يتاليالىق عالىم ناۋرىز ايىندا جاسالعان العاشقى وپەراتسيادان كەيىن-اق وسكەمەندىك ارىپتەستەرىنىڭ ەڭبەگىنە جوعارى باعا بەرىپ, ولارمەن بىرگە جۇمىس ىستەگەنىن ماقتان تۇتاتىنىن جازعان بولاتىنبىز. پروفەسسورعا اسسيستەنت بولعان حيرۋرگ رينات مۇزدىباەۆ نەفرەكتوميا وپەراتسياسىن بۇل جولى ەشكىمنىڭ كومەگىنسىز, ءوز بەتىمەن جاساپ شىقتى. جاس حيرۋرگ گەرمانيا مەن يتاليادا ارنايى ترەنينگتەرگە قاتىسىپ, پروفەسسوردان ءدارىس الىپ كەلگەن-ءدى. روبوتتى حيرۋرگيا ەڭ الدىمەن ۇجىمدىق جۇمىستىڭ ناتيجەسى بولعاندىقتان, ەكى مەدبيكە دە بىلىمدەرىن ۇشتاپ قايتقان-تىن.
ء«بىز بۇيرەكتى لاپاروسكوپيالىق ادىسپەن سىلىپ الىپ تاستاۋدى بۇرىننان مەڭگەرگەنبىز. ال 64 جاستاعى زىرياندىق پاتسيەنت كلينيكاعا جەدەل جاردەم كولىگىمەن, اۋىر كۇيدە ءتۇستى. بۇل كىسى بىزگە بۇرىن دا بىرنەشە رەت كەلگەنىمەن, دياگنوز قويۋدا قيىندىق تۋعان ەدى. بۇيرەگىندە قاتەرلى ىسىك بار بولىپ شىقتى, كوپ قان جوعالتتى. ناۋقاستىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن روبوتتالعان جۇيەمەن وپەراتسيا جاساۋدى دۇرىس دەپ شەشتىك. ويتكەنى بۇل تەحنولوگيا پاتسيەنتكە قاۋىپسىزدەۋ. ناتيجەسىندە مەتاستازا بولماس ءۇشىن كەسەلدى بۇيرەگىن قاسىنداعى تىندەرىمەن قوسا سىلىپ الىپ تاستادىق», – دەيدى جاس حيرۋرگ.
قازىر ساۋىعىپ, ۇيىنە شىققان ناۋقاس ونكولوگيالىق ديسپانسەرگە تىركەۋگە الىنعان. رينات مۇزدىباەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, روبوتتى حيرۋرگيا جۇيەسىنىڭ مۇمكىندىكتەرى شەكسىز. ول اسىرەسە كۇردەلى وپەراتسيالاردى جاساۋدا اسا ءتيىمدى. جاس حيرۋرگ الداعى ۋاقىتتا پروستاتەكتومياعا (قۋىق استى بەزىنە) وپەراتسيا جاساۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن ايتادى. قازىر روبوتتى جۇيەنى ءدال وسى وپەراتسيانى جاساۋ ءۇشىن قالاي باسقارۋ قاجەتتىگىن ستەفانو دجيدارومەن اقىلداسىپ ءجۇر. ونىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي تەحنولوگيامەن جاسالعان وپەراتسيا كەزىندە اعزانىڭ قيىن تۇستارىنا بارۋ, ورگاندى جان-جاعىنان قاراۋ مۇمكىندىگى وپەراتسيانىڭ ءساتتى وتۋىنە تىكەلەي ىقپال ەتەدى. ويتكەنى روبوتتىڭ باسقارۋىنداعى «حيرۋرگتىڭ قولدارى» ەشقاشان شارشامايدى, قيمىلى ءمۇلت كەتپەيدى.
«پروفەسسور ستەفانو دجيدارو ءبىزدىڭ دارىگەرلەرگە ۇنەمى شەبەرلىك ساباقتارىن جۇرگىزىپ كەلەدى. بىلتىر ءبىز ءتورت ماماندى وقىتقان ەدىك. بيىل سونىمەن قاتار گينەكولوگيا, جالپى حيرۋرگيا, ونكولوگيا, تاراكالدى حيرۋرگيا سالالارىنداعى مامانداردى قوسىمشا جىبەرمەكپىز. جىل اياعىنا دەيىن اتالعان قۇرال-جابدىقتا وپەراتسيا جاسايتىن 6-7 حيرۋرگتى دايىنداساق دەيمىز. سوندا روبوتتالعان جۇيەنى بارىنشا كەڭ قولدانۋعا مۇمكىندىك تۋادى. ونىڭ ۇستىنە حيرۋرگتەرگە سيمۋلياتسيالىق ورتالىقتا الداعى وپەراتسيالارعا دايىندىقتان وتۋگە جاعداي جاسالعان. ولار وسىنداعى قۇرال-جابدىقتاردىڭ كومەگىمەن ماشىقتارىن ۇشتاپ ۇيرەنەدى», – دەيدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى مارات شورانوۆ.
ميلاندىق دوكتور ءبىزدىڭ ەسكى تانىسىمىز. ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا ەلىمىزدە روبوتتالعان جۇيەنى قولدانعان تۇڭعىش حيرۋرگيالىق وپەراتسيانى وسكەمەندىك حيرۋرگتەر ستەفانو دجيدارونىڭ كومەگىمەن جۇزەگە اسىرعانى بەلگىلى.
«مەن الەمنىڭ ءار ەلىندە, امەريكادان جاپونياعا دەيىن دارىگەرلەرگە اتالعان تەحنولوگيانى كلينيكالاردا ەنگىزۋگە قولداۋ كورسەتەمىن. كلينيكالىق تاجىريبەنىڭ دامۋىن قاداعالايمىن. وسكەمەندە, سىزدەردىڭ بىرەگەي ءارى ءساندى ورتالىقتارىڭىزدا جەرگىلىكتى دوكتورلارمەن كەيبىر ۋرولوگيالىق وپەراتسيالاردى الەمدە تۇڭعىش رەت قولعا الۋدىڭ تاماشا مۇمكىندىكتەرى بار. ولاردىڭ كەيبىرەۋىن ءتىپتى دە جەڭىل دەۋگە كەلمەيدى. سول سەبەپتى بۇل كومپانيا ءۇشىن دە, كلينيكا مەن پاتسيەنتتەر ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى ءسات. سىزدەردىڭ تاجىريبەلەرىڭىزدى عىلىمي ماقالالاردا كورسەتكەن ساتتەن باستاپ, وسى تەحنولوگيانى قولداناتىن باسقا كلينيكالاردىڭ بارلىعى دا ءوز قىزمەتتەرىندە الدىمەن سىزدەردىڭ ەڭبەكتەرىڭىزگە سۇيەنەتىن بولادى. وسىلايشا كلينيكالىق جانە عىلىمي بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋدىڭ ناتيجەسىندە جالپى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ەمدەۋدىڭ ساپاسى جاقسارادى», – دەيدى ستەفانو دجيدارو.
وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى مارات شورانوۆتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, مۇنداي عىلىمي ماقالالار ءبىر-ەكى كۇندە جازىلمايدى. ونىڭ كلينيكالىق, ساراپتامالىق نەگىزدەرى بولۋى كەرەك جانە بۇل ۇجىمدىق ەڭبەك بولىپ تابىلادى. ستەفانو دجيدارو – ەۋروپا ۋرولوگيا اسسوتسياتسياسىنىڭ بەلدى حيرۋرگى. ءدال وسىنداي كاسىبي مامانمەن جۇمىس ىستەۋ ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. شەتەلدىك عالىم بىزگە تاجىريبەمىزدەن دۇرىس قورىتىندى شىعارۋعا كومەكتەسەتىن بولادى. ماقالانى مەديتسينالىق باسىلىمداردا جاريالاماس بۇرىن وعان ليتسەنزيا الۋ كەرەك, كوپتەگەن كوميسسيا مەن قارسىلاستاردىڭ باعاسى قاجەت, ال ەڭبەك 2-3 ايدان باستاپ 10-11 اي ارالىعىندا جارىق كورۋى مۇمكىن.
پروفەسسور ستەفانو دجيدارو تانىمال حيرۋرگ بولعانىمەن قاتار, ميلانداعى «تransEnterix» فيرماسىنىڭ حيرۋرگ كەڭەسشىسى قىزمەتىن دە اتقارادى. سول سەبەپتى روبوتتالعان جۇيەنىڭ الداعى ۋاقىتتا جەتىلدىرە ءتۇسۋدى تالاپ ەتەتىن وسال تۇستارىن جاقسى بىلەدى. وسكەمەندەگى روبوتتالعان حيرۋرگيا ورتالىعى ءدال وسى فيرمانىڭ قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان.
ء«بىزدىڭ جۇيە باسقا كەز كەلگەن تەحنولوگيالارعا بەيىمدەلۋگە نەمەسە باسقالارىمەن بىرلەسىپ ىستەۋگە بەيىم. مىسالى, جارىقتى قولدانۋ ءادىسى باسقا بىردە-ءبىر كامەرامەن كورۋگە بولمايتىن نارسەلەردى بايقاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر جۇيەنى جەتىلدىرە ءتۇسۋدى ويلاستىرۋدامىز, الەمگە ديامەرتى 3 ميلليمەتر قۇرالدارمەن جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگىن بەرسەك دەيمىز. بۇل اسپاپتاردى اسىرەسە بالالارمەن جۇمىس ىستەگەندە قولدانعان ىڭعايلى», – دەيدى كەڭەسشى عالىم.
ايماق باسشىسىنىڭ قولداۋىمەن وسكەمەن قالاسىندا اشىلعان روبوتتاندىرىلعان حيرۋرگيا جانە ترانسپلانتولوگيا ورتالىعى – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق قادامنىڭ جارشىسى. ورتالىقتى اشقانداعى ماقسات – دياگنوستيكا مەن ەمدەۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەرىن ەنگىزۋ. ناتيجەسىندە وبلىس تۇرعىندارى جوعارى تەحنولوگيالى مەديتسينالىق قىزمەتكە قول جەتكىزدى. ەرەكشە كلينيكانىڭ قىزمەتى عىلىم مەن ءبىلىمدى, كلينيكالىق ەمدەۋدى ۇشتاستىرۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى. ەندى شىعىسقازاقستاندىقتارعا ات ارىتىپ, استانا مەن الماتىنىڭ عىلىمي ورتالىقتارىنا بارۋدىڭ قاجەتى جوق. كەرىسىنشە, بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ناۋقاستار وسىنداعى ورتالىقتىڭ قىزمەتىن پايدالانۋعا ءوتىنىش بىلدىرۋدە. قازىردىڭ وزىندە 40-تان استام وپەراتسيا جاسالىپتى.
ورتالىقتا 3 755 ملن تەڭگەدەن استام قاراجاتتىڭ دياگنوستيكالىق, وڭالتۋ جانە باسقا دا جابدىقتارى ورناتىلعانىن ايتا كەتكەننىڭ ارتىقتىعى جوق.
اينا باكىمباەۆا
شىعىس قازاقستان وبلىسى
