قازاقستان • 20 تامىز, 2018

تۇلعا ەدى ول...

450 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋرناليست يدوش اسقاردىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان «شىعاناق» اتتى ماقالاسى (2018 جىلعى 21 ناۋ­رىز) كوپتەن بەرى كوكەيدە جۇرگەن ويدى قايتا قوزعادى. ءبىز, ويىلدىقتار, دالىرەك ايتقاندا, شىعاناقتى كورىپ نەمەسە ونى كورگەندەردىڭ ەستەلىكتەرىن ءوز اۋىزدارىنان ەستىپ, تانۋىمىز بەن تابىنۋىمىز اجىراماس ۇعىمعا اينالىپ كەتكەن ۇرپاق وكىلدەرى ونى ءۇن-ءتۇنسىز, ىشتەي  ىلعي دا ىزدەپ جۇرەتىنبىز. سوندىقتان رۋحاني جاڭعىرۋ جاعدايىندا, اۆتوردىڭ شىعاناقتى قايتادان پەرزەنتتىك ساعىنىشپەن ەسكە الۋىن قۋانا-قۋانا قابىلدادىق.

تۇلعا ەدى ول...

ءيا, شىعاناق ەسكەرۋسىز قال­دى دەۋگە اۋىز بارمايدى. قارا ەڭبەكتىڭ قايتالانباس ۇلى تۇل­عاسىن ەسكەرۋسىز قالدىرۋ مۇم­كىن ەمەس-ءتى. كەڭەستىك يدەولوگيا شىعاناقتى ەڭبەكتى ناسي­حاتتاۋدىڭ تۋى رەتىندە كوتەرۋگە تىرىستى. رەسپۋب­ليكا ۇكىمەتى ونى ماڭگىلىك ەستە قال­دىرۋ تۋرا­لى ارنايى قاۋلى قابىل­دادى. شى­عا­ناقتىڭ ءداستۇرىن جال­عاس­تىرۋ تۋرالى باستاما كوتە­رىلدى. شىعاناقتىڭ اق تارىسىن جو­عال­تىپ الماۋ ءۇشىن بۇيرىق تا بە­رىلدى, مەرزىمدىك باسىلىمداردا دا از ايتىلعان جوق. بىراق قاۋلى ورىندالعان جوق, باستاما اياقسىز قالدى, شىعاناقتىڭ اق تارىسى تارى ءوسىرۋدىڭ الەمدىك كاتالوگىنان ماڭگىلىك  ورىن تەپكەنمەن, ءوزى­نىڭ تۋعان جەرىندە جوعالۋعا اي­نال­دى.

بۇل قالاي؟ مازاسىزدىق پەن شاراسىزدىق سول كۇيىندە «كورپەگە قاراي كوسىلۋدىڭ» سينونيمىندەي بولىپ قالا بەرە مە؟ شىعاناق سياقتى ۇلى تۇلعانى قازىرگى دەڭ­گەيدەن ءارى ۇلىقتاۋدىڭ قاجەتى جوق پا؟ شىعاناق, شىن مانىندە, باس ارىپپەن جازىلاتىن ەڭبەك دەگەن ۇلى ۇعىمنىڭ جيناقى بەينەسى ەدى. ول بەينە جاسالمادى. كلاسسيك جازۋشىمىز ع.ءمۇستافيننىڭ ارنايى تاپسىرمامەن جازعان رومانىندا شىعاناق يدەولوگيالىق بەينەدەن ارىگە اسا المادى.

ەڭبەكتى قۇرمەتتەسەك, شىعا­ناق­تى قۇرمەتتەيىك دەيتىن پەرزەنت ءسوزىن قايتالاۋعا تۋرا كەلىپ  تۇر. ويتكەنى اۆتوردىڭ بۇرىن دا ايتىپ جۇرگەنىندەي, شىعاناق تابيعاتىنان ەشقانداي قۇرمەت كۇتپەگەن جان, بۇل قۇرمەت بىزگە, بىزدەن كەيىنگى جاس ۇرپاققا قاجەت, جاس ۇرپاقتىڭ ەڭبەك قادىرىن جان-تانىمەن سەزىنۋى ءۇشىن قاجەت. كەزىندە بۇكىلوداقتىق حالىق شارۋا­شىلىعى جەتىستىكتەرى كور­مەسىنىڭ قازاقستانعا ارنالعان پاۆيلونىنىڭ تابالدىرىعىنان اتتاعان ادامدى ەڭ الدىمەن, سول تابالدىرىقتىڭ ەكى جاعىندا ۇلت اتىنان ونەر مەن ەڭبەكتىڭ سيمۆولىنداي بولىپ بوي كوتەرگەن  جامبىل مەن شىعاناق تالاي جۇ­رەكتى ىستىق ىقىلاسقا بولەپ تۇرۋشى ەدى عوي. اشارشىلىق پەن سوعىس قىسپاعىندا, ادام قو­لى­­مەن جاسالعان ادام شىداي ال­ماس­تاي زۇلماتتارمەن ارپالىسا ءجۇرىپ وسىنشالىق ەرلىك جا­سا­عان ەڭبەك ادامىنىڭ ۇلى­لى­عىنا تاڭدانعان, الەمدىك جا­ڭالىقتاردىڭ ىزدەۋشىلەرىن ەش­كىم­­نىڭ شاقىرۋىنسىز, تەك ءوز جۇ­رەكتەرىنىڭ قالاۋىمەن تەر سىڭ­گەن تالىس تەبىنگىنىڭ تىلىگىندەي ويىلعا قايتا-قايتا ات سابىلتقان, عىلىم ورىسىنەن اسىپ, الەمدىك عالىمداردى تاڭداندىرعان ەرلىك قانداي دا بولسىن قۇرمەتكە لايىق­تى ەدى. بىراق وكىنىشكە قاراي, تاپ وسى اسا قاجەتتى قۇرمەت­تىڭ ءتيىستى جولى بولماي-اق كەلەدى. نەگە؟ نەلىكتەن بۇلاي تاۋسىلا سويلەپ وتىرمىن, اتالعان ماقا­لا­دان بۇ­عان تولىق جاۋاپ الۋعا بولادى. اۋدان­دىق بيلىكتىڭ مۇم­كىندىگىنە سىيا بەرمەيتىن, الدە­قايدا بيىك, ودان الدەقايدا ءورىس­تى شەشىمدەرگە ەندى ءتيىستى ازاماتتار  سەرگەك قارايتىن بولار دەپ ويلاي­مىز.

قورىتا ايتقاندا, ەڭبەكتى باعالاۋ شىعاناق سىندى ەلى ءۇشىن تەر توككەن, ەڭبەك ەتكەن ەرلەردى باعالاۋدان باستاۋ الادى ەمەس پە؟!

 

سىرىم باقتىگەرەي ۇلى,

جۋرناليست,

 ويىل اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى

 اقتوبە وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار