ەلباسىنىڭ زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا زەينەتكەرلىك جاسىندا لايىقتى ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ بارابارلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆانىڭ ايتۋىنشا, تۇجىرىمدامادا زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ مولشەرى ينفلياتسيا دەڭگەيىنەن ەكى پايىزعا ىلگەرىلەتە, جىل سايىن ارتتىرۋ كوزدەلدى. وسىلايشا, 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بولجانعان ينفلياتسيانىڭ دەڭگەيى 6% بولعانىن ەسەپكە الا وتىرىپ, جاسىنا بايلانىستى زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ (ىنتىماقتى زەينەتاقى) مولشەرى 8%-كە ارتتىرىلدى. بازالىق زەينەتاقىنىڭ مولشەرى 6%-كە ارتىپ, 15 274 تەڭگەنى قۇرادى.
بيىل شىلدەدەن باستاپ بازالىق زەينەتاقىنى تاعايىنداۋ ءتارتىبى وزگەردى. بارلىق قارت ادامعا ەڭبەك ءوتىلى بولعانىنا نەمەسە بولماعانىنا بايلانىستى دەموگرانتپەن قامتىلدى. ياعني زەينەتكەرلىك جاسقا تولعان ازاماتتارعا مەملەكەت بيۋدجەتتەن تولەپ وتىرعان بازالىق زەينەتاقىنىڭ مولشەرى ەڭبەك وتىلىنە جانە زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ ۇزاقتىعىنا تاۋەلدى بولادى. ەگەر بۇعان دەيىن زەينەتكەرلەر قاۋىمىنىڭ ءبارى بىردەي ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 54%-ءى مولشەرىندە بازالىق زەينەتاقى نەمەسە 15 274 تەڭگە الىپ وتىرسا, ەندى 1 شىلدەدەن باستاپ ونىڭ مولشەرى زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىستى ارتتى. ءوتىلى 10 جىلدان از نەمەسە مۇلدەم بولماعان ازاماتتارعا بازالىق زەينەتاقىنىڭ ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 54%-ءى بەلگىلەندى. ال 10 جىلدان كەيىن ءار جىل ءۇشىن بازالىق زەينەتاقى 2%-گە ۇلعايادى. بازالىق زەينەتاقىنىڭ ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ جوعارعى مولشەرى 100% نەمەسە 28 284 تەڭگەنى ەڭبەك ءوتىلى 33 جىل جانە ودان كوپ بولعان ازاماتتار الادى. بۇل رەتتە زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە – بىرىنشىدەن, 1998 جىلعى 1 قاڭتارعا دەيىن جيناقتالعان جانە ىنتىماقتى زەينەتاقىنى تاعايىنداعان كەزدە ەسەپكە الىنعان ەڭبەك ءوتىلى, ەكىنشىدەن, 1998 جىلدان كەيىنگى ەڭبەك ءوتىلى جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنە مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىن اۋدارعان كەزەڭدەرى نەگىزىندە ەسەپكە الىنادى, ۇشىنشىدەن, باسقا الەۋمەتتىك ماڭىزدى كەزەڭدەر قارالادى. ماسەلەن, بالانى 3 جاسقا تولعانعا دەيىن (جالپى جيىنتىعى 12 جىل شەگىندە) جانە 16 جاسقا دەيiنگi مۇگەدەك بالانى باعىپ-كۇتكەن كەزەڭى, الەۋەتتى قۇرىلىمدار قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇبايلارىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ مۇمكiندiگi بولماعان جەرلەردە تۇرعان كەزەڭى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ديپلوماتيالىق قىزمەتتەرىنىڭ جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرi جۇبايلارىنىڭ شەتەلدە تۇرعان كەزەڭi, باسقا ادامنىڭ كومەگىنە مۇقتاج 1-توپتاعى مۇگەدەككە, 2-توپتاعى جالعىزiلiكتi مۇگەدەككە جانە جاسىنا بايلانىستى زەينەتكەرگە, سونداي-اق 80 جاسقا تولعان قارت ادامدارعا كۇتiم جاساعان ۋاقىتى ەسەپكە الىنادى. بۇل وزگەرىستەر كەلەشەكتە زەينەتكە شىعاتىن جانە سانى 2 148 318 ادامدى (بيىلعى 1 مامىرعا دەيىنگى ەسەپ) قۇرايتىن بۇگىنگى زەينەتكەرلەرگە قولدانىلادى. ياعني 2018 جىلعى شىلدەدەن باستاپ بارلىق زەينەتكەرگە اۆتوماتتى تۇردە بىرجولعى بازالىق زەينەتاقىنى قايتا ەسەپتەۋ جۇرگىزىلەدى. بۇل ورايدا قوسىمشا قۇجاتتار تالاپ ەتىلمەيتىنىن ايتا كەتكەن ءجون.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
