ە,قويشى... كەيىن كورەرمىز”,– دەگەن ادەتپەن جۇرە بەرىپ, قينالعان سوڭ بىزگە كومەك سۇراپ كەلگەن جىگىتتەر. – سىزدەر باستاپقىدا-اق, 3 كۇن ىشىندە بۇكىل ەلدەگى ەركەكتەردىڭ دەنساۋلىعىن تەكسەرىپ تە, تۇزەپ تە ۇلگەرمەيتىندەرىڭىزدى بىلدىڭىزدەر عوي... – ارينە! دەگەنمەن, وسى اكتسيا ارقىلى بىرقاتار مىندەتتەرىمىزدى اتقارىپ, تالاي جايتتى انىقتاپ وتىر ەمەسپىز بە؟! ەر-ازاماتتار اراسىنداعى باستاپقى ۋروان­درو­لوگيالىق پاتولوگيانى انىقتاۋ ءۇشىن ءتۇرلى ساۋالدامالار جۇرگىزدىك. ۋرواندرولوگيالىق اۋىتقۋلار اسەرىنەن بولاتىن جۇرەك-قان-تامىرلارى مەن ەندوكريندىك پاتولو­گيالاردىڭ دەڭگەيىن انىقتادىق. ۋدز دياگنوستيكاسى ادىسىمەن ەركەكتەر اراسىنداعى ۋرواندرولوگيالىق ناۋقاستىڭ بەلەڭ الۋى قاي دەڭگەيدە ەكەنىن شامالاۋعا قول جەتكىزدىك. ماسەلەن, تەكسەرىلۋگە كەلگەندەردىڭ 329-ىنىڭ قانىنداعى تەستەرون دەڭگەيىن زەرتتەگەنىمىزدە, ونىڭ 84-ىندە تەستەرون جەتكىلىكسىز ەكەندىگى ءمالىم بولدى. وعان قوسا ەرەكتيلدى ارەكەتسىزدىك پەن گيپوگونا­ديز­م­نىڭ تارالۋىن انىقتاپ وتىرمىز. – سونىمەن, قانداي قورىتىندىعا كەلدىڭىزدەر؟ – پاتسيەنتتەرىمىزدىڭ 480-ءى سكرينينگ-ساۋالداماعا قاتىستى. ناتيجەسىندە, بۇلاردىڭ اراسىنداعى كەڭىنەن تاراعان ۋرواندرولوگيالىق پاتولوگيا – سوزىلمالى پروستاتيت 280 ادامدا بار ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدىك. قارالعانداردىڭ اراسىنداعى 160 ناۋقاسقا دگپج دياگنوزى قويىلدى. ۋرولوگيالىق دەرتكە شالدىققانداردىڭ 43 پايىزى ارتەريالدىق گيپەرتەنزيا مەن 56 پايىزى قانت ديابەتىنەن زارداپ شەگەدى ەكەن. ال گيپەرتونيالىق اۋرۋعا ۇشىراعانداردىڭ 96,7 پايىزىنا, قانت ديابەتىمەن اۋىرا­تىن­داردىڭ 94,2 پايىزىنا ەرەكتيلدىك قىز­مەتتىڭ ءارتۇرلى دەڭگەيدە بۇزىلۋى مەن گيپو­گوناديزم دياگنوزى قويىلدى. مۇنداي ستاتيستيكا ەركەكتەردى ويلانتۋى كەرەك. – قۋاناتىن كورسەتكىش ەمەس ەكەن. بۇگىندە ەلىمىزدە وتاۋ قۇرعانداردىڭ 16 پايىزى پەرزەنت قۋانىشىن كورمەۋ قاسىرەتىنە دۋشار بولىپ وتىر... – بەدەۋلىك ماسەلەسى ەركەكتەر اراسىندا دا كوپ. ونىڭ بەلەڭ الىپ وتىرعانىن قازىر بۇركەمەلەۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇگىندە بۇل فاكتور ەركەكتەر اراسىندا 50 پايىزعا جەتتى. دەمەك, قانشاما ايەل دۇنيەگە بالا اكەلە الماسا, سونشاما ەركەكتىڭ رەپرودۋكتسيالىق قابىلەتىندە ۇلكەن ماسەلە تۋىنداپ تۇر. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ولشەمدەرى بويىنشا بارلىق نەكەلەردەگى بالاسىزدىق 15 پايىزدان اسسا بۇل كورسەتكىش دەموگرافيالىق وسىمگە ەلەۋلى تۇردە كەرى اسەرىن تيگىزەدى. ال ءبىزدىڭ جوعارىداعى جاعداي 16 پايىزدان اسىپ كەتتى. ەندىگى جەردە ول مەملەكەتتىك ماسەلە بولىپ تۇرعانىن بايقاپ وتىرعان بولارسىز؟ قازىر رەسپۋبيكادا اندرولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ دەڭگەيى وتە جوعارى. ءبىز وسى جاعدايعا وبەكتيۆتى باعا بەرۋ ءۇشىن جوعارىداعىداي قادامدارعا باردىق. ءسويتىپ, ەركەكتەر دەنساۋلىعى كۇنى سياقتى قاناتقاقتى زەرتتەۋلەردى قولعا الدىق. – مەديتسينادا بالاسى جوقتارعا بالا جاساپ بەرەتىن بالاما ادىستەر بار ەمەس پە؟ – قازىر رەسپۋبليكامىزدا ەكسترا­كورپورالدىق ادىسپەن ۇرىقتاندىراتىن 8 لابوراتوريا بار. ونىڭ 6-ى جەكە مەنشىك. الايدا, ولاردىڭ كوپشىلىگى ايەلدەردىڭ بەدەۋلىگىن ەمدەۋگە يكەمدەلگەن. بەلسىزدىك ايەل مەن ەرلەردىڭ اراسىندا بىردەي بەلەڭ الىپ تۇرعاندا, ەكستراكور­پو­رالدىق لابوراتوريالاردى جاساقتاي وتىرىپ, ەركەكتەردىڭ دە بەلسىزدىگىن قوسا ەمدەۋدى باستى باعىت ەتىپ الاتىن ۋاقىت كەلىپ جەتتى. ويتكەنى, قولدانىلاتىن ميكروما­ني­پۋلياتسيوندىق ادىستەر تەحنيكالىق جاعىنان بولسىن, شاۋەتتى الۋ ادىسىندە بولسىن وزىندىك ەرەكشەلىكتەرگە يە. ەڭ باستىسى ەلىمىزدە دونورلىق شاۋەت­تەردى ساقتايتىن بىرەگەي كريوبانك جوق. بۇل ۇرىقسىزدىقتان زارداپ شەگەتىن ەركەكتەرگە ودان ءارى ميكرومانيپۋلياتسيوندىق ادىسپەن ەم جۇرگىزۋگە جانە حيميالىق تەراپيادان وتەتىن ازاماتتاردان الدىن-الا ۇرىق الۋعا كەرەك. شاۋەتتەردىڭ بىرەگەي كريوبانكىنىڭ جوقتىعى ەكستراكورپورالدىق جولمەن ۇرىقتاندىرۋدا دونور تاڭداۋعا كوپ كەدەرگى كەلتىرەدى. – “ەركەكتەردىڭ دەنساۋلىعى” باعدارلا­ماسى جاي جۇمىس بولمايتىندىعىن ءوزىڭىز ايتىپ وتىرسىز. ايەلدەردىڭ ايەلدىك دەن­ساۋلىعى گينەكولوگتاردىڭ قولىندا بولسا, ەر ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىنا اندرولوگتار جاۋاپتى بولۋى قاجەت ەكەن. وعان جاعداي بار ما؟ – بۇل ماسەلەنى ءۇش كەزەڭگە ءبولىپ قاراستىرىپ وتىرمىز. ءاربىر ەمحانادا دارىگەر-گينەكولوگ سياقتى اندرولوگتار دا وتىرۋى كەرەك. بۇل ءبىرىنشى كەزەڭدە ەلىمىزدىڭ بارلىق ەمحانالارىن 100 پايىز قامتۋى ءتيىس. ەكىنشى, وبلىستىق دەڭگەيدەگى بارلىق كۇر­دەلى وپەراتسيالار جۇرگىزىلەتىن مەديتسينالىق اۋرۋحانالاردا مىقتى ۋرولوگ-اندرولوگ ماماندار دايارلاۋ. ءۇشىنشى, ءبىزدىڭ عىلىمي ورتالىقتىڭ بازاسىندا جوعارى دەڭگەيدە, اسا وزىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, ەركەكتەرگە ەم جۇرگىزۋ. قازىر وسى ماقسات جولىندا ارناۋلى جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتىر. قۇدايعا شۇكىر, بىزدە بىلىكتى, تاجىريبەلى ماماندار بار. ولار كەز كەلگەن جاعدايدا كومەك كورسەتە الادى. ەگەر مەملەكەت: “مىقتى اندرولوگ مامانداردى بۇگىننەن باستاپ دايارلاڭدار!” دەپ پارمەن بەرسە, ءبىز وعان قازىر-اق دايىنبىز. بىراق, ول ءۇشىن ۇكىمەت ارناۋلى قاراجات ءبولۋى كەرەك. ماسەلەن, رەسپۋبليكاعا مىڭداعان دارىگەر-گينەكولوگ قاجەت بولسا, سوعان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنەن جالاقى, كابينەت, مەديتسينالىق جابدىقتارعا قاراجات بولىنەدى عوي. سونداي قارجىنى اندرولوگتارعا دا قاراستىراتىن ۋاقىت جەتتى. ايتپەسە, قازىر ەر-ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى ءماز ەمەس. ءدۇ­نيەجۇزىلىك ستاتيستيكا بويىنشا 10 پايىز ەركەك قانا ءوز دەنساۋلىعىنا قارايدى ەكەن. ءيا, 10-اق پايىز! – 10 پايىز؟ – سەنىڭىز-سەنبەڭىز سولاي. سەبەبى, ۇيالادى. مەن ەر-ازاماتتاردىڭ جالپى دەنساۋلىعىن ايتىپ وتىرعانىم جوق. ەركەكتىك ماسەلەسىن ايتىپ وتىرمىن. ءسىز مەنى ءتۇسىنىپ وتىرسىز با؟ – ءيا... – ايەل ادامدار اياعى اۋىر بولادى, تاعىسىن تاعى, ءبارىبىر گينەكولوگقا قارالىپ تۇرادى. ال ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ ءوزىنىڭ دەنساۋلىعىن تەكسەرتۋگە “ۋاقىتى جوق”. ەڭ باستىسى, بۇگىندە ولاردىڭ پسيحولوگياسىن وزگەرتۋ قاجەت بولىپ تۇر. بۇل ماسەلە دە جوعارىداعى باعدارلامادا قاراستىرىلعان. ول ءۇشىن, گازەت, تەلەديدار ارقىلى سۇحباتتار بەرىپ, ارناۋلى بيۋللەتەندەر شىعارىپ وسى ماسەلەنى ناسيحاتتاۋ اسا قاجەت ەكەندىگىنە ابدەن كوزىمىز جەتتى. – ەگەر دۇنيە جۇزىندەگى ەرلەردىڭ 10 پايىزى عانا ءوز دەنساۋلىعىن ويلايتىن بولسا... – بۇل ەر-ازامات اتاۋلى دارىگەرلەردىڭ ەسىگىن مۇلدە اشپايدى دەگەن ءسوز ەمەس. بارادى ولار دارىگەرلەرگە. باسى اۋىرىپ, بالتىرى سىزدايدى دەگەندەي... بىراق ۋرولوگيا ماسەلەسىنە كەلگەندە, كەجەگەسى كەيىن تارتادى دەگەن ءسوز عوي جوعارىداعى مىسال. – قازىر ەر-ازاماتتاردىڭ اراسىندا بەدەۋلىك جاسارىپ كەلە جاتقاندىعى تۋرالى ماماندار ماسەلە كوتەرىپ ءجۇر عوي؟ – ونىڭ دا سەبەپتەرى جەتكىلىكتى. قازىر بەدەۋلىكتى حيرۋرگيالىق باسقا دا ادىستەرمەن 90 پايىز ەمدەپ الۋعا بولادى. اسا ءتيىمدى ءدارى-دارمەكتەر بار. تەك كوپ جىگىتتەرىمىز جالعان نامىسقا بەرىلمەي, دەر كەزىندە دارىگەردىڭ ەسىگىن اشۋى كەرەك. – قازىر ءوزىڭىز باسقارىپ وتىرعان ورتا­لىقتا وزىق تەحنولوگيالار, مەديتسينا­لىق قۇرال-جابدىقتار بار. بۇگىندە سىزدەردىڭ پاتسيەنتتەرىڭىزدى ەمدەۋ ءتيىمدى ناتيجە بەرىپ جاتقاندىعىنان ناقتى مىسالداردى كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. ءبىزدىڭ قازاقستاندىق پروفەسسور-ۋرولوگتار ءبىلىمى جاعىنان شەتەل­دىك مامانداردان كەم ەمەس. وسىنى بورىكتى قاۋىم بىلە ءجۇرسىن دەيمىز عوي. سوندىقتان... – قازىر ءبىزدىڭ ورتالىق, باسقا دا ءىرى ەمحانالار مەن اۋرۋحانالار وزىق مەدي­تسينالىق ۋرولوگيالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. مۇندا دا ەۋروپالىق دەڭگەيدەگى زەرتتەۋلەر مەن ەم جۇرگىزىلەدى. قازاقستانداعى ۋرولوگيا عىلىمىنىڭ دەڭ­گەيى وتە جوعارى. مىنا ءبىزدىڭ ورتالىققا بە­رىلگەن ديپلومعا قاراڭىز. قابىرعاداعى ءىلۋلى تۇرعان “ەڭ ۇزدىك مەديتسينا مەكەمەلەرىنىڭ ءبىرى” دەگەن قۇجات ەۋروپالىق ۋرولوگيا اسسامبلەياسىنان كەلگەن. ولار وڭايلىقپەن كەز كەلگەن مەديتسينالىق ورتالىققا مۇنداي اتاقتى بەرە سالمايدى. تۋراسىن ايتساق, ءبىزدىڭ ينستيتۋتتىڭ دەڭگەيى ەۋروپالىق ستاندارتقا جاقىنداپ كەلەدى دەگەن ءسوز. – قولعا العان باعدارلامالارىڭىز وتە جاقسى. الايدا, سىزدەردىڭ ناۋقاس­تارىڭىزدىڭ باسىم كوپشىلىگى الىس اۋىلداردا جۇرگەن جوق پا؟ كەلىپ قارالايىن دەسە قاراجاتى جوق, قاراجاتى بولسا قاي ەسىكتى قاعارىن بىلمەي جۇرگەن ازاماتتارىمىز جەتىپ ارتىلادى. قىس­قاسى, الىستان كەلگەن اعايىنداردىڭ مەديتسينالىق جاعىنان جاقسى جابدىق­تالعان دەيتىن ءسىزدىڭ ورتالىقتا ەمدەلۋگە مۇمكىندىگى بار ما؟ – پروبلەما جوق! جىل سايىن ۇكىمەتتىڭ كۆوتاسىمەن قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى 2200 ادامعا تەگىن مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەمىز. دەنساۋلىعى مازالاپ جۇرگەن ادامدار اۋدانعا, وبلىسقا كەلىپ, ءبىزدىڭ ينستيتۋتقا جولداما الۋعا قاقىلارى بار. كۆوتا الىپ, بىزگە كەلۋگە بولادى. – ءسىز مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتىسىز. مەديتسينا سالاسى بويىنشا ول قانداي نەگىزگە سۇيەنىپ, قالاي بەرىلەدى؟ – ءبىزدىڭ سالانىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىن الۋ وڭاي ەمەس. قازىرگىدەي وزىق تەحنولوگيالار اتىمەن جوق بولىپ, قايتا قۇرۋ جىلدارىندا مەديتسينا اقساماق تۇگىلى قيراپ جاتقاندا نارىقتىق ەكو­نوميكاعا وسى سالانى بەيىمدەۋ مىندەتى تۇردى. مامانداردى ساقتاپ قالۋ, جاس­تاردى بۇعان تارتۋ, جۇيەنى قايتا جاساقتاۋ سياقتى قىرۋار قاجەتتىلىك بار ەدى. ءبىز مەملەكەتتىك بۇل سىيلىقتى وتپەلى كەزەڭ­دەگى وسىنداي كۇردەلى مىندەتتەردى وڭتايلى شەشىپ, ۇلكەن عىلىمي ورتالىقتى امان ساقتاپ قالعانىمىز ءۇشىن ءبىر توپ مەديتسينا ماماندارى بولىپ العانبىز. – ەلىمىزدىڭ باس ۋرولوگىسىز. وسى سالانىڭ ماسەلەسىن سىزدەن ارتىق بىلەتىن ەشكىم جوق. كاسىبي مامان رەتىندە قازىر باسىڭىزدى قاتىراتىن باستى ماسەلە نە؟ – ەرسىلەۋ ەستىلسە دە ايتايىن. ادام ءتۇ­گىلى مالدى دا اسىل تۇقىمدى ەتۋدى ويلاپ باس قاتىرامىز... ۇلتتى اسىل­داندىرۋ ءۇشىن ەركەكتەردىڭ دەنساۋ­لىعىن جاقسارتۋ كەرەك. جوعارىدا دا سىزگە ايتقانمىن. بىزدە مەديتسينادا ءتۇرلى ناۋقاستارعا بايلانىستى باع­دارلامالار بار. ەركەكتەردىڭ دەنساۋ­لىعى ماسەلەسى سولاردىڭ باسىندا تۇر­ماسا دا ۇدايى نازاردا بولۋى قاجەت-اق. ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى... تاعى دا نەنى مەڭزەپ وتىر­عانىما ءمان بەرىڭىز. ەركەكتەردىڭ رەپرو­دۋكتسيالىق دەنساۋ­لىعى جاقسى بولسا – باسقا مۇشەلەرى, قانى, قانتى, قان قى­سى­مى, ءبارى دۇرىس بولادى. ەڭبەكتى دە جاقسى اتقارادى. ۇيدە بەرەكە, ەرلى-زايى­پ­تى­لاردىڭ اراسىندا تۇسىنىستىك ورنايدى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن ايناش ەسالي.