ەۋروپالىق بالەتتىڭ جارقىن جۇلدىزدارى تارتۋ ەتەر عاجايىپ Gala de Paris جوباسىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە قويۋشى حورەوگرافى – سەباستيان بەرتو, يدەيا اۆتورى ءارى باس پروديۋسسەرى – انتون لەۆاحين. ال قويىلىمدى سۇيەمەلدەگەن «استانا وپەرا» سيمفونيالىق وركەسترىنە ماەسترو ۆلاديمير لاندە (رەسەي – اقش) جەتەكشىلىك ەتتى. ونەر وقيعاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن استانانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالىپ ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. ايتۋلى تۋرنە سونداي-اق, پاريج ۇلتتىق وپەراسىنىڭ 350 جىلدىعىنا, بالەت ونەرىنىڭ نەگىزىن سالۋشى حورەوگراف ماريۋس پەتيپانىڭ 200 جىلدىق جانە الەمدىك دەڭگەيدەگى ايگىلى بالەرون رۋدولف نۋرەەۆتىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي جۇزەگە اسىرىلدى.
«قازاقستان ءوز حالقىن ايرىقشا ەركەلەتەدى ەكەن. ەستىگەنىمدەي, استانادا بۇعان دەيىن يتاليانىڭ ايگىلى «لا سكالا» (La Scala, ميلان) تەاترى ونەر كورسەتسە, بۇگىن, مىنە, كورەرمەنىنە 4 عاسىرعا جۋىق تاريحى بار فرانتسيانىڭ ايگىلى پاريج ۇلتتىق وپەرا تەاترىنىڭ شىعارماشىلىق تىنىسىمەن تانىسۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك سىيلاپ وتىر. الەمدىك ارحيتەكتۋرانىڭ وزىق ۇلگىسىن ايگىلەيتىن تەاترلارىڭىزدىڭ ءسانى مەن سالتاناتى, زاماناۋي كەلبەتى مەنى ايرىقشا ءتانتى ەتتى. «استانا وپەراداي» تەڭدەسىز تەاتر سالىپ بەرىپ, كورەرمەنىنە ەۋروپانىڭ ۇزدىك تەاترلارىنىڭ ونەرىن تاماشالاۋعا جاعداي جاساپ وتىرعان مەملەكەتتىڭ تالعامپاز حالقى شىنىمەن-اق باقىتتى», دەپ بەلگىلى بالەرون, Gala de Paris جوباسىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە قويۋشى حورەوگرافى سەباستيان بەرتو استاناعا كەلگەندەگى العاشقى اسەرىمەن ءبولىستى.
Paris Opéra Ballet – XIV ليۋدوۆيك پاتشانىڭ 1661 جىلى كورولدىك بي اكادەمياسى رەتىندە نەگىزى قالانعان پاريج وپەراسىنىڭ رەسمي ۇلتتىق بالەت ترۋپپاسى. ورەلي ديۋپون جەتەكشىلىك ەتەتىن ۇجىم قۇرامىندا بۇگىندە 150-دەن استام ءارتىس بار. تەاتر ترۋپپاسى كورەرمەن نازارىنا جىل سايىن 200-گە جۋىق قويىلىم ۇسىنىپ, ولاردىڭ ارقايسىسى تەاتر جانكۇيەرلەرىنە بەكزات ونەردىڭ شىنايى مەيرامىن سىيلاپ كەلەدى. تامىرىن تەرەڭنەن تارتاتىن تەاتردىڭ شىعارماشىلىق شارىقتاۋى ءار جىلدارى ۇجىم قۇرامىندا ونەر كورسەتكەن ماريا تالوني, دجوردج بالانچين, سەرج ليفار, موريس بەجار, رولان پەتي, رۋدولف نۋرەەۆ, سيريل اتاناسوۆ, سيلۆي گيللەم, انجەلەن پرەلجوكاج جانە وزگە دە ۇلى ەسىمدەرمەن تىعىز بايلانىستا اتالىپ كەلەدى. سونداي اياۋلى ەسىمدەردىڭ ءبىرى – قازاقتىڭ تالانتتى قىزى, بالەرينا التىناي اسىلمۇراتوۆا.
«استانا وپەرا» بالەت ترۋپپاسىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى التىناي ابدىۋاحيمقىزى 90-جىلدارى ايگىلى ساحنادا رۋدولف نۋرەەۆتىڭ قويىلىمدارىنداعى باستى پارتيالاردا جارقىراعانى تالعامپاز كورەرمەننىڭ ەسىندە. الەمگە تانىمال پريما ل.مينكۋستىڭ «بايادەركا» بالەتىندە نيكيانىڭ ءرولىن ورىنداپ, پ.چايكوۆسكيدىڭ «اققۋ كولى» بالەتىندەگى ودەتتا مەن وديليانىڭ بەينەلەرىن سومداعان بولاتىن.
سونىمەن قاتار اتى اڭىزعا اينالعان تەاتر ساحناسىندا «استانا وپەرا» تەاترى ترۋپپاسىنىڭ جەتەكشى سوليستەرى: قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى مايرا مۇحامەدقىزى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى جۇپار عابدۋللينا جانە تەاتردىڭ باس ديريجەرى, تالانتتى مۋزىكانت الان بورىباەۆ پەن ابزال مۇحيتدينوۆتىڭ جەتەكشىلىگىندەگى «استانا وپەرا» سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ ونەر كورسەتۋى – قوس تەاتر اراسىنداعى ۇزاق جىلعا جالعاسقان رۋحاني, شىعارماشىلىق دوستىقتىڭ ايقىن بەلگىسىندەي.
«كورەرمەننىڭ مادەني, رۋحاني تالابىنا زور تالعاممەن جاۋاپ بەرىپ وتىرعان قازاقستان حالقىن قالاي تاڭ قالدىرساق دەپ ۇزاق ويلاندىق. سودان ويلانا كەلە, استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي مەرەكەلىك باعدارلاما ۇسىنعىمىز كەلدى. ويتكەنى بۇل جوبادا پاريج ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ كوركەمدىك بيىككە كوتەرىلۋىنە ىقپال ەتكەن حورەوگراف ماريۋس پەتيپا, ءوز ءداۋىرىنىڭ اڭىزى. رۋدولف نۋرەەۆ سىندى بالەت ونەرىنىڭ ايگىلى تۇلعالارىنىڭ قولتاڭباسى قالعان جاۋھارلاردى زاماناۋي ستيلدە قايتا جانداندىرىپ, Gala de Paris بالەتتىك باعدارلاماسىندا بىرىكتىرىپ, كورەرمەنىنە شىن مانىندەگى رۋحاني ءلاززات سىلايتىن ونەردىڭ تاماشا كەشىن تارتۋ ەتكىمىز كەلدى.
«استانا وپەرا» تەاترى ساحناسىنان ونەر- سۇيەر قاۋىم لەتيتسيا پيۋجول, سە ىن پاك, فرانسۋا اليۋ, مارك مورو, پابلو لەگاسا, اكسەل ماگليانو سىندى دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدەگى جەتەكشى سوليستەردىڭ ونەرىن تاماشالاي الادى. سونداي-اق كلاسسيكالىق مۋزىكا مەن حورەوگرافيانىڭ, عالامات كوستيۋم مەن زاماناۋي تەحنولوگيانىڭ وزىق ۇلگىلەرى ۇتىمدى پايدالانىلا وتىرىپ قويىلعان جارىق قويۋ ءتاسىلىنىڭ ستسەنوگرافياداعى اتقارار ءرولى مەن ەستەتيكاسىن, جالپى, قاي جاعىنان دا الەمنىڭ كاسىبي مىقتى ماماندارى تارتىلعان تەاترىمىزدىڭ ۇزدىك جۇمىستارىنىڭ ءبىرى نازارلارىڭىزعا ۇسىنىلدى. كوڭىلدەرىڭىزدەن شىعادى دەپ سەنەمىز», دەدى قويۋشى حورەوگراف.
كەشتىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, كلاسسيكالىق حورەوگرافيانىڭ جارىق جۇلدىزى سەباستيان بەرتونىڭ بۇل تولقىنىسىنىڭ سالماقتى سەبەبى بار. ويتكەنى ءدال وسى تۋرنە اياسىندا ونەر يەسىنىڭ 2017 جىلى گراند-وپەرا (Grand Opéra, پاريج) ساحناسىندا تۇساۋى كەسىلگەن «رەنەسسانس» بالەتىنىڭ حالىقارالىق پرەمەراسى وتەدى.
پاريج ۇلتتىق وپەراسى بالەت ترۋپپاسىنىڭ بىرەگەي كونتسەرتتىك باعدارلاماسى ماريۋس پەتيپا بويىنشا قويىلعان ۆ.شايەنىڭ (مۋزىكا اۆتورى ا.گلازۋنوۆ) «رايموندا» بالەتىنىڭ ۇزىندىسىمەن اشىلدى. عالامات بالەت كەشى ودان ءارى ت.گوتەنىڭ «راۋشان گ ۇلىنىڭ ەلەسى» ولەڭىنىڭ جەلىسىمەن ك.م. فون ۆەبەردىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان م.فوكيننىڭ وسى اتتاس بالەتى مەن ر.دريگونىڭ وڭدەۋىندەگى ادولف اداننىڭ مۋزىكاسىنا م.پەتيپا بويىنشا س.بەرتونىڭ قولتاڭباسىندا ساحنا كورگەن «كورسار» كلاسسيكالىق بالەتىنە ۇلاستى. ال كەشتىڭ ەكىنشى ءبولىمى ف.مەندەلسوننىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان س.بەرتونىڭ تاڭداۋلى «رەنەسسانس» بالەتىمەن شىمىلدىق ءتۇرىپ, ء«ولىم الدىنداعى اققۋ» تۋىندىسىنا جالعاسىپ, ك.چەرنيدىڭ «ەتيۋد» مۋزىكاسىمەن تۇيىندەلدى.
باس شاھار ءتورىن ءتورت كۇنى بويى ونەر دۋمانىنا بولەگەن پاريج ۇلتتىق وپەرا تەاترىنىڭ بالەت ترۋپپاسىنىڭ بۇل ايتۋلى ساپارى ەلوردا تۇرعىندارى مەن قالا قوناقتارىنىڭ كوڭىلىندە ۇزاق ۋاقىت ساقتالار شىن مانىندەگى ونەردىڭ ۇلى وقيعاسىنا اينالعانى ءسوزسىز. ارتىستەر فرانتسۋز بالەت مەكتەبىنىڭ كونەدەن قازىرگە دەيىنگى سان-عاسىرلىق ءداستۇرىن زاماناۋي ونەر تىلىندە شەبەر سويلەتىپ, ءداستۇر مەن جاڭاشىلدىق ۇيلەسىمىنىڭ ۇزدىك ۇلگىسىن كورسەتتى. ترۋپپا كۇردەلى بي قيمىلدارىمەن قاتار, رومانتيكالى ءھام ليريكالىق يىرىمدەردى, كلاسسيكالىق ايبىندىلىق, اسەرلى سەكىرۋلەر مەن پيرۋەتتەردى شەبەر يگەرۋىنىڭ ناتيجەسىندە, بالەتتەي بەكزات ونەردىڭ اسەمدىگى مەن قۋاتتىلىق قۇدىرەتىنە باس يگىزدى.
ورىندالعان ءاربىر پارتيا كورەرمەنىن ءوزىنىڭ رەتتىلىگىمەن, سوليستەردىڭ كاسىبي دەڭگەيدە شىڭدالعان تەحنيكاسىمەن, ارتىستىك شەبەرلىگىمەن, سونداي-اق ناعىز فرانتسۋزدىق ۇلگىدەگى جەڭىلدىگىمەن, تاپقىرلىعىمەن باۋراپ الدى. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان تالانتتار شوعىرىنىڭ تەكتى ونەرگە جاڭاشا تىنىس سىيلاعانىنا كۋا بولىپ, قۋانا قول سوقتىق. ءتورت كۇن بويى تولاستاماعان كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسى مەن شەكسىز قوشەمەتىن پاريج ۇلتتىق وپەراسى ترۋپپاسىنىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىسى مەن تەڭدەسىز تالانتىنا باس يۋ دەپ قابىلدادىق.
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
