ازەربايجاننىڭ Azernews.az اگەنتتىگى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ سامميتىندە سويلەگەن سوزىنە باسا نازار اۋدارعان. سايتتىڭ مالىمەتىندە ەلباسىنىڭ ورتالىق ازيانىڭ حالىقارالىق سۋ-ەنەرگەتيكالىق كونسورتسيۋمىن قۇرۋدى ۇسىنعانى اتاپ كورسەتىلەدى.
«قازىرگى جاعدايدا ورتالىق ازيانىڭ حالىقارالىق سۋ-ەنەرگەتيكالىق كونسورتسيۋمىن قۇرۋ ماسەلەسىنە ورالۋى ماڭىزدى. ونى قۇرۋ ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ بارىسىندا يرريگاتسيا مەن گيدروەنەرگەتيكا اراسىنداعى تەڭگەرىمدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى پرەزيدەنت سامميت وتىرىسىندا.
سونىمەن قاتار Azernews.az ەلباسىنىڭ حاقق اتقارۋ كوميتەتىن تۇراقتى قونىستاندىرۋ ماسەلەسىن كوتەرگەنىنە دە توقتالدى. سايتتىڭ پايىمداۋىنشا, بۇل ۇيىم قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىنە وڭ اسەرىن تيگىزەدى, توراعالىق ەتۋشى تاراپ اۋىسقان كەزدە ونىڭ قونىس اۋدارۋى بارىسىندا جۇمىستاردىڭ تەجەلۋىنە جول بەرمەيدى.
بۇدان بولەك, ەلباسى جيىندا سويلەگەن سوزىندە «ارال تەڭىزى باسسەينى سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ, ءبولۋ, ەسەپكە الۋ جانە مونيتورينگ جۇيەلەرىن اۆتوماتتاندىراتىن ۋاقىت جەتتى. بۇل ەلدەردىڭ سۋدى پايدالانۋ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتىپ, ءوزارا سەنىمدى نىعايتادى», دەگەن بولاتىن.
ۇلتتىق جاڭالىقتار قىزمەتىنىڭ (نسن) حابارلاۋىنشا, وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ سامميتىندە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن بىرلەسىپ, ارال تەڭىزىنىڭ ماسەلەسىن شەشۋدە ىنتىماقتاستىق جاساۋعا ءازىر ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل جولعى جيىن اراعا توعىز جىل سالىپ ءوتىپ وتىر. بۇعان دەيىن 2009 جىلى ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر قازاقستاندا باس قوسقان بولاتىن.
جالپى, ارال تەڭىزى باسسەينىندە بەس مەملەكەت – قازاقستان, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان, قىرعىزستان, تاجىكستان قونىس تەپكەن. سونداي-اق اۋعانستان مەن يراننىڭ كىشىگىرىم بولىگىندەگى وزەن سۋلارى وسى باسسەين قۇرامىنا كىرەدى.
690 مىڭ شارشى كيلومەتردى الىپ جاتقان اۋماقتىڭ ماسەلەسى قازىرگى تاڭدا وزەكتى بولىپ وتىر. ويتكەنى ارال تەڭىزىنىڭ سۋى تارتىلىپ, بىرقاتار تۇيتكىلدەر تۋىنداتتى. تۇرىكمەنستانداعى جيىن وسى ماسەلەلەردى تالقىلاۋعا ارنالدى.
حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان XX عاسىردىڭ باستى اپاتتارىنىڭ ءبىرى سانالعان ارال تەڭىزىنىڭ تارتىلۋىن جويۋ ماقساتىندا 1993 جىلى حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى قۇرىلعان-دى.
Regnum.ru اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورى ءسامميتىنىڭ وسى جولعى جيىنى ۇلكەن ماڭىزعا يە. سايت بۇعان بىرنەشە سەبەپ كەلتىرەدى. بىرىنشىدەن, جىل سايىن تەڭىزدىڭ تارتىلۋى سالدارىنان 80 ميلليون توننا تۇز بەن زياندى حيميالىق زاتتار اۋاعا تارالادى ەكەن. ەكىنشىدەن, وسىنىڭ الدىنداعى جيىن 2009 جىلى وتكەن ەدى. ياعني, ۇزاق مەرزىمنەن كەيىن ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى اتالعان ماسەلەگە قايتا جينالىپ وتىر.
سونداي-اق اگەنتتىكتىڭ دەرەكتەرىنە ساي, ءىس-شارا قورىتىندىسى بويىنشا, قورعا مۇشە مەملەكەتتەر قارجى ينستيتۋتتارى, حالىقارالىق ۇيىمدار, بيزنەس قاۋىمداستىق وكىلدەرىنىڭ ارال تەڭىزى ماسەلەسىنە نازارىن اۋدارتۋدان ۇمىتتەنەدى.
قازىرگى تاڭدا ارالدى قۇتقارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, 2013-2017 جىلدار ارالىعىندا 500 جوبا جۇزەگە اسقان.
شولۋدى دايىنداعان
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
