جۇزدەگەن جىلدار بويى قالىپتاسقان ادامزات بالاسىنىڭ جالپى قۇندىلىقتارى قامتىلعان كونستيتۋتسيامىز – بەرەكە-بىرلىگىمىزدىڭ, الەۋەتتى مەملەكەت قۇرۋىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي-اق كونستيتۋتسيا كۇنىن ۇلىق مەرەكە رەتىندە اتاپ ءوتۋىمىز ەلدىگىمىزدىڭ ايقىن كورىنىسى.
بىرقاتار قيىندىقتاردى ەڭسەرىپ, ءبىز بۇگىنگى تاڭدا مىزعىماس مەملەكەت پەن ايبارى اسقان قۋاتتى ۇلتقا, تابىستى ەلگە اينالدىق. قازىرگى تاڭدا ورتاق شاڭىراعىمىزدىڭ شەكاراسىن شەگەندەپ, ىرگەمىزدى مىزعىماستاي ەتىپ بەكىتتىك. عاسىرلار بەدەرىندە تاعدىر توعىستىرعان, تاريح تابىستىرعان ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى كونستيتۋتسيا قاعيداتتارى توڭىرەگىنە توپتاسىپ, ەلدىك دەگەن اسىل قۇندىلىقتى دارىپتەپ, ءبىر ەل, ءبىر حالىق بولىپ بىرىكتىك. ەۋرازيانىڭ جۇرەگىنە ورنالاسقان ەلوردامىز الەمگە دۇنيەجۇزىلىك رۋحانياتتىڭ ورداسى رەتىندە تانىلدى.
ءاربىر ازاماتى ەمىن-ەركىن سەزىنەتىن, جايدارى ءومىر سۇرەتىن, تاتۋلىعى جاراسقان قازاقستان حالقىنىڭ قارىمدى ىستەرى بۇگىندە الەم جۇرتشىلىعى ءۇشىن ۇلگى-ونەگەگە اينالدى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ اتا زاڭىمىزدا بۇكىل ادامزاتتىق قۇندىلىقتار مەن وركەنيەتتىك يگىلىكتەردىڭ بارلىعى قامتىلعانىن دالەلدەيدى.
كونستيتۋتسيا قازاقستان رەسپۋبليكاسىن دەموكراتيالىق مەملەكەت دەپ جاريالايدى. ونىڭ دەموكراتيالىلىعى, ەڭ الدىمەن, مەملەكەت ىشىندە حالىق بيلىگىن قامتاماسىز ەتۋىنەن كورىنەدى. اتا زاڭنىڭ 3-بابىنىڭ 1-تارماعىندا مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى – حالىق دەلىنگەن. بۇل كونستيتۋتسيالىق نورما قازاقستاننىڭ حالىقتىق مەملەكەت ەكەندىگىن بىلدىرەدى.
كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ, ەلدىڭ تاۋەلسىزدىگىن, دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارىن ايقىندايتىن نەگىزگى قۇجاتى – كونستيتۋتسيا. وندا مەملەكەتتىڭ بارلىق قۇرىلىمدارىنىڭ, جەكە ازاماتتاردىڭ, ەتنوستاردىڭ, الەۋمەتتىك توپتاردىڭ ماقساتتارى, مىندەتتەرى, قۇقىقتارى كورسەتىلەدى. كونستيتۋتسيا – مىزعىماس مەملەكەتىمىزدىڭ تەمىرقازىعى, بىرلىگى مەن ىنتىماعى جاراسقان ەلدىگىمىزدىڭ بۇلجىماس باعدارى, كەمەل كەلەشەگىمىزدىڭ كەپىلى. اتا زاڭ ءبىزدىڭ بۇكىل جارقىن ىستەرىمىزدىڭ قاينار باستاۋىنا اينالدى. كونستيتۋتسيامىزدا ادامداردىڭ تابيعي قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى, بيلىك ينستيتۋتتارىن دەموكراتيالىق جولمەن قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ, قازاقستاندا ازاماتتىق قوعام قۇرۋ تۋرالى دۇنيە ءجۇزى تانىعان پروگرەسسيۆتى يدەيالار بەكىتىلدى.
كونستيتۋتسيامىزدا ايتىلعانداي, ەلىمىزدىڭ ەڭ باستى قازىناسى – ادام, ونىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىقتارى بولىپ تابىلادى. اتالعان قۇجات ۇلان-عايىر ەلىمىزدە بىرلىگىمىز جاراسىپ, ء«بىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارىپ», تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرۋىمىزدىڭ كەپىلدىگى مەن ايقىن نىشانى بولىپ تابىلادى.
اتا زاڭىمىزدىڭ تالاپتارىن بۇلجىتپاي ورىنداۋدىڭ ناتيجەسىندە وتانىمىزدىڭ بىرلىگى نىعايىپ, ەلىمىزدە تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىق ورنىقتى. جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋ ارقىلى قازاقستان دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزiن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتiك مەملەكەت رەتiندە ورنىقتىردى. ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام جانە ادامنىڭ ءومiرi, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى دەپ ايقىندالدى. ال كونستيتۋتسيانى قۇرمەتتەۋ جانە ساقتاۋ ارقىلى جانە ونىڭ تاريحى مەن ماڭىزىن بىلۋىمىزبەن عانا ءبىز ءوز ەلىمىزدى, وتانىمىزدى, تاريحىمىزدى, قۇندىلىقتارىمىزدى قۇرمەتتەيمىز جانە ەلىمىزدىڭ دامۋىنا, قوعامدىق كەلىسىمگە, بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىققا قول جەتكىزە الامىز. ويتكەنى ءبىزدىڭ اتا زاڭىمىز – قازاقستان حالقىنىڭ سانالى تاڭداۋى, وركەندى دامۋىمىزدىڭ كەپىلى.
وسىلايشا مەملەكەتىمىزدىڭ اتا زاڭى حالقىمىزدىڭ تاۋەلسىز ەل بولۋدى ارمانداعان مۇددەسىن زاڭ تىلىندە ايشىقتاعان, الەمگە قازاقستان دەگەن مەملەكەت بار ەكەنىن پاش ەتكەن قۇقىقتىق قۇجات بولىپ تابىلادى. وسى كونستيتۋتسيامەن ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك تۇعىرى نىعايدى, ونىڭ باسقارۋ تەتىگى ءبىر جۇيەگە كەلدى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىنىڭ قورىتىندى بولىمىندە: «ەكى ءداۋىر تۇيىسكەن ءولىارا شاقتا قازاقستانعا تۇبەگەيلى جاڭعىرۋ جانە جاڭا يدەيالار ارقىلى بولاشاعىن باياندى ەتە ءتۇسۋدىڭ تەڭدەسسىز تاريحي مۇمكىندىگى بەرىلىپ وتىر. مەن بارشا قازاقستاندىقتار, اسىرەسە جاس ۇرپاق جاڭعىرۋ جونىندەگى وسىناۋ ۇسىنىستاردىڭ ماڭىزىن تەرەڭ تۇسىنەدى دەپ سەنەمىن», دەپ كەلەشەككە كەمەل ويمەن ءۇن تاستايدى.
اتا زاڭىمىزدىڭ ومىرشەڭدىگى, دەموكراتيالىق تابيعاتى تۋرالى قازاقستاندىقتار دا, شەتەل ازاماتتارى دا ءجيى جىلى لەبىزدەر ايتىپ, بولاشاعىمىزعا زور سەنىم ءبىلدىرىپ كەلەدى. ونى بۇگىنگى بيىگىمىزدەن باعالاساق, قازاقستاندىقتاردىڭ ونىڭ نەگىزگى تۇيىندەرىنە تىنىشتىقتىڭ, كۇندەلىكتى بەرەكەلى ءومىر اعىسىنىڭ باس كەپىلى رەتىندە قۇرمەتپەن قارايتىنى ەشبىر كۇمان تۋعىزبايدى.
كونستيتۋتسيا ءوزىنىڭ نورمالارى مەن پرينتسيپتەرىنىڭ كومەگىمەن عانا ەمەس, بەكىتىلگەن يدەيالارى ارقىلى دا قوعام مەن مەملەكەتتى وركەنيەتتى ەلدەردىڭ قاتارىنا جەتەلەيدى. سوندىقتان قازىرگى كەزدە باستى مىندەت – جەكە تۇلعالاردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنا دەگەن ءداستۇرلى قۇرمەتىن دامىتۋ. ەگەر ءبىز وسى مىندەتتى ورىنداساق, الدىڭعى قاتارلى قازاقستان مەملەكەتىنىڭ قالىپتاسقانى. ەڭ الدىمەن, اركiم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىن جانە زاڭدارىن ساقتاۋعا, باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارىن, بوستاندىقتارىن, ابىرويى مەن قادiر-قاسيەتiن قۇرمەتتەۋگە مiندەتتi.
وسى تۇرعىداعى ويىمىزدى ەلباسىنىڭ سوزىمەن اياقتاساق: «كونستيتۋتسيانى قاتاڭ ۇستانۋ – بۇل مەملەكەتتىلىكتىڭ تابىستى دامۋىنىڭ جانە قوعامداعى ازاماتتىق كەلىسىمنىڭ نەگىزى. ول بويىنشا ءومىر ءسۇرۋ – بۇل دەموكراتيانىڭ ەڭ جوعارعى مەكتەبى. بۇل مەكتەپتەن بارلىعىمىز وتۋگە ءتيىسپىز. ءبىزدىڭ مىندەت
– كونستيتۋتسياعا اسا ۇقىپتىلىقپەن قاراۋ. ءوزىمىزدىڭ ەلىمىزدى, ءوزىمىزدىڭ تاريحىمىزدى, ءوزىمىزدىڭ جەتىستىكتەرىمىزدى قالاي قۇرمەتتەسەك, ونى دا سولاي ايالاۋىمىز كەرەك. كونستيتۋتسيانى سىيلاي بىلمەسەك, ونىڭ تالاپتارىن مۇلتىكسىز ورىنداي الماساق, وندا قوعامدىق كەلىسىمگە, تارتىپكە, بەيبىتشىلىككە جانە تىنىشتىققا جەتۋ مۇمكىن بولمايدى, ياعني مۇنداي جاعدايدا وتاننىڭ ىرىس-بەرەكەلى بولاشاعى تۋرالى ايتۋدىڭ دا قاجەتى جوق».
قورىتىندىلاي كەلە, بارلىق قازاقستاندىقتاردى 30 تامىز – كونستيتۋتسيا كۇنىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, ءاربىر شاڭىراققا شىرايلى شاتتىق, باق-بەرەكە, قازىنالى قۋانىش, ىرىس پەن ىنتىماق تىلەيمىن! ارقاشان بولاشاعىمىز باياندى, كەلەشەگىمىز كەمەل ءارى ەلىمىز ەڭسەلى, جاستارىمىز كوشەلى بولسىن!
اسقار مۇستابەكوۆ,
پولكوۆنيك, قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى راديوەلەكترونيكا جانە بايلانىس اسكەري-ينجەنەرلىك ينستيتۋتىنىڭ باستىعى
