سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – جۇماباي مۇسابەك
بالقاش جاعالاۋى جاڭارادى
جەتىسۋ وبلىسىندا تۋريزم سالاسىندا جاڭا جوبالار قولعا الىنباقشى. قازىر ءوڭىردىڭ تابيعي بايلىقتارىن ءتيىمدى يگەرۋگە باعىتتالعان ناقتى قادامدار جاسالىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە تۋريستىك مۇمكىندىگى اسا جوعارى بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىن دامىتۋ ءىسى باستى نازاردا. بۇل جونىندە وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق رەجىمدەگى وتىرىسىندا باياندادى.
ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جەتىسۋدىڭ تۋريستىك دامۋ ستراتەگياسىندا بەس ءىرى دەستيناتسيا ايقىندالعان بولسا, سونىڭ ماڭىزدىسىنىڭ ءبىرى – بالقاش كولى. بىلتىرعى جازعى ماۋسىمدا كول جاعالاۋىنا باراتىن اۆتوموبيل جولدارى زامان تالابىنا ساي جاساقتالدى. جاڭا باعىت تۋريستەردىڭ ەرەكشە قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
«ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار دا كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسادى. لەپسى ستانساسىنداعى جاڭا تەمىرجول ۆوكزالىنىڭ قۇرىلىسى بيىل اياقتالادى. بىلتىر لەپسى اۋىلىنان بالقاش كولىنە دەيىن ەلەكتر, اۋىزسۋ جەلىلەرى تارتىلىپ, جاعالاۋ اۋماعىنداعى ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ قۇرىلىسى 90%-عا ورىندالعان. جوبانى تولىق اياقتاۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن ءتيىستى قاراجات بولىنگەن. سونىمەن قاتار الداعى جاز ماۋسىمىنا دەيىن جاعالاۋدا ەكى كوممۋنالدىق جاعاجاي پايدالانۋعا بەرىلەدى», دەدى ب.يساباەۆ.
دەمالۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, سۋ كولىكتەرىنىڭ قوزعالىسىن رەتتەۋ ماقساتىندا وبلىس كولەمىندە جالپى سۋ پايدالانۋدىڭ ارنايى قاعيدالارى دا بەكىتىلگەن. وسى ماقساتتا بالقاش جاعالاۋىن ۇزاقمەرزىمدى ءارى ءتيىمدى دامىتۋعا ارنالعان باس جوسپار مەن جاعالاۋ ايماعىن ەگجەي-تەگجەي جوسپارلاۋ جوباسى ازىرلەندى. وسى قۇجاتتار نەگىزىندە كەشەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم تولىق اياقتالعان سوڭ, ءوڭىر اكىمدىگى زاماناۋي دەمالىس ايماقتارىن سالۋعا ينۆەستور تارتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
جالپى, ءوڭىردىڭ تۋريستىك دامۋ مودەلى 5 باسىم باعىتقا يە. ولار – تابيعي سۇلۋلىعى مەن شيپالى كليماتى ارقىلى تانىمال الاكول, بالقاش كولدەرى, بىرەگەي تابيعي-تاريحي مۇرا سانالاتىن «التىنەمەل», «جوڭعار الاتاۋى» ۇلتتىق پاركتەرى, سونداي-اق جوڭعار الاتاۋىنىڭ كوركەم تاۋ جوتالارى. بۇل اۋماقتار ەكولوگيالىق, جاعاجايلىق, بەلسەندى, تانىمدىق ءتۋريزمدى قاتار دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس وڭىردە تۋريزم سالاسىن جۇيەلى باسقارۋ ماقساتىندا دەربەس تۋريزم باسقارماسى قۇرىلىپ, 5 اۋداندا ارنايى تۋريزم بولىمدەرى اشىلعان. بۇل شەشىم جەرگىلىكتى جەرلەردە جوبالاردى جەدەل ىسكە اسىرۋعا, تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى ۇيلەسىمدى دامىتۋعا جول اشتى.
«تۋريستىك ايماقتاردىڭ تازالىعى مەن ءتارتىبىن قامتاماسىز ەتۋ دە باستى نازاردا. الاكول, بالقاش كولدەرى ماڭىنداعى تازالىق پەن ءتارتىپتى جۇيەلى تۇردە ساقتاۋ ماقساتىندا «الاكول تازالىق», «بالقاش تازالىق» كوممۋنالدىق كاسىپورىندارى قۇرىلعان. ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 41 ارنايى تەحنيكا ساتىپ الىندى. بۇل جاعالاۋلاردىڭ سانيتارلىق جاعدايىن جاقسارتىپ قانا قويماي, تۋريستەرگە جايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار دەمالۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى دا كۇشەيتىلگەن. بۇل قادام جازعى ماۋسىمداعى قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ارتتىرىپ, ۇيىمداسقان دەمالىس مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا نەگىز بولادى», دەيدى وبلىستىق تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ساكەن تۇكىباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعدارلامالارى اياسىندا الاكول, بالقاش جاعالاۋلارىندا جول, ينجەنەرلىك جەلىلەر, اباتتاندىرۋ جۇمىستارى كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلەدى. دەمالىس ايماقتارى زامان تالابىنا ساي جابدىقتالىپ, سەرۆيستىك نىساندار سانى ارتىپ كەلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە تۋريستەردىڭ جايلىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ, ءوڭىر ەكونوميكاسىنا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى.
ەكولوگيالىق تۋريزم داميدى
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وبلىستا ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىر. ۇلتتىق پاركتەر مەن تاۋ ايماقتارىندا تابيعاتتى ساقتاي وتىرىپ ءتۋريزمدى وركەندەتۋ, ەكولوگيالىق مارشرۋتتار اشۋ, جاۋاپتى دەمالىس مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر. بۇگىندە ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدا باسىمدىق بەرىلەتىن باعىتتىڭ ءبىرى – «التىنەمەل», «جوڭعار الاتاۋى» ۇلتتىق تابيعي پاركتەرى مەن جوڭعار الاتاۋى جوتالارى. بۇل رەتتە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا قاتىستى قولعا الىنعان ءىس-شارالار ناتيجەسىندە اتالعان ەكى پارككە كەلۋشىلەر سانى 2024 جىلى 27 مىڭ بولسا, وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 39,5 مىڭعا جەتكەن.
«قازاقستانعا العاش رەت كەلىپ تۇرمىن, جەتىسۋ ءوڭىرى شىن مانىندە تاڭعالدىردى. اسىرەسە تابيعاتىنىڭ الۋان تۇرلىلىگى ەرەكشە اسەر ەتتى. ءبىر جاعىندا – شەكسىز كول ايدىندارى, ەكىنشى جاعىندا – اسقاق تاۋلار مەن ۇلتتىق پاركتەر. الاكول جاعالاۋىنداعى تازا اۋا مەن سۋدىڭ مولدىرلىگى دەمالىسقا تاماشا جاعداي جاسايدى», دەيدى شەتەلدىك قوناق ارتۋر سايگاكوۆ.
تۋريستەردى تارتۋ ماقساتىندا 2023 جىلى «التىنەمەل» ۇلتتىق پاركىندە جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن ۆيزيت-ورتالىق سالىندى. بىلتىر تۋريستىك باعىتتارداعى اقپاراتتىق بەلگىلەر جاڭارتىلدى. «بەسشاتىر» ساق قورعاندارىنىڭ شاتىرىنا جوندەۋ جۇرگىزىلدى. «جاڭاتوعاي», «تاڭبالىتاس» كوردوندارىندا الاۋ جاعۋعا ارنالعان ارنايى ورىندار جابدىقتالدى. ودان بولەك, سارقان اۋدانىنىڭ توپولەۆكا اۋىلىندا ۆيزيت-ورتالىق اشىلدى. «جوڭعار الاتاۋى» ۇلتتىق پاركى اۋماعىندا 4 دەمالىس ايماعى, 2 اۆتوتۇراق ورناتىلىپ, 22 اقپاراتتىق ستەند, 113 اقپاراتتىق تاقتايشا, 2 كىرەبەرىس قاقپا, سونداي-اق قوقىس جيناۋعا ارنالعان كونتەينەرلەر مەن سانيتارلىق توراپتار قويىلدى.
جاسىلكولگە كولىكپەن قاتىناۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «توپولەۆكا – جالاڭاش كوردونى» اۆتوموبيل جولىنىڭ 20 شاقىرىمىنا ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزىلدى. كولگە اپاراتىن جول قۇرىلىسى بيىل اياقتالادى. ەلىمىزدەگى ەڭ بيىك بۇرقانبۇلاق سارقىراماسىنا دەيىنگى 31 شاقىرىم اۆتوموبيل جولىن قايتا جاڭارتۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«ىشكى ءتۋريزمدى ناسيحاتتاۋ, وڭىرگە كەلەتىن تۋريستەر سانىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس وڭىردە جىل سايىن يميدجدىك بۇقارالىق ءىس-شارالار وتكىزىپ كەلەمىز. ءبىزدىڭ وبلىستا ۇيىمداستىرىلاتىن «سيۆەرس الما اعاشىنىڭ گۇلدەنۋى», «الاكول تولقىنى», «التىنەمەل – قۇلاندار مەكەنى» فەستيۆالدارى تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ 2026 جىلعا ارنالعان مادەني-تۋريستىك وقيعالار كۇنتىزبەسىنە ەنگىزىلدى», دەيدى س.تۇكىباەۆ.
جالپى, الداعى ۋاقىتتا وبلىس ءتۋريزمدى ەكونوميكانىڭ جەتەكشى درايۆەرلەرىنە اينالدىرۋدى كوزدەپ وتىر. وڭىردە تۋريزم سالاسىنا بولىنگەن قارجى دامۋ بيۋدجەتىنىڭ شامامەن 30%-ىنا جۋىقتادى. بۇل سالانىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن ايقىن اڭعارتادى. وسىنداي قولداۋدىڭ ناتيجەسىندە ىشكى, سىرتقى تۋريستەرگە تارتىمدى ايماققا اينالىپ, تۋريستىك يندۋستريا تۇراقتى ءوسىم كورسەتىپ وتىر. وبلىس اۋماعىندا ەكى ۇلتتىق پاركپەن قاتار, الاكول مەملەكەتتىك تابيعي قورىعى ورنالاسقان. ونىڭ دا ماڭىزى زور.
جەتىسۋ وبلىسى
