− بۇگىنگى تاڭدا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەرگە توقتالساڭىز؟
− الدىمەن, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ىقپال جاسايتىن ماڭىزدى سالا ەكەندىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ەلىمىزدە بۇل سالادا قوردالانىپ قالعان كۇردەلى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلىپ, قاراجات ءبولىندى. بۇگىنگى كۇنى اتالعان سالانىڭ بارلىق سەكتورىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك باعدارلامالار ىسكە اسىرىلۋدا. دەسە دە, ءالى كۇنگە دەيىن ۇيلەردى ءتيىمدى ءارى كاسىبي باسقارۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, باسقارۋ ورگاندارى قىزمەتىنىڭ اشىق ەمەستىگى جانە پاتەر مەنشىك يەلەرىنىڭ كووپەراتيۆتەرى, وندىرىستىك كووپەراتيۆ, تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ قىزمەت جۇمىستارىنىڭ ارتۇرلىلىگى, كوندومينيۋم وبەكتىسى رەتىندە كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى تىركەۋدىڭ تومەن دەڭگەيى, كۇردەلى جوندەۋگە اقشا قاراجاتتارىن جيناۋ تەتىگىنىڭ جوقتىعى, ۇيلەردىڭ ەنەرگيا تيىمدىلىگىنىڭ تومەن كلاسى سىندى ماسەلەلەر تۋىنداپ وتىر.
سونىمەن قاتار كوممۋنالدىق سالادا جەلىلەر مەن قۇرىلىستاردىڭ توزىعى جەتىپ وتىر. مىسالى, جىلۋ جانە سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىنىڭ 60 پايىزى تولىق اۋىستىرۋدى قاجەت ەتەدى.
– ءوزىڭىز اتاپ وتكەن ماسەلەلەردىڭ شەشۋ جولدارى قانداي؟
– ءبىز قازىر سالانى تسيفرلى ترانسفورماتسيالاۋ بويىنشا جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. وندا تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋ كوزدەلىپ, اقپارات اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ نازارعا الىنعان. سونىمەن قاتار قولدانىسقا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, شەتەلدىك كومپانيالارمەن كەلىسىمدەرگە قول قويىلىپ, جاقىن ارادا قاناتقاقتى جوبالاردى ەنگىزۋدى باستايمىز. ونىڭ ىشىندە قۇبىرلاردىڭ توتىعۋىنىڭ الدىن الۋ نەمەسە جويۋعا ارنالعان NMR Pipetector تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ ماقساتىندا جاپوندىق Mitsui&Co كومپانياسىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم جاسايتىن بولامىز. مۇنداي تەحنولوگيا قۇبىرلاردىڭ قىزمەت مەرزىمىن 40 جىلعا دەيىن ۇزارتۋعا, ءتۇرلى زاقىمدانۋدىڭ الدىن الۋعا, وندىرىستىك شىعىنداردى ازايتۋعا, سونداي-اق اۋىز سۋ ساپاسىن ءبىرشاما جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىندا بىرىڭعاي زياتكەرلىك اقپاراتتىق جۇيە قۇرىلعانىنان حاباردارمىز. اتالعان جۇيەنىڭ ارتىقشىلىقتارى قانداي؟
– E-Shanyraq دەپ اتالاتىن جۇيە قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى سالاسىندا بىرەگەي تسيفرلى پلاتفورما قۇرۋعا باعىتتالعان. تسيفرلى ەكونوميكا قۇرالدارىن قولدانا وتىرىپ, سەكتوردىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىن ءبىر اقپاراتتىق ارناعا بىرىكتىرۋ ارقىلى اتالعان سالانىڭ قانداي جاعدايدا تۇرعانى جانە ودان ءارى جىلجۋ ءۇشىن قانداي قادامداردى جاساۋ كەرەكتىگىن ايقىندايتىن بولامىز.
ەلدەگى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن زەرتتەي وتىرىپ, ونى زاماناۋي تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن شەشۋ جولدارىن قاراستىرىپ وتىرمىز. ياعني دەرەكتەردى اۆتوماتتى جيناۋ, Big Data (ۇلكەن دەرەكتەردى) تالداۋ جانە وڭدەۋ, سونداي-اق تالدامالىق دەرەكتەر نەگىزىندە ۋاقتىلى اسەر ەتۋ جانە شەشىمدەر قابىلداۋدى جۇزەگە اسىرماقپىز.
بۇعان قوسا جۇيەدەگى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ وزگەرۋ ديناميكاسىنا جەدەل اسەر ەتۋ ءۇشىن بارلىق كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ تەحنيكالىق پاسپورتتارىن تسيفرلاندىرۋ كوزدەلۋدە. بۇل تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ ناقتى كورىنىسىن كورسەتۋگە, جوندەۋ جۇمىستارىن دەر كەزىندە جوسپارلاۋعا جانە يكەمدى قارجىلىق باعدارلامالاردى ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇدان بولەك ينجەنەرلىك جەلىلەردە ەسەپكە الۋدىڭ «اقىلدى» پريبورلارىن جانە Big Data قۇرالدارىن قولدانۋ تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرى قىزمەتىنىڭ مونيتورينگىن جۇرگىزۋگە, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا جانە سەكتور سۋبەكتىلەرى قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
− بىرىڭعاي جۇيە تۇرعىندارعا قانشالىقتى ءتيىمدى بولماق؟
− ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل جۇيە سەكتوردىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى ءۇشىن بيزنەس-پروتسەستەردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرادى. تۇرعىندار ءۇشىن كوممۋنالدىق تولەمدەردىڭ دۇرىس ەسەپتەلۋى ماڭىزدى. بىرىڭعاي جۇيە تۇرعىنداردىڭ ۋاقىتى مەن اقشاسىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرمەك. ماسەلەن, «اقىلدى» ەسەپتەۋ قۇرالدارى شوتتاردى ەسەپتەۋ بارىسىندا قانداي دا ءبىر قاتەلىكتەردىڭ تۋىنداماۋىنا ىقپال ەتسە, سونداي-اق ورتاشا جالاقىنىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە كەتەتىن شىعىنىن 2,6 پايىزعا دەيىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار ءۇيدى باسقارۋدىڭ ونلاين-جۇيەسى قۇرىلىپ, وندا تۇرعىندار باسقارۋشى يا بولماسا سەرۆيستىك كومپانيانى ەلەكتروندى داۋىس بەرۋ ارقىلى انىقتاپ, ءتىپتى ونىڭ جۇمىس بارىسىمەن تانىسىپ, قاداعالاۋعا مۇمكىندىگى بار. مىسالى, ۇيگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ كەرەك بولسا, وعان كەتەتىن قاراجاتتىڭ قانداي باعىتتارعا جۇمسالاتىنىن, مولشەرىن قاداعالاۋعا بولادى.
– ءوزىڭىز اتاپ وتكەن جوبا قاي كەزدە ىسكە اسادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر؟
– بۇگىنگى كۇنى E-Shanyraq جۇيەسىندە كەرى بايلانىس ورناتۋ بويىنشا زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. وسى زەرتتەۋلەردىڭ نەگىزىندە ءبىز قازىر ينتەرفەيستى پىسىقتاپ جاتىرمىز. بۇعان قوسا جۇيەنىڭ فۋنكتسيونالىن قوسامىز. موبيلدىك قوسىمشالار مىندەتتى تۇردە ىسكە قوسىلاتىن بولادى. قازىردىڭ وزىندە Google Play جانە App Store بويىنشا اتالعان جوبانى ورنالاستىرۋعا ءوتىنىم بەرىلدى.
سونداي-اق قاناتقاقتى رەجىمدە E-Shanyraq جۇيەسىنە سىناق جۇرگىزۋ جۇمىستارىن باستادىق. وسى جۇمىستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى (كتۇ) پريبورلاندىرۋدى جانە تولىق كولەمدى تەحنيكالىق جابدىقتاۋدى قامتيدى. وسىعان وراي ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى مەن وبلىستارداعى جانە دە استانا مەن الماتى قالالارى اكىمدىكتەرىنىڭ تىڭداۋى وتكىزىلىپ, ناتيجەسىندە 16 جول كارتاسىنا قول قويىلدى. ەندى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى 190 پيلوتتىق ۇيگە, ياعني 15 000-نان استام پاتەرگە جىلۋ, سۋ جانە ەلەكتردى ەسەپكە الۋدىڭ ورتاق ۇيلىك پريبورلارى ورناتىلماق.
قاناتقاقتى رەجىمدە پريبورلاندىرۋ جۇمىسىن اعىمداعى جىلدىڭ كۇزىندە اياقتاۋ جوسپارلانعان. بۇدان كەيىن قاناتقاقتى ۇيلەر, تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرى جانە پيك E-Shanyraq ىسكە قوسىلادى.
الداعى ۋاقىتتا اتالعان باعدارلاما بىرتىندەپ ىسكە اسا باستايدى. قازىرگى كەزدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, رەسپۋبليكا بويىنشا ەسەپكە الۋدىڭ ورتاق ۇيلىك پريبورلارىمەن جابدىقتالۋى 45 پايىزدى قۇراپ وتىر. جوسپارعا سايكەس پريبورلاندىرۋ مەن تسيفرلاندىرۋ كەزەڭى 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تولىعىمەن اياقتالادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
