16 تامىز كۇنى دجاكارتاداعى اتلەتيكالىق اۋىلدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تۋى سالتاناتتى تۇردە كوتەرىلدى. ەلىمىزدىڭ تۋىن رەسمي تۇردە كوتەرۋ سالتاناتىنا قازاقستان قۇراماسىنىڭ سپورتشىلارى مەن ەلىمىزدەگى سپورت سالاسىن باسقارۋشى ماماندار قاتىستى. ازيا ويىندارىنداعى قازاقستاننىڭ سپورتتىق دەلەگاتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ەلسيار قاناعاتوۆ تۋ كوتەرۋ سالتاناتىنا جينالعان سپورتشىلارعا ساتتىلىك تىلەپ, ازيا ويىندارىنىڭ قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى سپورت دوداسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىن ازيا ويىندارىندا ەلىمىزدىڭ كوك بايراعى كوتەرىلدى. قازىرگى تاڭدا 200-گە جۋىق سپورتشى دجاكارتا مەن پالەمبانگ قالالارىنداعى اتلەتيكالىق اۋىلعا كەلىپ قونىستانۋدا. قۇراماداعى كوپتەگەن سپورتشىلار جارىس كەستەسىنە ساي ازيا ويىندارىنا الداعى ۋاقىتتا ۇشىپ كەلەدى. اتلەتتەردى كۇتىپ الۋ, ورنالاستىرۋ, تاماقتاندىرۋ ماسەلەلەرى تۇگەلدەي شەشىلگەن. بۇگىندە يندونەزياداعى سپورتشىلارىمىز جاتتىعۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتتى. ال كەيبىر كوماندالىق سپورت تۇرلەرىنەن ىرىكتەۋ كەزەڭىندەگى ماتچتار ءوتىپ جاتىر. گاندبولشىلار مەن باسكەتبولشىلارىمىز ازيا ويىندارىنداعى ىرىكتەۋ كەزەڭدەرىن وتكىزۋدە. ءبىز سپورتشىلارىمىزعا ساتتىلىك تىلەيمىز! جانكۇيەرلەر ءۇمىت ارتىپ وتىرعاندىقتان, حالىقتى قۋانتادى دەپ سەنەمىز», دەدى ەلسيار قاناعاتوۆ.
18 تامىز كۇنى دجاكارتاداعى گەلورا بۋنگ كارنو ستاديونىندا XVIII جازعى ازيا ويىندارىنىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. ستاديوننىڭ سىيىمدىلىعى 78 000 ادامعا ارنالعان بولسا, ويىنداردىڭ اشىلۋ سالتاناتىن وسىنشاما ادام تاماشالادى دەسە بولادى. بيىلعى ازيادا يندونەزيادا وسىمەن ەكىنشى رەت ءوتىپ جاتقانى بەلگىلى. 1962 جىلى وتكەن ءتورتىنشى جازعى ازيا ويىندارىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى وسى ستاديوندا ۇيىمداستىرىلعان-دى. رەسمي اشىلۋ سالتاناتى «گارريس» اتتى يندونەزيانىڭ ۇلتتىق بيىمەن باستالدى. 1500 بويجەتكەن بيلەگەن بيدە ەلدىڭ بۇكىل ءتالىم-تاربيەسى, سالت-ءداستۇرى جانە مادەنيەتى كورسەتىلگەن. 1500 ءبيشىنىڭ كيىمىنە 30 مىڭ مەتر ماتا جۇمسالىپ, ونى 50 مىڭعا جۋىق تىگىنشى ءۇش اي تىككەن. ءبيدى حورەوگراف دەنني ماليك قويعان. يندونەزيا بايراقتى باسەكەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا 17 اپتا دايىندالعان.
وسىدان كەيىن جارىسقا قاتىساتىن ەلدەردىڭ سپورتشىلارى ساپ تۇزەپ, كەزەك-كەزەگىمەن ستاديوننىڭ الاڭىن اينالىپ ءجۇرىپ ءوتتى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ دەلەگاتسياسى 15-ءشى بولىپ, مەملەكەتتىك تۋىمىزدى بوكستان الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى امانقۇل ءابىلحان ۇستاپ شىقتى. وسىدان ءتورت جىل بۇرىن وڭتۇستىك كورەيانىڭ ينچحون قالاسىندا وتكەن ازيادادا بوكستان وليمپيا ويىندارى جəنە əلەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى Əدىلبەك نيازىمبەتوۆ الىپ جۇرگەن-ءدى. وسىلايشا, قاتارىنان ەكى ازيا ويىندارىندا كوك تۋىمىزدى ۇستاپ شىعۋ بوكسشىلارىمىزعا بۇيىرىپ وتىر.
تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, وڭتۇستىك پەن سولتۇستىك كورەيا سپورتشىلارى جازعى ازيا ويىندارىنىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءبىر تۋدىڭ استىنان كورىندى.
رەسمي شارانىڭ سوڭىندا يندونەزيا پرەزيدەنتى دجوكو ۆيدودو ءسوز سويلەپ, رەسمي تۇردە جازعى ازيا ويىندارىنىڭ اشىلعانىن جاريالادى. سونداي-اق جارىسقا قاتىسىپ جاتقان ساڭلاقتارعا ساتتىلىك تىلەپ, بارلىعىنا سوڭىنا دەيىن كۇرەسىپ, جەڭىسكە جەتۋلەرىنە تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى.
قازاقستان سپورتشىلارى ازيا ويىندارىنا ەلىمىز تəۋەلسىزدىك العاننان كەيىن, 1994 جىلى جاپونيانىڭ حيروسيما قالاسىندا وتكىزىلگەن ازيادادان باستاپ اتسالىسا باستادى. سودان بەرى ولار وسىنداي التى الامانعا ات قوسىپ ۇلگەردى. ەندى قازاق ەلى سپورتشىلارىنىڭ بۇعان دەيىنگى ازيادالاردا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنە قىسقاشا شولۋ جاساپ وتەيىك.
قازاقستان قۇراماسىنىڭ سپورتشىلارى التى جازعى ازيا ويىندارىندا جالپى سانى 481 جۇلدە جەڭىپ العان. ونىڭ 138-ءى التىن, 142-ءسى كۇمىس جانە 201 قولا. ازيادا تاريحىندا ەڭ كوپ التىندى (28) 2014 جىلى ينچحوندا (وڭتۇستىك كورەيا) وتكەن ازيا ويىندارىندا جەڭىپ الىپ, رەكورد ورناتقان. بۇعان دەيىن ەڭ كوپ التىندى (25) 1994 جىلى ەڭ العاش رەت قاتىسقان حيروسيماداعى دودادا يەلەنگەن-ءدى. ال جالپى جۇلدە سانى بويىنشا 2006 جىلى قاتار استاناسى دوحا جارىسىندا جەڭىپ العان. سول جىلى وتانداستارىمىز 85 مەدال جيىنتىعىن ەل قورجىنىنا سالعان بولاتىن.
قازاقستان قۇراماسى التى ازيا ويىندارىندا مەدال سانى بويىنشا جالپىكوماندالىق ەسەپتە ءتورت رەت ءتورتىنشى, ەكى رەت بەسىنشى ورىندى يەلەنگەن. بيىلعى مەجە دە وسى تورتتىككە ءىلىنۋ. «بيىل ءتورتىنشى ورىنعا تالاس قيىن بولادى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى ازيادا سپورت قارقىندى دامىپ كەلەدى. يران, تايلاند, ءۇندىستان قۇرامالارى دا ۇزدىكتەرگە جاقىنداپ قالدى. يندونەزيا قۇراماسى دا جارىستى وتكىزۋشى ەل رەتىندە كوپ مەدال جەڭۋگە تىرىسادى. وزبەكستاننىڭ دا سپورتى جاقسى دامىعان. جەكپە-جەك تۇرلەرىنە كوپ ءۇمىت ارتامىز. جەڭىل اتلەتيكا, ەسكەك ەسۋ, ۆەلوسپورت, ساداق اتۋدان دا جۇلدە كۇتەمىز», دەيدى قازاقستان ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ وكىلى ەلسيار قاناعاتوۆ.
جالپى, قازاقستاندىق سپورتشىلار ازيا ويىندارىندا مەدالدىڭ باسىم بولىگىن جەڭىل اتلەتيكا, بايداركا جانە كانوە, ۆەلوسپورت, وق اتۋ, سۋ سپورتى, كوركەم گيمناستيكا, دزيۋدو, كۇرەس, بوكس جانە اۋىر اتلەتيكا سپورت تۇرلەرىنەن ەنشىلەگەن. بيىلعى باسەكەدە بوكس سپورتى ءۇش سالماققا ازايعاندىقتان جۇلدە سانى دا ازايۋى مۇمكىن. ال اۋىر اتلەتيكادان قازاقستان قۇراماسىنىڭ دوپينگ داۋىنا بايلانىستى حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى ءبىزدىڭ سپورتشىلاردى ءبىر جىلعا سپورتتان شەتتەتكەن. سوندىقتان بيىل اۋىر اتلەتتەر ازيا ويىندارىنا قاتىسپايدى.
تاپانشامەن وق اتۋ سپورتىنىڭ وكىلى 47 جاستاعى ولگا دوۆگۋن (1 قىركۇيەكتە 48 جاسقا تولادى) قازاقستاندىق سپورتشىلار اراسىندا ازيا ويىندارىنا ەڭ كوپ قاتىسقان (4) جانە ەڭ كوپ جۇلدە العان (10) سپورتشىلاردىڭ ءبىرى. ەڭ العاش 1998 جىلى بانگكوكتە وتكەن ازياداعا قاتىسقان ول 50 مەتر قاشىقتىقتان وق اتۋدان كۇمىس جۇلدە يەلەنگەن. 2002 جىلى پۋساندا وتكەن دودادا ءبىر كۇمىس جانە ەكى قولا مەدال ەنشىلەگەن. ال دوحادا (2006) ءبىر التىن, ءبىر كۇمىس, ءۇش قولا ەنشىلەسە, گۋانچجوۋدا (2010) ءبىر كۇمىس جۇلدەنى قاناعات تۇتتى. ولگا دوۆگۋننىڭ قۇرداسى سانالاتىن وق اتۋ سپورتىنىڭ وكىلى زاۋرەش بايبوسىنوۆا قازاقستان قۇراماسىنان ازياداعا قاتىسىپ جاتقان ەڭ ارداگەر سپورتشى. زاۋرەش تۇڭعىش رەت حيروسيمادا (1994) وتكەن ازيا ويىندارىنا قاتىسىپ, قولا جۇلدە يەلەنگەن. ال گۋانچجوۋدا (2010) كوماندالىق باسەكەدە التىن مەدال ەنشىلەگەن بولاتىن. ءسوز ورايى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, گولف سپورتىنان سىنعا تۇسەتىن ريۆەككا جۇماعۇلوۆا بيىلعى ازياداعا قاتىسىپ جاتقان قازاقستان قۇراماسىنداعى ەڭ جاس سپورتشى. ريۆەككا نەبارى 15 جاستا!
سونىمەن قاتار وسى ازيا ويىندارىنا قاتىسىپ جاتقان سپورتشىلاردىڭ اراسىنداعى ەڭ تاجىريبەلى سپورتشىلاردىڭ قاتارىندا جەڭىل اتلەت ولگا رىپاكوۆا دا بار. وسىمەن ءتورتىنشى ازياداسىنا قاتىسىپ جاتقان رىپاكوۆا قازاقستان قۇراماسىنىڭ قورجىنىنا ءۇش التىن, ءبىر كۇمىس جانە ءبىر قولا مەدال سالعان.
سۋدا جۇزۋدەن ريو وليمپياداسىنىڭ جانە ازيا ويىندارىنىڭ ءۇش دۇركىن چەمپيونى دميتري بالاندين جارىسقا ساقاداي ساي ەكەنىن ايتادى. دەگەنمەن جاراقاتىنا بايلانىستى ول ريو وليمپياداسىندا چەمپيون اتانعان 200 مەترگە براسس ادىسىمەن جۇزۋدە سىنعا تۇسپەيدى. «وكىنىشكە قاراي, بۇل جولى ءوزىمنىڭ نەگىزگى كوزىرىم سانالعان – 200 مەترگە براسس ادىسىمەن جۇزۋگە جاراقاتىما بايلانىستى قاتىسا المايمىن. بىراق 50 جانە 100 مەترگە جۇزۋدە جانە كوماندالىق ەستافەتادا باق سىنايمىن», دەيدى ول.
قازاقستاندىق دزيۋدوشىلار ازيا ويىندارىندا ءۇش مەدال جەڭىپ الۋدى كوزدەپ وتىر. باس باپكەر ايدىن سماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, قۇراما سپورتشىلارى تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىنا قىزۋ دايىندالىپ جاتىر. «ازيا ويىندارىنا دايىندىق وتە جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ءبىز گران-پري, گران-سلەم تۋرنيرلەرى ارقىلى ازياداعا باراتىن سپورتشىلار ءتىزىمىن انىقتادىق. جازعى ازيا ويىندارىندا 1 التىن, 1 كۇمىس جانە 1 قولا مەدال جەڭىپ الساق دەگەن ويىمىز بار», دەيدى ول. ازيا ويىندارىنداعى دزيۋدوشىلار باسەكەسى 29 تامىز بەن 1 قىركۇيەك ارالىعىندا وتەدى.
ءXVIIى ازيا ويىندارى باعدارلاماسىندا سپورتتىڭ 42 ءتۇرلى سايىستارى بويىنشا كۇش سىنايدى. مۇندا 11 000 مىڭعا جۋىق سپورتشى 462 مەدال جيىنتىعىن ساراپقا سالادى.
ءالي بيتورە,
«ەگەمەن قازاقستان»
