جارتى عاسىردان استام ءبىر شاڭىراق استىندا تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان وتباسىنىڭ ونەگەسى مول.
ءسابيت اعامىز ءزۇبايرانى ءبىر كورگەننەن ۇناتىپتى. ءزۇبايرا ول كەزدە نەبارى 18-دە بولاتىن. ال ءىسى تۇزىك, ءسوزى سىنىق, قازاقى تاربيەدە وسكەن بويجەتكەن ءبىر اۋىلدىڭ ايتۋلى جىگىتىنە بىردەن سىر الدىرا قويعان جوق. ادەپ-يبا ساقتاپ, بىرازعا دەيىن باقىلاپ ءجۇردى. سۇراستىرا كەلە جىگىتكە ءوزىنىڭ نەمەرە جەڭگەسىنىڭ بولە اپكە ەكەنىن ءبىلدى. ءسويتىپ سىيلاس, سىرلاس, «شىرايلىم» دەپ ەركەلەتەتىن جەڭگەسىنىڭ ءىنىسى ەكەن دەگەن قۇرمەتپەن جاقىن تارتا ءجۇرىپ, سەزىمى ءبۇر جاردى. كوپ ۇزاماي شاڭىراق كوتەردى.
ومىرگە كەلگەن ۇل-قىزدارىن تاربيەلەدى, وزدەرى دە ومىرلىك تاجىريبە جينادى, ەسەيدى. قوس قانات جاۋاپتى قىزمەتتەردە ءجۇرىپ, ءۇيدىڭ جۇمىسىن, قوعامدىق ءىس-شارالاردى دا قاتار الىپ, ۇلگەرۋگە تىرىستى.
شاڭىراق كوتەرگەندە وتباسىندا اجەسى مەن اتا-انالارىنىڭ بولۋى ەكى جاستىڭ ارا-قاتىناسىنىڭ بەرىك بولۋىنا, نىعايا تۇسۋىنە اسەر ەتتى. ءزۇبايرا اپامىز بۇگىندە «مادەنيەتتى, زيالى وتباسىنا كەلىن بولىپ ءتۇستىم» دەپ جاستىق شاعىن سۇيىسپەنشىلىكپەن ەسكە الادى. مەكتەپ ديرەكتورى بولعان اتاسى يمانعالي جۇماعۇلوۆ تەمىربەك جۇرگەنوۆپەن تاشكەنتتەگى وقۋ كوميسسارياتىندا بىرگە وقىعان, ءارى اعايىن تۋىستىقتارى دا بار ەكەن. تۇسكە دەيىن ساباق بەرىپ كەلەتىن زۇبايراعا اتاسى ءشاي قۇيعىزبايتىن. «قازىر تاعى كەتەدى مەكتەبىنە, بايبىشە, ءشايىڭدى ءوزىڭ قۇيا بەر, بالام دۇرىستاپ ءشايىن ءىشىپ السىن» دەۋشى ەدى. ال بىرتوعا ەنەسى ەشقاشان ەرىنە قارسى كەلگەن ەمەس.
وزىمەن تەتەلەس ەكى قايىنسىڭلىسى, ءبىر قاينىسى, ءبارى قاتار ءوستى. جاقسى سىيلاستى, سىرلاس بولدى.
قالادا وسكەن قىزدىڭ العاشىندا دالاداعى وشاققا وت جاعىپ, تاباعا نان جابۋدى بىلمەي, ونىسىن ۇلكەندەرگە بىلدىرمەي, تىعىلىپ ءجۇرىپ تاباعا نان سالعان كۇندەرى دە بولدى. كەيدە تاماق جەتپەي قالماسىن دەپ كوبىرەك ىستەيتىنى بار-دى. سوندا ۇلكەن اجەلەرى «كوپ بولىپ كەتىپتى-اۋ, ارتىلىپ قالاتىن بولدى عوي» دەسە, ءسابيت تە ەكى جاقتى رەنجىتىپ المايىن دەگەندەي: «بۇل ءزۇبايرا ەرتەڭ تاماق ىستەپ جۇرمەي-اق قويايىن دەپ ادەيى كوپ جاساعان عوي», دەپ ازىلدەگەن بولىپ قۋاتتاپ, دەمەپ وتىراتىن-دى.
ءالى ەسىندە. جاڭا تۇسكەن, مۇعالىم كەزى. ءبىرىنشى توقسان ءبىتىپ, بالالاردىڭ ءبىلىمىن قورىتىندىلاۋعا اتا-انالار جينالىسىنا جينالىپ جاتتى.
ەسىكتەن شىعىپ بارا جاتىر ەدى, ەنەسى:
– بالالاردى ءتىزىم بويىنشا اتاي باستاعاندا فاميلەلەرىن دۇڭك ەتكىزىپ ايتا سالما, اينالايىن. بۇل – شاعىن اۋىل, ءبارى اتالارىڭنىڭ اتى. سوندىقتان ءسال كىبىرتىكتەپ, ادەپ ساقتاعانىڭ دۇرىس, دەگەندى ەسكەرتتى.
جينالىسقا اتاسى دا قاتىسىپ وتىرعان بولاتىن. فاميليالاردى وقۋعا كەلگەندە كىبىرتىكتەپ تۇرعانىن سەزگەن اتاسى ورنىنان تۇرىپ ءزۇبايرانى كورسەتىپ:
– مىناۋ مەنىڭ بالام, بۇگىننەن باستاپ مەنىڭ اتىمنان ءبارىڭىزدى اتايتىن بولادى, رۇقساتىمدى بەردىم. سەبەبى, ول – مۇعالىم! – دەپ نىعارلاي ايتتى.
ۇلكەن وتباسى. داستارقاننىڭ ءدال ورتاسىندا ءبىر جەردە عانا سارى ماي تۇراتىن. ء«شاي قۇيىپ وتىرعان بالامنىڭ قولى جەتپەي قالدى-اۋ» دەپ الاڭدايتىن اتاسى سارى ماي تۇرعان ىدىسقا قاسىعىنىڭ ۇشىن سالىپ جاتىپ, ونىسىن ءوز الدىنا تارتىڭقىراپ قويعانداي جىلجىتىپ اكەلىپ كەلىنىنىڭ الدىنان ءبىر-اق شىعاراتىن. قازىر سول ساتتەردىڭ ءبارى ساعىنىش.
ءسابيت ۇنەمى تۇزدە, پارتيا جۇمىسىندا بولدى. ءزۇبايرا جاۋاپتى قىزمەتتە بولسا دا, وشاعىنىڭ جانىندا ءجۇرىپ-اق بالالارىنىڭ ساباعىن قاداعالايتىن. بالا-شاعانى جاتقىزىپ, تۇندە ءوز جۇمىسىنا وتىراتىن. ەرتەڭ ەلدىڭ الدىندا وقيتىن بايانداماسىن اۋەلى قاعازعا قازاقشا ءتۇسىرىپ الىپ, ودان كەيىن ورىسشاعا اۋدارۋعا كوشەتىن.
اۋلاعا شاعىن باۋ-باقشا ەكتى, بالالارى ماڭدايى تەرلەپ, ناننىڭ قادىرىن, ءتاتتى ءدامىن سەزىنىپ ءوستى.
كەيىن ءسابيتتىڭ ىزىنەن ەرگەن ءىنى-قارىنداستارى وقۋعا ءتۇستى. سوسىن ءۇش جىلدىڭ ىشىندە بىرىنەن سوڭ ءبىرى – الدىمەن اجەلەرى, ودان سوڭ اتا-ەنەسى قايتىس بولدى. ءسويتىپ قامسىز, ەركىن جۇرگەن جاس ەرلى-زايىپتىنىڭ موينىنا ۇلكەندىك ءبىر كۇندە ءتۇستى. ولار بارلىق كەدەرگىنى ءبىر-بىرىنە دەگەن سەزىمىن سۋىتپاي, قول ۇستاسا, اقىل, ۇستانىمدارىن بىرىكتىرە ءجۇرىپ ەڭسەردى.
ءاۋ باستان قازاقى وتباسىندا, ءبىر-بىرىنە داۋىس كوتەرۋدى, جامان ءسوز ايتۋدى بىلمەيتىن, داستارقان باسىندا دا وسەك ايتۋعا جوق, ءتىپتى ءبىر-ءبىرىنىڭ كوڭىلىنە ءتيىپ الماۋدى ويلاپ تۇراتىن شاڭىراقتان ءتالىم العان ءزۇبايرا اپامىز جاس تۇسكەن كەلىندەرىنىڭ دە بەتىنەن قاقپاي تاربيەلەدى. سول جىلدارى قولدارىندا ءسابيتتىڭ نەمەرە قىزدارى مەن ءزۇبايرانىڭ ءىنىسىنىڭ قىزى ستۋدەنت بولىپ, ۇيلەرىندە جاتىپ وقىدى. ەكى قىزدىڭ جاتىن بولمەسىنىڭ, ولارعا قاراما-قارسى ورنالاسقان ۇل مەن كەلىننىڭ بولمەسىنىڭ ەسىكتەرىنە «قىزدارعا وسيەت» دەپ ەتنوپەداگوگيكالىق ۇلاعاتتى سوزدەردى جازىپ ءىلىپ قويدى. انالىق اق نيەتتەن تۋىنداعان اقىل-كەڭەستەر كەيىن جاستاردىڭ ومىرىندە ۇلكەن باعدارشام بولعانى انىق.
بۇرىن تۋعان اۋىلعا, ۇشقان ۇياعا ءجيى باراتىن. بۇگىندە اكە-شەشەنىڭ كوزىن كورگەن ۇلكەندەر دە, اعايىن-تۋىستار دا جوق. دەگەنمەن, باياعى كىشكەنتاي اۋىل, ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشقان قاراشاڭىراق, اسەم تىرشىلىك جۇرەك تۇكپىرىندە. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جالاعاش اۋدانىنا قاراستى شاعىن عانا اققىر دەيتىن اۋىلعا ارنايى بارىپ, ۇلكەندەردىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتاۋدى ۇمىتپايدى.
ەكى جىل بۇرىن ءسابيت الىس-جاقىنداعى بالا-شاعانىڭ باسىن قوسىپ, ەلگە باردى. سول ساپاردا, بۇگىندە ءبىر-ءبىر ءۇيدىڭ وتاعاسى, وتاناسى بولىپ وتىرعان بالالارى دا ءبىر ساتكە ءسابي, بالدىرعان شاققا ەنىپ, ءماز بولىسىپ, «اناۋ ءبىزدىڭ تىعىلىسپاق ويناعان جەرىمىز ەدى عوي, مىنا جەردە وشاق بار بولاتىن, ال مىناۋ سارايدىڭ ورنى عوي, شارباقتىڭ ۇستىنە شىعىپ الىپ ولەڭ ايتۋشى ەدىك, مىناۋ ءبىز ەككەن تال عوي» دەپ ارقا-جارقا بولىستى.
ەل ءىشىن القىمنان العان نارىق جىلدارى ءسابيت پەن ءزۇبايرا بالا-شاعاسىن جەتەكتەپ الماتىعا قونىس اۋداردى. اينالانىڭ ءبارى ساۋدا-ساتتىققا, بيزنەسكە بەت بۇرىپ جاتقان بولاتىن. ەكەۋى دە جوعارى وقۋ ورنىندا ۇستازدىق ەتىپ جۇرگەندىكتەن, بالالارىن دا عىلىمعا باعىتتادى. قاتەلەسپەپتى. گۇلجان, گۇلسارا, باۋىرجان, گۇلناز, ءساتجان ەسىمدى ۇل-قىزدارىنىڭ اتا-اناسىن جەرگە قاراتقان جەرى جوق. ءبارى دە جوعارى ءبىلىمدى, لاۋازىمدى قىزمەتتە. سوڭعى ۇشەۋى عالىم اتاندى. باۋىرجان – جۇرگەنوۆتانۋشى, گۇلناز – فيلولوگيا عىلىمىنىڭ, ال ءساتجان – زاڭ عىلىمىنىڭ كانديداتى, «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى. قازىرگى تاڭدا جيىرما شاقتى نەمەرە مەن 4 شوبەرەگە اتا-اجە. 2012 جىلى حالىقارالىق «زامان-قازاقستان» گازەتى جاريالاعان «ۇلگىلى وتباسى» بايقاۋىنا قاتىسىپ, جۇلدەلى ورىندى يەلەندى.
ەندى نەمەرەلەرىنىڭ قىزىعىنا, جەتكەن جەتىستىكتەرىنە قۋانىپ, مارقايىپ وتىر. توعجان ەسىمدى نەمەرەسى – قىتاي ءتىلىنىڭ مامانى, ماگيستراتۋرادا ءبىلىمىن جالعاستىرۋدا. ول انا تىلىنەن بولەك, ورىس, اعىلشىن, فرانتسۋز تىلدەرىن دە ەركىن مەڭگەرگەن. الديارى 6 جاسىندا شاحماتتان «سپورت شەبەرى» اتانىپ, حالىقارالىق بايقاۋلاردا ەلدىڭ اتىن شىعارىپ ءجۇر. ال نازەركە مەن جاھانگەر مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ءداستۇرلى ءان بولىمىندە وقىپ, دومبىرا تارتادى. قالالىق, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردان جۇلدەلى ورالىپ ءجۇر.
* * *
ءزۇبايرا اپامىز وتاعاسىنىڭ جۇرەگى جۇمساق, مەيىرىمدى, مۇقتاج جاندارعا قول ۇشىن بەرگىسى كەلىپ تۇراتىن ەلگەزەك, ادامگەرشىلىگى جوعارى جان ەكەنىن ايتادى. وعان قوسا ءان-جىرعا قۇمارلىعى, دومبىرا تارتاتىندىعى, جيىن-تويلاردى باسقاراتىن تىلگە شەشەندىگى دە بار سەگىز قىرلى ازاماتتى «ومىرىندە تەمەكى تارتىپ, اراق تا ىشكەن ەمەس», دەپ ەدى, ءسابيت اعامىز: «پەرىشتە دەسەيشى», دەپ جاراسىمدى ازىلدەي ءبىر ك ۇلىپ قويدى.
ءيا, ەكى جاقسى قوسىلعالى بەرى ولاردىڭ شاڭىراعىنان ءوز بالالارىنان بولەك 17 ۇل-قىز تاربيەلەنىپ, قاناتتاندى. سوناۋ جىلدارى تورەتامدا تۇراتىن ىبىراي ەسىمدى اعايىننىڭ ايەلى قايتىس بولىپ, شيەتتەي بالا-شاعاسىمەن جانىنا كوشىرىپ اكەلىپ, ۇل-قىزدارىنا پانا بولىپ, وقىتىپ, توقىتىپ, ۇيلەندىرىپ, ءۇي قىلعان وسى مەرەيلى وتباسى بولاتىن. سول بالالار دا بۇگىندە ءبىر قاۋىم ەل. ولار وزدەرىنىڭ رۋحاني اكە-شەشەلەرىن ۇمىتقان ەمەس, مەرەكەلەردە ارنايى كەلىپ قۇتتىقتايدى. سىي-سياپاتتان بولەك, اقجارما ىقىلاستارىنان كەندە ەمەس, ىرىمداپ ءوز بالالارىنىڭ تۇساۋىن دا كەسكىزىپ, ءاردايىم قۇرمەتتەپ وتىرادى.
ءسابيت يمانعاليەۆ – قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, جالاعاش اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. 1942 جىلى ك.ماركس اتىنداعى ۇجىمشاردا (قازالى اۋدانى) اكەسى مەكتەپ ديرەكتورى بولىپ تۇرعان كەزدە اۋىلعا ءسابيت مۇقانوۆ كەلىپ, قۇرمەتتى قوناعى بولادى. سول كەشتە دۇنيەگە كەلگەن نارەستە ۇلى جازۋشىنىڭ ەسىمىن ەنشىلەگەن ەكەن. جاقسىنىڭ شاراپاتى بولار, جازۋ-سىزۋعا جاقىن بولدى. قازاقستاننىڭ ءار جىلدارى استاناسى بولعان قىزىلوردا, الماتى, استانا قالالارىنداعى كوشەلەرگە اتى بەرىلگەن 1500-دەي تانىمال تۇلعالار جايلى ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت ءۇش تىلدە كولەمدى 5 كىتاپ جازدى. ەرلى-زايىپتىنىڭ «استانالارداعى كوشەلەر» اتتى كىتابى 2014 جىلى گەرمانيانىڭ مايندەگى فرانكفۋرت جانە تۇرىكمەنستاننىڭ اشحاباد قالالارىنداعى حالىقارالىق كىتاپ كورمەلەرىنە قويىلعان.
1962 جىلى قىزىلوردا قالاسىنداعى مەديتسينالىق ۋچيليششەنى (فەلدشەر), ون جىلدان كەيىن قازىرگى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن (قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت ءپانىنىڭ مۇعالىمى) بىتىرگەن ءسابيت 1962-1970 جىلدارى جالاعاش اۋدانىنا قاراستى جاڭاتالاپ, اققىر كەڭشارلارىندا مەدپۋنكت, كەيىن اۋرۋحانا مەڭگەرۋشىسى بولدى. وسى جىلدارى كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەسىن باسقاردى. 1970-1974 جىلدارى جالاعاش اۋدانىنداعى №188 اققىر ورتا مەكتەبىندە مۇعالىم, ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى, 1974-1980 جىلدارى سول اۋدانداعى «مادەنيەت» كەڭشارىندا №32 ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى, 1980-1990 جىلدارى قىزىلوردا قالاسىنداعى №4 كەشكى ورتا مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, 1990-1999 جىلدارى قىزىلوردا قالالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ توراعاسى, ءتىل باسقارماسىنىڭ باسشىسى, قالالىق اكىمدىكتىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى بولدى. وسى جىلدارى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دامۋى ءۇشىن ۋكراينادان قازاقشا قارىپتەرى بار 250 جازۋ ماشينكاسىن الدىرتىپ, 300-گە جۋىق قازاق ءتىلى ۇيىرمەسىن اشۋعا اتسالىستى. مۇنان باسقا, ءبىلىم, مەديتسينا, تەحنيكا, تاعى دا باسقا سالالاردى قامتيتىن, 10 مىڭ سوزدەن تۇراتىن «ورىسشا-قازاقشا سوزدىك» جانە ءتىلحات, سەنىمحات, حاتتاما سياقتى 30 ءتۇرلى قازاقشا ءىس-قاعازدارىنىڭ ۇلگىلەرىن قۇراستىرىپ, كىتاپ شىعاردى. جيناق وبلىستارداعى «قازاق ءتىلى» قوعامدارى مەن وقۋ ورىندارىنا تاراتىلدى. وسى جىلدارى قالا اكىمدىگىنىڭ ونوماستيكا سالاسىن باسقارىپ, شاھارداعى جۇزگە جۋىق كوشەگە باتىرلار مەن بيلەردىڭ, تاريحي تۇلعالاردىڭ اتىن بەرۋگە قاتىستى.
* * *
يمانعاليەۆتەر وتباسىندا ۇل-قىزدارى, نەمەرەلەرى بىرنەشە ءتىلدى مەڭگەرگەن. بىراق ۇيدە ەشقايسىسىنا وزگە تىلدە شۇلدىرلەۋگە جول جوق! «سىرتتان كىرىپ كەلە جاتسىڭ با, باسقا ءتىلدى تابالدىرىقتان قالدىرىپ كەتىپ, انا تىلىڭدە سويلە!» – اكە-اتانىڭ قاتاڭ تالابى وسى.
– جوعارى وقۋ ورنىندا اعىلشىن, ورىس تىلدەرىندە لەكتسيا وقيتىن ءبىر قىزىمنىڭ بالالارى, ياعني جيەندەرىم الگى تالابىما «كونىڭكىرەمەي» ءجۇر, باتىرىپ ۇرىسىپ قوياتىنىم بار. بىزدىكىنە كەلۋگە جينالا باستاعاندا-اق «اتاعا بارا جاتىرمىن, قازاقشا سويلەۋ كەرەك» دەپ دەرەۋ وزگەرە قويادى ەكەن, وعان دا شۇكىر دەيمىز, – دەپ كۇلدى ءسابيت اعامىز اڭگىمە اراسىندا.
بىردە قىزى مەن كۇيەۋبالاسى حالىقارالىق شاحمات جارىسىنا قاتىساتىن ۇلدارىمەن بىرگە استانادان دوستارىنىڭ ەكى بالاسىن دا ەرتىپ كەلەدى. ەسىكتەن ەنە بەرگەن استانالىق مەيمان بالاقاي ءسابيت اتاعا قولىن الا جۇگىرەدى.
– سالەمەتسىز بە؟! – دەيدى سوسىن.
– اي, بالام, بۇدان كەيىن اتا-اعالارمەن «اسسالاۋماعايلەيكۇم!» دەپ امانداس, جاراي ما؟! سوسىن, انداعى ورىس ءتىلىڭ ءبىزدىڭ ۇيگە جارامايدى, بىزدىكىنە كەلدىڭ بە ەندى, تەك قازاقشا سويلەيتىن بولىڭدار, – دەدى ارقاسىنان قاعىپ. ءسويتىپ الگى ەكى بالاقاي ءتىلى كەلمەسە دە تىرىسىپ قازاقشا سويلەپ ءجۇرىپتى. ەكى كۇننەن سوڭ ءبىرىنىڭ شەشەسى كەلەدى عوي. سوندا الدىنان جۇگىرىپ شىققان الگى 8-9 جاسار قوناق بالا: «ماما, تسس, بۇل ۇيدەگى ادامدار تەك قازاقشا سويلەيدى ەكەن», دەپ سىبىرلاپ جاتقانىن ەستىپ قالعان كوپشىلىك اڭعال بالانىڭ تازا كوڭىلىنە, نيەتىنە ريزا بولىسىپ, جامىراي ءبىر ك ۇلىپ العان ەكەن.
* * *
ال وتاناسى ءزۇبايرا قىستاۋباەۆا – قازاقستان ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى. قىزىلوردا قالاسىنداعى م.مامەتوۆا اتىنداعى پەداگوگيكالىق ۋچيليششەنىڭ, قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ تۇلەگى.
1965-1967 جىلدارى جالاعاش اۋداندىق كومسومول كوميتەتىندە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت اتقارعان. 1968-1987 جىلدارى جالاعاش اۋدانى مەن قىزىلوردا قالاسىنداعى ورتا مەكتەپتەردە مۇعالىم, ادىسكەر, وقۋ-كونسۋلتاتسيالىق پۋنكتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولدى. 1988-2007 جىلدارى قورقىت اتا ۋنيۆەرسيتەتىندە, الماتى ەكونوميكا جانە ستاتيستيكا اكادەمياسىندا, قازاق-امەريكا ۋنيۆەرسيتەتىندە اعا وقىتۋشى بولدى.
قوعامدىق نەگىزدە مەكتەپتە پارتيا ۇيىمىنىڭ حاتشىسى, قىزىلوردا قالالىق وقۋ ءبولىمىنىڭ قازاق ءتىلى سەكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى, مۇعالىمدەردىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىندا لەكتور بولدى. قازاق ءتىلى ءپانى بويىنشا وتكەن قىزىلوردا وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق وقۋشىلار وليمپياداسىنىڭ قازىلار القاسى قۇرامىندا بىرنەشە رەت قازىلىق ەتتى.
1989 جىلى قازاق كسر وقۋ مينيسترلىگىنىڭ كونكۋرسى نەگىزىندە كەشكى ورتا مەكتەپتىڭ 9-11-سىنىپتارىنا ارناپ جازعان «قازاق ءتىلى» اتتى وقۋلىعى «مەكتەپ» باسپاسىنان 17 مىڭ تارالىممەن جارىق كورىپ, رەسپۋبليكا مەكتەپتەرىندە بۇگىنگە دەيىن وقىتىلۋدا.
1999 جىلى الماتىعا قونىس اۋدارىپ, ەكەۋى دە ۇستازدىق, شىعارماشىلىق جۇمىسپەن اينالىستى. سول جىلدان باستاپ الماتى ەكونوميكا جانە ستاتيستيكا اكادەمياسىندا اعا وقىتۋشى بولىپ, ەكەۋى دە زەينەتكەرلىككە دەيىن ستۋدەنتتەرگە ءدارىس وقىدى.
ءزۇبايرا اپامىزدىڭ شەشەسى بالالارىن كەشكە توسەككە جاتقىزعاندا كوزدەرىنە ۇيقى تىعىلعانشا دەپ جۇمباق جاسىرىپ, ماقال-ماتەل جاتتاتىپ, مايەكتى سوزدەر ۇيرەتەدى ەكەن. ەتنوپەداگوگيكادان بالا كۇنىنەن قانىپ ىشكەن ءزۇبايرا اپامىز دا بۇگىندە نەمەرەلەرىنە ەرتەگى ايتىپ بەرەدى. ءتىپتى تاۋسىلىپ بارا جاتسا, ەرتەگى كەيىپكەرلەرىن ويدان شىعارىپ الىپ, ءوز قيالىمەن ءورىپ, بايانداپ بەرە قويادى.
وسىنداي اجەسى مەن اتاسى بار ۇرپاق باقىتتى.
– شۇكىر, بارلىق بالاما ريزامىن. ويىمىزدان شىعادى. كەلىندەرىمىز دە, كۇيەۋ بالالارىمىز دا بىزبەن بىرگە تىنىس الىپ وتىرادى. كەيدە ءجاي تۇماۋراتىپ قالعانىمىزدى دا ايتقىمىز كەلمەيدى. ويتكەنى الىستا جۇرسە دە جەتىپ كەلىپ تۇرادى. ءتىپتى جەتە المايتىن بولىپ جاتسا ءبىر-بىرىنە حابارلاسىپ, ۇيگە بارىپ بىلىڭدەر حال-جاعدايلارىن دەپ مازالارى كەتىپ جاتقاندارى. جۇمىستارىنان قالىپ قويماسا ەكەن دەيمىز عوي باياعى. باقىت دەگەن – بايلىق تا, اقشا ەمەس, باقىت دەگەن وسىنداي ۇيىمشىل بالالارىڭ عوي, – دەپ مەيىرلەندى ءزۇبايرا اپامىز.
جىلداعى 8 ناۋرىزداعى ءداستۇر بويىنشا ءسابيت اعامىز جارىنىڭ جانىنا گۇل قويىپ كەتەدى. كورىكتى كوكتەمنىڭ بەلىنەن بۋىلعان ءۇش تال قىزعالداعىندا ءبارى-ءبارى – سىرلى سەزىم دە, ىزگىلىككە تولى ءىلتيپات تا, ماڭگىلىك العىسى دا قۇنداقتاۋلى.
* * *
3 عالىم, 2 جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, 2 قۇرمەتتى ازامات شىققان, 17 كىتاپ جازىلعان, بىرنەشە ءتىلدى قاتار مەڭگەرگەن, قازاقشا ءداستۇر-سالتتى ساقتاعان, دومبىرادا ءان سالىپ, كۇي تارتاتىن ۇرپاعى ءوسىپ كەلە جاتقان يمانعاليەۆتەر وتباسىنىڭ بۇگىنگى مەرەيلى بيىگى وسىنداي!
نۇرجامال الىشەۆا
الماتى
