وتىرىسقا ارمەنيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ن. پاشينيان, بەلارۋس پرەمەر-ءمينيسترى ا. كوبياكوۆ, قىرعىزستان پرەمەر-ءمينيسترى م. ابۋلگازيەۆ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى د. مەدۆەدەۆ, سونداي-اق ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ توراعاسى ت. ساركيسيان قاتىستى.
ءداستۇرلى تۇردە ۇكىمەتارالىق كەڭەستىڭ وتىرىسى شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامدا ءوتتى.
شاعىن قۇرامدا قاتىسۋشىلار ەاەو تسيفرلىق كۇن ءتارتىبىن ىسكە اسىرۋ بارىسىن, اۋىل شارۋاشىلىعى, ەنەرگەتيكا جانە كولىك سالالارىندا ءوزارا ءىس-قيمىل ورناتۋ ماسەلەلەرىن قارادى. اتاپ ايتقاندا, ورتاق گاز نارىعىن قالىپتاستىرۋ, تەحنيكالىق قۇرالداردى پايدالانا وتىرىپ جانە مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ تۇيىندەسۋى ارقىلى وداقتىڭ كەدەندىك اۋماعى بويىنشا تاۋارلار ءترانزيتىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن قۇرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
كەڭەيتىلگەن قۇرامدا وتكەن وتىرىستا كەدەندىك ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى, سونداي-اق, ونەركاسىپتىڭ باسىم سالالارىندا كووپەراتسيا جانە يمپورتتى الماستىرۋدا ينتەگراتسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى رەتتەۋ قۇرالدارى قارالدى.
قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى ەۇاك وتىرىسىندا ءسوز سويلەۋ كەزىندە بۇگىنگى جۇمىستىڭ ناتيجەلەرى — جاڭا يدەيالار, جوبالار مەن باستامالار ايماقتاعى بارلىق مەملەكەتتەردىڭ ازاماتتارىنىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەتىنىن ايتتى. ولار ەكونوميكالىق, ساياسي جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىققا ىقپال ەتەتىن جاعدايلار جاسايدى. باقىتجان ساعىنتاەۆ وداق اياسىندا ورناتىلعان ىنتىماقتاستىق تاۋار اينالىمى ءوسىمىنىڭ تۇراقتى ۇدەرىسىن كورسەتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
2018 جىلدىڭ ءى توقسانىندا 2017 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ەاەو-نىڭ ءوزارا ساۋدا-ساتتىعى 16,4%-عا ($13,9 ملرد) ۇلعايدى, ءۇشىنشى ەلدەرمەن وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى ساۋدا كولەمى 23,8%-عا ($172,3 ملرد) ارتتى. ەۋرازيالىق دامۋ بانكىنىڭ بولجامدارىنا سايكەس 2019 جىلى ەاەو ءجىو ءوسىمى 2,1% قۇرايدى.
سونىمەن قاتار, باقىتجان ساعىنتاەۆ ەاەو اياسىندا ىنتىماقتاستىقتى زاڭنامالىق رەتتەۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. وسىلايشا, وداقتىڭ شارتتىق-قۇقىقتىق بازاسىن قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ جۇمىستارى جوسپارعا سايكەس جۇرگىزىلىپ جاتىر. وتكەن جىلى ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتى دامىتۋعا باعىتتالعان 600-دەن استام اكتى قابىلداندى.
ء«بىز قاجەتسىز رەتتەۋ قۇرالدارى مەن بيزنەسكە كەدەرگىلەرگە جول بەرمەي, اينالىستاعى ونىمدەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا ۇمتىلامىز. ەاەو تۋرالى كەلىسىمشارتقا وداقتىڭ قۇقىقتارىن جەتىلدىرۋ بويىنشا 70-كە جۋىق تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇگىندە قىتايمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق كەلىسىمدەر, ۆەتناممەن جانە يرانمەن ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى كەلىسىمدەر جاسالدى. ءبىز سىرتقى ساۋدا ساياساتىن جۇرگىزۋ ءۇشىن سەرىكتەستەردى انىقتاۋ ماقساتىنداعى جۇمىستى جالعاستىرا بەرۋىمىز كەرەك», — دەپ باقىتجان ساعىنتاەۆ, تاياۋ ۋاقىتتا بىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتتاردى قابىلداۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
ايتا كەتۋ كەرەك, قازىرگى تاڭدا ەاەو-نىڭ بىرقاتار مەملەكەتتەرمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق كەلىسىمدەر جاساسۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جانداندىرىلعان. يزرايل, ءۇندىستان, ەگيپەت, سينگاپۋر, سەربيا جانە باسقا دا ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ ماسەلەلەرى ءتۇرلى دايىندىق ساتىسىندا تۇر.
«قازاقستان ءاردايىم ءبىزدىڭ ينتەگراتسيا «وربيتاسىنا» جاڭا ويىنشىلاردى تارتۋدىڭ قولداۋشىسى بولدى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەاەو-نىڭ تەحنولوگيالىق جاعىنان تابىستى جانە ينۆەستيتسيالىق تارتىمدى ەلدەرمەن جانە ينتەگراتسيالىق بلوكتارمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋى قاجەتتىگىنە باسا نازار اۋدارتقانىن ايتىپ وتكەنىم ءجون», — دەدى ب. ساعىنتاەۆ.
قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى وتىرىستىڭ قاتىسۋشىلارىنا بيىل 14 مامىردا وتكەن جوعارعى كەڭەستىڭ وتىرىسىندا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى العا قويعان ەاەو-نى ودان ءارى دامىتۋ جانە تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ جونىندەگى جاڭا ستراتەگيالىق مىندەتتەرىن ەسكە سالدى. ماسەلەن, قر پرەزيدەنتى ن. نازارباەۆ ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق مەگاجوبالار: «قىتاي — قازاقستان — رەسەي — بەلارۋس — ەۋروپا» باعىتى بويىنشا جىلدامدىقتى تەمىر جول جانە اۆتوكولىك ماگيسترالىن, كاسپي جانە قارا تەڭىزدەر ارقىلى كەمە جۇزەتىن ارنانى سالۋ باستامالارىن, سونداي-اق, وداقتىڭ ءوزارا ساۋدا-ساتتىعىنداعى ورىن الىپ جاتقان كەدەرگىلەردى جويۋ جانە وعان تالداۋ جاساۋ تۋرالى ۇسىنىسىن بىلدىرگەن بولاتىن.
وسىعان وراي, ب. ساعىنتاەۆ اتاپ وتكەندەي, ازيا مەن ەۋروپا, شىعىس پەن باتىس, تىنىق جانە اتلانت مۇحيتتارى اراسىنداعى كوپىرگە اينالۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەاەو-نىڭ الەۋەتى مەن ينفراقۇرىلىمىن بارىنشا پايدالانۋ قاجەت. كوميسسيا كەڭەسىنىڭ وتكىزىلىپ جۇرگەن وتىرىستارى, ءوز كەزەگىندە, تاياۋ كەلەشەكتە كەدەرگىلەر سانىن ايتارلىقتاي ازايتۋعا جول اشادى.
قورىتىندىلاي كەلە, پرەمەر-مينيستر ەاەو بارىنشا جۇيەلى ءارى بەرىك بولىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل ءبىز ءۇشىن باسىمدىقتى سىرتقى ەكونوميكالىق جوبا. ەاەو-نى اشىق, تەڭ قۇقىقتى ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك رەتىندە قۇردىق. ىمىراعا كەلۋ جانە ءتيىمدى شەشىمدەردى ازىرلەۋ قاعيدالارىنا نەگىزدەلگەن ءوزارا قارىم-قاتىناسىمىزدى قالىپتاستىرۋ وداقتى نىعايتۋعا, ونىڭ الەمدىك قوعامداستىقتاعى تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا زور ىنتالاندىرۋ بولماق», — دەپ تۇيىندەدى ب. ساعىنتاەۆ.
ەۇاك وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەتارالىق كەڭەستىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ورتاق گاز نارىعىن جانە ونەركاسىپتىڭ باسىم سالالارىندا كووپەراتسيا جانە يمپورتتى الماستىرۋدا ينتەگراتسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى جونىندە جۇمىس توبىن قالىپتاستىرۋ تۋرالى تاپسىرمالارىنا, سونداي-اق ۇيىمداستىرۋشىلىق سيپاتتاعى بىرقاتار قۇجاتتارعا قول قويىلدى. ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەستىڭ كەزەكتى وتىرىسىن بيىل قازان ايىندا بەلارۋستە وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
