ءماريام مۇقانوۆا

قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ اسىل جارى, ايرىقشا اقىل, پاراسات يەسى, بولمىس-ءبىتىمى بولەك ءبىرتۋار جان, حالقىمىزدىڭ اياۋلى قىزى, ۇلتىنا پانا, ۇرپاعىنا انا بولا بىلگەن ءماريام مۇقانوۆا 101 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن ءوتتى. ءماريام قوجاحمەتقىزى 1909 جىلى 15 قىركۇيەكتە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, جامبىل اۋدانى, مايبالىق اۋىلىندا ءدۇ­نيەگە كەلگەن. 16-دان جاڭا اسقان شاعىندا سابەڭمەن قوسىلىپ, 47 جىل بىرگە ءومىر ءسۇرىپ, ءتورت ۇل, ەكى قىز, ون ەكى نەمەرە, ون التى شوبەرە, ءۇش شوپشەك سۇيگەن انا. قازاق ادەبيەتىن وركەندەتۋگە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان اسا كورنەكتى قالامگەر ءسابيت مۇقانوۆقا اياۋلى جار, اقىلشى دوس بولا بىلگەن ءماريام قوجاحمەتقىزى جامبىل, كەنەن, ساكەن, ماعجان, ءىلياس, بەيىمبەت, مۇحتار, عابيت, عابيدەن باستاعان ادەبيە­تى­مىزدىڭ الىپتارىنىڭ كوزىن كورگەن, سو­لارمەن دامدەس-تۇزداس, سىيلاس بولعان جان. ول ءوزىنىڭ كەمەل اقىل ويىمەن, مەيىر­بان جۇرەگىمەن, ەلجاندىلىعىمەن, كوپشىل, قوناقجايلىلىعىمەن قازاقتىڭ زيالى قا­ۋى­مى اراسىندا ۇلكەن قۇرمەتكە يە بولدى. ءسابيت مۇقانوۆتىڭ سوڭىن­دا قالعان اسىل مۇراسىن جي­ناپ, ساقتاۋعا, الماتىداعى مۇ­راجاي ءۇيىنىڭ حالىققا يگى قىز­مەت كورسەتۋىنە ۇلكەن ۇلەس قو­سىپ, جازۋشىنىڭ قاعاز-قالامىنان, كىتاپتارىنان باستاپ, تۇتىنعان زاتتارى مەن باعالى م ۇلىكتەرىنە دەيىن تۇگەلدەي مۇراجاي قورىنا تاپسىرىپ, ەل يگىلىگىنە جاراتۋعا ونەگەلى جۇمىس جاسادى. 2000 جىلى يۋنەسكو دەڭ­گەي­ىندە اتاپ وتىلگەن س.مۇقا­نوۆ­تىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى شارالارىنىڭ ورتاسىندا ءجۇردى. سابەڭ تۋرالى “مەنىڭ ءسابي­تىم”, “ساعىنىشىم ءسابيتىم” اتتى ەستەلىك كىتاپتار جازدى. ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆ ءماريام مۇقانوۆانى “ەل اناسى” دەپ اتاپ, قۇرمەتتەدى. قاراپايىم دانالىق پەن جارعا ادال­دىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتە بىلگەن, عاسىر جاساعان بايتەرەك, ءماريام قوجاحمەتقىزى مۇقانوۆانىڭ اياۋلى بەينەسى ەلىنىڭ جۇرەگىندە ءاردايىم ساقتالادى. قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ باسقارماسى. ەل اناسى ءماريام اپانىڭ داستارقانىنان ءدام تاتۋ, قولىنان شاي ءىشۋ باقىتى ماعان 1950 جىلى بۇيىرعان ەدى. ماسكەۋدە تۇرعان جەل قازاقستانعا داۋىل بولىپ جەتەتىن ءبىر كەزەڭ تۋعاندا مەن قازاقتىڭ مەملەكەتتىك وقۋ قۇرالدارى باسپاسىندا (قازىرگى “مەك­تەپ”) اعا رەداكتور بولىپ جۇرگەنمىن. مەك­تەپ وقۋلىقتارى مەن تاريحتان, اسىرەسە, زار زامان اقىندارىن “قۋىپ”, ولار­دىڭ ورنىنا بەلينسكي, چەرنى­شەۆسكي, دو­بروليۋبوۆ, تولستوي, گوگول, گوركيلەردى قازاق مەكتەپ­تەرىنىڭ وقۋلىقتارىنا كىرگىزىپ جاتقان شاعىمىز بولاتىن. قازپي-ءدىڭ ءۇشىنشى كۋرسىندا وقىپ جۇرگەن, كەيىننەن قازاقتىڭ حالىق اقىنى بولعان قاليجان بەكحوجينمەن بىرلەسىپ, 8 سىنىپقا ارناپ قۇراستىرعان “قازاق ادە­بيەتى” حرەستوماتياسىنىڭ 1941 جىل­عى بەسىن­شى باسىلىمىن (300 بەت بولعان وقۋ قۇرالىن) 1950 جىلى 200 بەتكە ارەڭ جەت­كىزىپ شى­عارعان ەدىك. سابەڭنىڭ “ارتيل­لەريا” (قازىر­گى قۇرمان­عازى) كوشەسىندەگى پاتەرىنە اپا­رىپ بەرۋگە تۋرا كەلدى. سوندا سابەڭ كەل­گەن­­­شە مەنى بالاسىنباي كورىپ, شايىن بەرىپ, انالىق ماحابباتىن توككەن ءماريام اپاي بولا­تىن. 1960 جىلى ءسابيتتىڭ الپىس جىلدىعى حالىقتىق توي بولىپ ءوتتى. سوندا وزبەك دەلەگاتسياسىنا, قاراقالپاقتان سايگ ۇلىك اكەلگەن ءتورت اقىن-جازۋشىعا مىرزابەك دۇيسەنوۆ ەكەۋمىز قىزمەت ەتكەننەن كەيىن سابەڭ “قارا جۇمىسقا” جەگىلگەن ونشاق­تى جىگىتتى ايەلدەرىمەن توي تارقار داس­تارحانىنا شاقىرعاندا ءماريام اپاي ۇلكەن پاراساتتىلىق تانىتىپ, سابەڭ ەكەۋى­نىڭ بىزگە قىزمەت ەتكەنى جارلارى­مىزدىڭ الدىندا ءبىزدى الاتاۋدىڭ اسقا­رىنا شىعارعانداي اسەر ەتىپ ەدى. مەن ءماريام اپايدىڭ ونەگە-ۇلگىسىن بۇگىنگى كەلىندەرى, قىزدارى ۇيرەنىپ, جال­عاس­تىرسا, قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرى جار­قىراي تۇسەر ەدى دەگەن نيەتپەن ايتىپ وتىرمىن. سابەڭ دۇنيەدەن وتكەننەن كەيىن ءجيى ارالاسىپ تۇردىم. ساكەن سەيفۋلليننىڭ پەندەلىك سىرىن بىلەيىن دەپ ءبىر جارىم ساعاتتاي سۇحبات العاندا ءماريام اپاي­دىڭ بىلىمىنە, سۇڭعىلالىعىنا, وي ايتۋ, پىكىر تۇيىندەۋ مانەرىنە تاڭ قالعانىم بار. قال­جىنداسا بەرەتىن ادەتىمە باعىپ, “اپاي-اۋ, سابەڭنىڭ كوپ شىعارماسىن ءوزىڭىز جازىپ, ايتىپ بەرگەنسىز عوي”, دەپ ەدىم: ء“تايت, سەن دە قايداعىنى ايتادى ەكەنسىڭ”, دەپ كۇلكىمەن جاۋاپ بەرگەن ەدى. ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ سوعىم باسى ءماريام اپاي باستاعان كومانداعا بۇيىراتىن. سوڭ­عى ەكى جىلدا ۇيدەن شىعا الماي, قا­لي­جاننىڭ ۇيىندەگى زايدا جەڭگەيگە تەلە­فون ارقىلى بۇيرىق, “جارلىق” بەرىپ جاتادى. بىلتىر جازۋشىلار وداعى باسقارما­سىنىڭ توراعاسى نۇرلان ورازالين, سابەڭ, عابەڭ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى, اقىن ادىلعازى قايىربەكوۆ ۇشەۋمىز ءماريام اپايدىڭ 100 جىلدىعىن قازاق اراسىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيدە وتكىز­گە­نىمىزدە بۇكىل الماتىدا ءوزىن قازاقپىن دەپ ەسەپتەيتىندەر مىڭ العىس جاۋدىرىپ ەدى. ءماندى عۇمىردى سابەڭمەن بىرگە وتكى­زىپ, ارتىندا قالعاننان كەيىن مۋزەيىن اش­ىپ, بۇكىل دۇنيەسىن ءبىر تيىن الماي, مەم­لە­كەتكە وتكىزۋى ازاماتتىق قاسيەتىنىڭ جوعارى بولۋىنان-اۋ تەگى. شىركىن, قازاقتا وسىنداي ابزال انالار كوپ بولسا, كوسەگەمىز تەزىرەك كوگەرەر ەدى. ءماريام اپا, الدىڭىز پەيىش, ارتىڭىز كەنىش بولسىن. ساعىنىپ جۇرگەن سابيتىڭە باراتىن جول داڭعىل بولىپ, ارتىڭىزدا قال­عان ەلگە, وزىڭىزگە ءتانتى بولعانى ءۇشىن ەمەس, ۇلكەن پاراساتى ءۇشىن ءسىز قادىر تۇت­­­­قان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ با­لا­ڭىزدىڭ قايراتكەرلىگىنە تىلەكشى بولىڭىز. تۇرسىنبەك كاكىشەۆ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور. ءماريام اپايدىڭ “گۆاردياسى” ەدىك مۇقانوۆتاردىڭ وتباسىمەن ارالاس­قانىمىزعا جارتى عاسىردان دا اسىپ كەتىپتى. جۇبان سوعىستان قايتقان سوڭ ول كىسىلەرمەن ارالاسا باستادىق. 1954 جىل­دا­رى الماتىداعى فۋرمانوۆ پەن قۇرمان­عازى كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى ءبىر قاباتتى ۇيلەردە تۇرۋشى ەدىك. سول كەزدەن باستاپ بالالار دا ءبىر-بىرلەرىن تانىپ ءوستى. سابەڭ جۇباننىڭ اناسى قايتىس بول­عاندا: “جەڭگەيدىڭ قولىنان تالاي اس ءىشىپ ەدىك, ەندى كەلىننىڭ قولىنا قارا­دىق”, دەپ ەدى. ال ءماريام اپاي جالعىز جۇبانعا عانا ەمەس, بارلىق اقىن-جازۋشىلارعا جەڭ­گە بولدى. ول كىسىنىڭ قولىنان شاي ءىش­پە­گەن قازاقتىڭ زيالىسى كەمدە-كەم بولار؟! ءماريام اپامىز بۇكىل قازاق حالقى­نىڭ ايەلدەرىنە انا بولدى. ول كىسىدەن ۇلگى الاتىن ەدىم. كىسى سىيلاعانى مەن قوناق كۇتكەنىندە كەرەمەت كەلىسىم بار ەدى. ...جۇبان دا ومىردەن وزدى. ونىڭ تالاي زامانداستارى باقيلىق بولعاندا ءبىر توپ اقىن-جازۋشىنىڭ ايەلى جەسىر قالدىق قوي. سول 5-6 ايەل قوناقتا ۇنەمى بىرگە جۇرەتىن ەدىك. ءماريام اپايدى ورتاعا الىپ كەلە جاتساق, ءبىزدى سول كىسىنىڭ “گۆاردياسى” دەيتىن جۇرت قالجىڭداپ. ءماريام اپايدىڭ داستارقانى بۇكىل اقىن-جازۋشىلاردىڭ ايەلىنە ۇلگى ەدى. ناعىز جازۋشىنىڭ جارىنا لايىق سىي كورسەتەتىن. مەن دە ول كىسىنى وزىمە تىرەك كورىپ, تە­لە­فونمەن حابارلاسىپ, اقىل سۇرايتىن ەدىم. بارلىق نارسەنىڭ ءجون-جوسىعىن اي­تىپ, جول سىلتەپ وتىراتىن. جۇبان قايتقان كەزدە دە ءماريام اپايدىڭ كەڭەسىنە سۇيەندىم. ەندى, مىنە, ءماريام اپامىز دا دۇنيە­دەن قايتتى. ۇلتىمىزدىڭ اناسى­مەن قوشتاستىق. ءجۇز جاسادى دەسەك تە, جاقسى ادامدى قيمايدى ەكەنسىڭ. مۇقانوۆتار وتباسىنىڭ شىراعى بالا-شاعاسى, نەمەرە-شوبەرەلەرى باردا مازداپ جانا بەرەدى-اۋ. بىراق, ءماريام اپايدىڭ ورنى بولەك ەدى... سوفيا مولداعاليەۆا. ەلىنىڭ تىلەكشىسى بولا ءبىلدى ءسابيت مۇقانوۆتىڭ جارى ءماريام اپاي دۇنيەدەن وزدى. حالقىنىڭ سۇيىكتىسى بولعان بۇل ەكى ادام سيرەك تۋاتىن تۇلعالار قاتارىنان ەدى. وتكەن جانە مىنا عاسىردا ەلىنە ەسىمى بۇل ەكەۋىنەن كەڭ جايىلعان, ءساندى دە ابىرويلى جۇپ بولعان دا جوق شىعار. ءماريام اپايدى العاشقى كورگەنىم كۇنى بۇگىنگە شەيىن كوز الدىمدا سۋرەتتەي ەلەستەيدى. كوزى بوتاداي كەلبەتتى, تال بويى اقىل-كوركىنە ساي, اۋىز ادەبيەتىندەگى حور قىزىنداي كورىنگەن. سول قالپىمەن ول سابەڭ شىعارمالارىنىڭ كەيىپكەرىنە اينالدى. ءبىز, 50-ءشى جىلداردىڭ جاس كەلىندەرى, ول كىسىنىڭ بەتىنە تۋرا قاراۋعا دا جاسقاناتىن ەدىك. ارۋاقتى ەدى. ءبىزدى تانىپ, باۋىرىنا تارتتى. ۇزاق جاساپ, فەوداليزمنەن سوتسيا­­ليزم­گە ءوتىپ, سابەڭنەن كەيىن كاپيتاليزمدى قاي­تا باسىنان وتكەرگەن 100 جىلدىق ومىرىندە ماكەڭ ءوزىنىڭ شىن پاراساتىن, اقىل-ويىن, كەمەڭگەرلىگىن دالەلدەپ كەتتى. ول سابەڭمەن بىرگە ءومىر قىزىعىن دا كوردى. ودان كەيىنگى 37 جىل ىشىندە قايعى ارالاسقان تاۋقىمەتىن دە از تارتقان جوق. سونىڭ بارىندە دە اۋ­زى­نان تاۋبەسى تۇسپە­دى, زامانىنا ريزا­لىعىن ايتۋدان جاڭىل­مادى. سابەڭە دەگەن حالىق قۇر­مە­تىن, ونىڭ ءومىرىن جالعاستىرعان مۇراجاي­ىن جۇبا­نىش تۇتتى. ءوزى سول مۇراجايدىڭ شىراق­شىسى بولىپ ءوتتى. ءبىز 60 جىلداي ماكەڭنىڭ سوڭىنان ەر­دىك. الدىمىزدا ول كىسىنىڭ ۇلگىسىن ۇستانعان زەينە, سارا, ايتبالا, ءمۇنيرا سياقتى اپا­لارىمىز بار ەدى. جازۋشىلار ورتا­سى­نىڭ ۇيىتقىسى دا سولار بولاتىن. سول كەزدە ۇي­ىم­داساتىن جيىنداردان ۋلاپ-شۋلاپ شى­عاتىن اقىن-جازۋشىلار الدى­مەن ءما­كەڭنىڭ داستارقانىنا سوعىپ, ويناپ-ك ۇلىپ, دوستاسىپ تاراعانىن تالاي كوردىك. ول ىلعي دا سابەڭنىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ, ماڭايىنا دوس جيناپ وتىراتىن. سول داستارحاننىڭ شەتىنەن بىزگە دە ورىن بەرىپ, ءوزىڭدى ءۇي يەسى سەزىنۋگە, جار سىي­لاۋعا, داستارحان ۇستاۋعا, ايەل-انا بولۋعا باۋلىعانىن قالاي ۇمى­تايىق. ماكەڭ جازۋشىلاردىڭ عانا ەمەس, بۇكىل زيالى قاۋىمنىڭ ورتاق اناسى بولدى. سودان حالىق اناسى اتاندى. ءبىز ول كىسىنىڭ بويىنان كەشە عانا اۋىلدان كەلگەن قازاق ايەلىنىڭ سابەڭە ەرە ءجۇرىپ وسكەنىن, كورگەنى مەن بىلگەنىن ويىنا توقىپ, بويىنا دا­رىت­قان دانا كەيپىن تانىدىق. ول ەل جاڭا­لى­عىنا قۇلاعىن ءتۇرىپ وتىراتىن. تاۋەل­سىز­دىككە دە, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ­قا دا تىلەگىن قوستى. سابەڭنىڭ 100 جىلدىعى كۇندەرى پرەزي­دەنتپەن جۇزدەسىپ, ەلباسىمىز تۋرالى ويىن حالىق الدىندا ايتتى. سابەڭنەن كەيىن وزىنەن تۋعان ءتورت ۇل (ارىستان, مارات, التاي, بوتاجان), ءتورت ۇلىمەن بىرگە ءوزى باۋىرىنا سالعان ۇلكەن نەمەرەسى باقىتتان ايىرىلعان كۇندەردە دە اقىل-ەسىن جوعالتپاي, ومىرگە دەگەن سەنىمىن ساقتاپ, نەمەرە-شوبەرەلەرىن ءوسىرىپ, ۇرپا­عىن كۇتكەن. ولاردىڭ بويىنا اتادان وسيەت, انادان قاسيەت دارىتقان ۇلى انا وسىن­داي-اق بولار. سابەڭنىڭ اتىن اتاعان ازا­ماتتاردىڭ بارلىعى دا ماكەڭنىڭ باۋى­­رىنان تابىلاتىن. بىلتىر ءوزى 100-گە تولعاندا, اقىلدى ءسوز سويلەپ, جازۋ­شى­لاردىڭ قامىن, ادەبيەتتىڭ ءداستۇرىن ساقتاۋ جونىندە ايتتى. بۇل ونىڭ قالامداستار قاۋ­ىمىنا قالدىرعان سوڭعى وسيەتى سياقتى ەدى. قوش, باقىتتى انا ماكە. جانىڭ ءجان­ناتتا بولسىن. اكادەميك  اليا بەيسەنوۆا. اناجۇرەك اياۋلى عاسىر عۇمىر كەشتىڭىز, قايران قالدىق ءبارىمىز. عارىش جاققا كوشتىڭىز, ساعىنارمىز ءالى ءبىز... تاربيەڭىز ءبىر مەكتەپ, تەكتىلىكتى تانىعان. قارادى ەل قۇرمەتپەن مۇقانوۆتىڭ جارىنا! ارداق تۇتقان الاشى, اناجۇرەك اياۋلى! قوشتاسامىز, قاراشى, قارالىمىز, قاياۋلى... تۇسىندىرگەن پەرىشتە تىرشىلىك نە ەكەنىن... نۇرىڭ شالقىپ پەيىشتە, جارىق بولسىن مەكەنىڭ! ادىلعازى قايىربەكوۆ. دانا بەيىل – اياۋلى انا الماتىدان جەتكەن سۋىت تەلەفون ء“ما­ريام اپايدان ايىرىلىپ قالدىق” دەگەن سۋىق حابار اكەلدى. ءوزىنىڭ انالىق مەيىر-شاپاعاتىمەن تۋعان اناڭداي بولىپ كەتكەن اياۋلى ادامنىڭ قازاسى مۇڭعا با­تىرادى كىسىنى. ادام رايىندا ومىرىنە كوپ ءۇڭىلىپ ەدىم, انالىق ونەگەسىن كوپ الىپ ەدىم. XX عاسىر باسىندا وتاعاسى تۇينەكتەن جاستاي جان ءتاسىلىم ەتىپ, كۇيرەپ تۇسكەن ءبىر شاڭىراقتىڭ جالعىز پەرزەنتى رەتىندە زەينەپ اجە باۋىرىندا بۇلا وسكەن, ويلى وسكەن جالعىز قىز ەدى ءماريام! توقپاقتاي قوس بۇرىمى جارىسىپ توبىعىنا تۇسەتىن 15-تەن 16-عا شىعار تاڭ ديدارلى قىز بالا جاڭا زامان جارشىسى ءسابيت مۇقانوۆقا جار بولعان كۇننەن باستاپ “قازاقتىڭ ايەلى قانداي بولادى؟”, “جازۋشىنىڭ جارى قانداي بولۋى كەرەك؟” – ءوزىنىڭ بار ءومىرىن جار-قوساعىنا باعىشتاپ ەسىگىن اق كۇزەتىپ, بەسىگىن قۇت قولمەن ادال تەربەتكەن ءماريام انامىز ءوز ءومىر ۇلگى­سىمەن سول سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ ءوتتى ومىردەن. ءسابيت مۇقانوۆتاي جازۋشىنىڭ ال­دىن­داعى ساكەن, ءىلياس, بەيىمبەتكە كە­لىن­دىك ىزەتىمەن “سۇلۋشاش كەلىن” اتانعان, عابيت, عابيدەن, اسقار, جاقاندى (سىز­دىقوۆ) قۇرمەت تۇتا ءجۇرىپ قۇرمەتىن اسىر­عان, ءابدىلدا, ءالجاپپار, مۇحامەدجان, باۋىر­جاندى تۋعان قاينىسىنداي جاقىن تارتقان, سافۋان, ءابدىجامىل, سىرباي, عافۋدى بالاسىنداي باۋىرىنا باسقان قايران دانا بەيىل, دارحان ءماريام انام! جارلارى 1937-ءشى جىلدىڭ زۇلماتىنا ۇشىراپ, اڭىراپ قالعان گۇلباھرام, كۇل­جامالدى ابىسىنىنداي كورىپ, ءتۇن بالا­سىنا “حالىق جاۋلارىنىڭ” جارى توڭبا­سىن دەپ, شانامەن سەكسەۋىل تاسىپ, كەلىنگە اينالىپ قىزمەت ەتۋ ارقىلى ءسون­گەن كوڭىلدەرىندە ءۇمىت وتىن جاعىپ, جارىنان ايىرىلعان كۇل­جامال ماۋلەنوۆا, زاي­داحان بەكحوجينا, سوفيا مولداعاليەۆا, ءباتىش ىدىرىسوۆا, بادەش قايىربەكوۆا, قازىنا نۇرماحانوۆا-ابدىرازاقوۆاعا ەنە بولىپ, قايعىلى ساتتە سابىرعا شاقى­را­تىن ءومىردىڭ التىن ارقاۋىنداي قايران ءماريام انام! زەرەك زەردەمەن تابيعات زاڭدىلىعىن ءتۇ­سىنگەن انا ءوزى ءۇشىن ەمەس, جارى – ءسا­بيت مۇقانوۆ ءۇشىن تىرشىلىكتىڭ جۇزىنە قايتادان تىك قاراپ ءومىر كەشتى. ول بار سانالى عۇمىرىن كازاق ادەبيەتىنىڭ ءبىر كلاسسيگى – ءسابيت مۇقانوۆقا ارنادى. تىرلىگىندە جازۋشىعا شىعارما جازۋ ءۇشىن نە جاعداي كەرەك, ءبارىن جاسادى ءماريام انامىز! دۇنيەدەن كوشكەن سوڭ “ارتىن كۇتۋ” اتالاتىن قارالى ءراسىمنىڭ ءوزىن بيىك ورەگە كوتەرىپ اتقارا ءبىلدى ءماريام انامىز! العاش ۇلى بوتاجان قايتىس بولعاندا: “1937 جىلى ومىرگە كەلىپ, قارايعان كو­ڭى­لىمىزدى اعارتىپ, كەسىلگەن ءۇمىتىمىزدى وياتقان بالا ەدى. تاعدىردىڭ تاياعى ءتيىپ كەتتى عوي”, – دەپ ەدى اۋىر كۇرسىنىپ جانى جارالى ءماريام انام! ارىستان, مارات, التاي... ءبى­رىنەن سوڭ ءبىرى اراعا جىل, جىل جارىم سا­لىپ ءتورت ۇلى بىردەي باقيلىققا اتتان­عا­ن­دا “اتامايلاتساڭ – اتامايلات, بوتا­مايلاتپا!” – دەۋشى ەدى قازاق! ءسابيت-اۋ, قاسىڭا ۇلدارىڭدى شاقىرا بەرگەنشە, مەنى نەگە شاقىرمايسىڭ؟ بالالاردىڭ جۇرە تۇرعانى ماقۇل ەدى عوي قارايىپ”, – دەپ ەدى اھ ۇرعان جانى قارالى ءماريام انام! جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆ ادەبي مۇرا­سىن زەرتتەگەنىم ءۇشىن-اق مەنى بالاسىنداي باۋىرىنا باسىپ, انام ءبيبى-عايشانى قادىرلى قوناعىنا اينالدىرىپ – تورىنە وزدىرىپ, سۇيىكتى ۇلىما ءسابيت ەسىمىن بەرىپ ەدى-اۋ اياۋلى انا! “قۇيرىقتى جۇلدىزداي” ءسابيتىم ءۇزىلىپ تۇسكەندە ءوزى جىلاپ وتىرىپ ءبىزدى جۇباتىپ ەدى-اۋ, قايران ءماريام انام! جازۋشىعا قىزمەت ەتۋ ارقىلى – ادەبيەتكە قىزمەت ەتتى ءماريام انامىز. قۇرداسى ءھام قۇداسى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ: ء“ماريام قازاق ادەبيەتىنىڭ اجەسى” دەيتىنى سودان! ول ەرگە قىزمەت ەتتى. ەرگە قىزمەت ەتۋدىڭ اسىل ۇلگىسىن كورسەتتى. ەرگە قىزمەتتى ءوزىنىڭ اقىل-پاراساتىمەن ەلگە قىزمەت ەتۋ دارەجەسىنە كوتەرە ءبىلدى ءماريام انامىز. ونى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ: ء“ماريام اپاي – ەل اناسى!” – دەيتىنى سودان! قوش, دانا بەيىل – اياۋلى انا! پەرزەنتتىك پەيىلدەن, قۇلبەك ەرگوبەك.