سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار
ۇلتتىق سىيلىقتى ۇيىمداستىرۋشى – «Qazcontent» اق. بيىلعى "ۇركەر" ۇلتتىق سىيلىعى "قازاق" گازەتىنىڭ 105 جىلدىعىنا ارنالدى. ءباسپاسوز وكىلدەرىنىڭ اراسىنداعى بەدەلدى ماراپات جۋرناليستيكا مارتەبەسىن ارتتىرۋعا جانە ونىڭ كاسىبي ستاندارتتارى مەن كريتەريلەرىن بەكىتۋگە, ايماقتارداعى مۋلتيمەديالىق جۋرناليستيكانى دامىتۋعا, ءتىلشى قاۋىمىنىڭ ازاماتتىق بەلسەندىلىگىن كوتەرۋگە باعىتتالعان. كونكۋرس تالانتتى جۋرناليستەر مەن شىعارماشىلىق ۇجىمداردى انىقتاي وتىرىپ, ولاردىڭ كاسىبي جۋرناليستيكانى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىنە قۇرمەت كورسەتۋدى جانە وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۋرناليستەر شىعارماشىلىعىنا قوعام نازارىن اۋدارۋدى كوزدەيدى.
ءداستۇر بويىنشا بيىلعى «ۇركەرگە» ۇمىتتىلەر مەن وتاندىق مەديا وكىلدەرى جانە باسقا دا مارتەبەلى مەيماندار ەڭ الدىمەن قىزىل كىلەممەن ءجۇرىپ ءوتتى. تىكەلەي ەفيرگە قوسىلعان اقپارات قۇرالدارىنا سۇحبات بەرىپ, اسەرلەرىمەن ءبولىستى. سالتاناتتى جيىن قازاقستاندىق باق تۋرالى اقپاراتتارمەن بولىسكەن بەينەسيۋجەتپەن جانە جۋرناليستەردىڭ بولمىسىن بەينەلەيتىن قويىلىممەن باستالدى.
جۋرناليستيكا ماسەلەلەرىن زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى نامازالى وماشەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى دارحان مىڭباي, پرەزيدەنت تەلەراديو كەشەنىنىڭ ديرەكتورى ەرلان بەكحوجين, ساياساتتانۋشى ساياسات نۇربەك, «قازاقستان تاپقىرلار كلۋبى وداعىنىڭ» پرەزيدەنتى ەسەن ەلەۋكەن, وڭىرلىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى الىبەك الدەنەي جانە باسقا دا ەلگە بەلگىلى تۇلعالاردان قۇرالعان قازىلار القاسىنىڭ شەشىمى بويىنشا «ۇركەردىڭ» ۇزدىكتەرى دە ءمالىم بولدى. بيىلعى بايقاۋ 14 اتالىم بويىنشا ءوتتى. ونىڭ ىشىندە ەلوردانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ماتەريال مەن ۇزدىك ۆايندى انىقتاۋ ىسپەتتى جاڭا اتالىمدار بار.
سالتاناتتى كەشتە ەڭ الدىمەن "ۇزدىك اناليتيكالىق ماتەريال" اتالىمىنىڭ جەڭىمپازى جاريا بولدى. العاشقى جەڭىمپازدىڭ اتى-ءجونىن اتاۋعا ساحناعا شىققان تانىمال مەتسەنات, كاسىپكەر ورالبەك بوتپاي اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان ۇلتتىق جوبالاردى قولداۋعا ارقاشان ءازىر ەكەنىن ايتسا, "Talap" قولدانبالى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى راحىم وشاقباەۆ جەڭىمپازدىڭ ەسىمىن حابارلادى. ۇركەردەي ۇزدىكتەر شوعىرىن "كازاحستانسكايا پراۆدا" گازەتىنىڭ ءتىلشىسى اسەل مۇقانوۆا باستادى.
ال "ۇزدىك حالىقارالىق اناليتيكالىق ماتەريال" اتالىمىنىڭ جۇلدەسىن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ تاپسىردى. اتالعان نوميناتسيا بويىنشا "تسەنترالازيامونيتور" باسىلىمىنىڭ ءتىلشىسى ساۋلە يساباەۆا جەڭىمپاز اتاندى. ول بۇل سىيلىققا سوڭعى مەرزىمدە عانا ماتەريالدارىن وتكىزگەنىن, جەڭىسىنە قاتتى تولقىپ تۇرعانىن ايتتى. سونداي-اق «ۇزدىك رەپورتاج» اتالىمى بويىنشا "Today.kz" سايتىنىڭ ءتىلشىسى يليا استاحوۆ, «ۇزدىك فوتوسۋرەت» اتالىمى بويىنشا "Tengrinews.kz" پورتالىنىڭ ءفوتوتىلشىسى تۇرار قازانعاپوۆ وزىپ شىقتى جانە "استانانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ماتەريال" بويىنشا «قازاق گازەتتەرى» جشس قىزمەتكەرى عالىم ومارحان لاۋرەات اتاندى.
كەش بارىسىندا باق وكىلدەرى جۋرناليستىك زەرتتەۋدىڭ جۇيرىگى گەننادي بەنديتسكيدى ەسكە الىپ, ارىپتەستەرىنىڭ ەستەلىگىن تىڭدادى. بۇدان كەيىن "ۇزدىك جۋرناليستىك زەرتتەۋ» اتالىمىنىڭ جەڭىمپازىن جاريالاۋ ءۇشىن ساحناعا كوتەرىلگەن بەلگىلى قوعام قايراتكەرى مۇرات ابەنوۆ وتاندىق مەديادا جۋرناليستىك زەرتتەۋ ەڭ كۇردەلى, ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ءتىسى باتا بەرمەيتىن باتىل جانر ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, سايكەسىنشە ونى دامىتۋ قوعامنىڭ اشىقتىعىن دا قالىپتاستىراتىنىن, ءباسپاسوزدىڭ دە بەدەلىن كوتەرەتىنىن ايتتى. بۇل نوميناتسيادا "Time.kz" ءجۋرناليسى اسقار دجالدينوۆ جەڭىمپاز اتاندى. سول سياقتى "ەكونوميكا مەن قارجى تۋرالى ۇزدىك ماتەريال" اتالىمى "كاپيتال.كز" گازەتىنىڭ رەداكتسياسىنا تيەسىلى بولسا, «ۇزدىك سۇحبات" اتالىمى «ايقىن» گازەتىنىڭ ءجۋرناليسى گۇلزينا بەكتاسوۆاعا بۇيىردى.
"نۇر وتان" پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ «قازاقستان تۋرالى ۇزدىك تانىمدىق ماتەريال» اتالىمىنىڭ جەڭىمپازىن جاريالاۋ بارىسىندا "كىم السا دا "نۇر وتان" پارتياسىنىڭ مۇشەسى السا دەيمىن" دەپ ۇتىمدى ازىلدەدى. بۇل سىيلىقتى Yvision.kz تۇعىرناماسىنىڭ وكىلى ياكوۆ فەدوروۆ جەڭىپ الدى.
تسيفرلى تەحنولوگيالار دامىعان قازىرگى كەزەڭنىڭ اينىماس بولشەگىنە اينالعان ۆاينەرلەر اراسىندا العاش رەت جاريالانعان "ۇزدىك ۆاين" اتالىمىن اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ تاپسىردى. مينيستر قازاق ءباسپاسوزىنىڭ شەر-اعاسى اتانعان شەرحان مۇرتازانىڭ ايگىلى "جۋرناليستەردىڭ ارقالاعانى التىن, جەگەنى جانتاق" دەگەن ءسوزىن مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ, جۋرناليستەردىڭ ناسىبىنە التىن بۇيىرسىن دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. «ۇزدىك ۆاين» اتالىمى نۇرلان باتىروۆقا بۇيىردى.
سونداي-اق «ۇزدىك ايماقتىق راديوستانسا» اتالىمىندا جۇلدىز FM راديوجەلىسى ۇزدىك دەپ تانىلدى. «ۇزدىك قازاقستاندىق راديوستانسا» بويىنشا «شالقار» ءۇن تورابى وزىپ شىقتى.
«ۇزدىك ينتەرنەت باق» اتالىمىنىڭ جۇلدەسىن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى ايدوس ۇكىباەۆ پەن سەنات دەپۋتاتى بىرعانىم ءايتىموۆا تاپسىردى. سەناتور ءوز تىلەگىن اعىلشىن تىلىندە جەتكىزدى. بۇل اتالىمدا Informburo.kz ۇجىمى جەڭىمپاز بولدى.
ال «ۇزدىك ايماقتىق ءباسپاسوز» اتالىمىندا كەشە عانا تالدىقورعان قالاسىندا 100 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ وتكەن الماتى وبلىسىنىڭ «جەتىسۋ» گازەتى جەڭىمپاز اتاندى.
ساحناعا كوتەرىلگەن ەلىمىزدىڭ العاشقى اقپارات ءمينيسترى, سەنات دەپۋتاتى قۋانىش سۇلتانوۆ بۇل كۇننىڭ تەك ءباسپاسوز مەرەكەسى عانا ەمەس, رۋحانيات مەرەكەسىنە اينالعانىن اتاپ ءوتىپ, «ۇزدىك رەسپۋبليكالىق ءباسپاسوز» اتالىمىنىڭ جەڭىمپازىن جاريالادى. بۇل اتالىم بويىنشا كەلەر جىلى عاسىرلىق مەرەيتويىن اتاپ وتكەلى وتىرعان ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ رەداكتسياسى جەڭىمپاز اتاندى. سەناتور باسىلىم باسشىسى دارحان قىدىرالىگە سىيلىق مۇسىنىمەن بىرگە "قازاق" گازەتىنىڭ ەڭ العاشقى سانى بەينەلەنگەن بايقاۋدىڭ ەڭ باستى ەستەلىك كادەسىيىن تارتۋ ەتتى. ءوز كەزەگىندە باسىلىم باسشىسى اتالعان شارانى ۇيىمداستىرعان اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنە, قازىلار القاسىنا گازەت وقىرماندارى اتىنان ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ, "ەگەمەن قازاقستان" گازەتىنىڭ بۇگىندە ورتالىق ازيا ايماعىنداعى ەڭ ءىرى تارالىمعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
"بىلتىر ءبىزدىڭ باسىلىمنىڭ جۋرناليستەرى "ۇركەر" ۇلتتىق سىيلىعىنىڭ ءۇش اتالىمىنا يە بولعان ەدى. بيىل گازەت رەداكتسياسى الىپ وتىر. بۇل الاش قايراتكەرلەرىنىڭ بارلىعى دەرلىك ەڭبەك ەتكەن بىرەگەي باسىلىمعا كورسەتىلگەن قۇرمەت دەپ بىلەمىن", دەدى گازەت باسشىسى.
ايتا كەتكەن ءلازىم, بيىل ەكىنشى مارتە وتكەن بۇل بايقاۋ وتە جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلدى. ماسەلەن, ۇمىتكەرلەر ەسىمى جاريالانىپ جاتقان كەزدە الىپ ەكرانداردان ولاردىڭ تىكەلەي كورسەتىلۋى بايقاۋدىڭ شىنايىلىعىن ۇستەي ءتۇستى. سونىمەن بىرگە بايقاۋدىڭ لاۋرەاتى اتانعان جۋرناليستەرگە ەستەلىك ءمۇسىن مەن قارجىلاي جۇلدەلەر تابىستالعانىن, ءار جەڭىمپاز 1 000 000 تەڭگە كولەمىندە اقشالاي سىيلىق پەن ءداستۇرلى ەستەلىك مۇسىنگە يە بولعانىن ايتا كەتكەن ابزال. كەش بارىسى ونەر شەبەرلەرىنىڭ اسەم ءان-كۇيىمەن ارلەنە ءتۇستى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
