دەگەنمەن, ەلباسى تاپسىرمالارىن مەرزىمىندە جانە ساپالى ورىنداۋ ءۇشىن ۇكىمەت دەڭگەيىندە شەشۋدى قاجەت ەتەتىن بىرقاتار ماسەلەلەر بار. ولار تۇركىستان ايماعىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى كوميسسيانىڭ العاشقى وتىرىسىندا ايتىلدى. وتىرىس بارىسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردى شىمكەنتتەن تۇركىستانعا كوشىرۋ, قالانىڭ ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ قازىرگى جاعدايى, تۇركىستان قالاسىنىڭ باس جوسپارىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ جانە وبلىس ەكونوميكاسىن ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
تۇركىستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.مامين, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى و.ورازالين جانە بىرقاتار مينيسترلىكتەردىڭ ۆيتسە-مينيسترلەرى قاتىسقان وتىرىستا تۋريزم يندۋسترياسىنا باسىمدىق بەرۋ قاجەتتىگى دە ايتىلدى. «قاسيەتتى تۇركىستان – بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ مادەني-رۋحاني ورتالىعى, قۇتتى مەكەنى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇركىستان وبلىسىن قۇرۋ تۋرالى ستراتەگيالىق شەشىمىنىڭ ارقاسىندا ءوڭىردىڭ وركەندەپ دامۋىنا قارقىندى سەرپىن بەرىلەدى. تۇركىستان قالاسىنىڭ دامۋعا قاجەتتى ۇلكەن الەۋەتى بار. الدىمەن, قالانىڭ باس جوسپارىن دايىنداۋىمىز قاجەت. سونىڭ نەگىزىندە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ تۋرالى شەشىمدەر قابىلدانادى», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
رۋحاني قالاعا زيارات ەتۋ ءۇشىن جىلىنا 1 ميلليوننان استام ادام كەلەدى. ونىڭ ىشىندە 160 مىڭدايى شەتەلدىكتەر. وسى ورايدا, وبلىستىڭ تۋريستىك الەۋەتىنىڭ تولىق ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تۇركىستان قالاسىندا حالىقارالىق اۋەجاي مەن تۇركىستان – شىمكەنت, تۇركىستان – تاشكەنت اراسىندا قاتىنايتىن جۇردەك پويىز باعىتىن اشۋ دا ماڭىزدى. جاقىن شەتەلدەرمەن تۋريستىك بايلانىستى نىعايتۋ ءۇشىن حالىقارالىق اۆتوۆوكزال قۇرىلىسىن قاراستىرۋ قاجەت.
«سونىمەن قاتار 8-10 ايدا نەگىزگى اكىمدىك عيماراتتارىن اياقتاپ, وعان دەيىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ باسپانا جالداۋ جايىن مەملەكەت ەسەبىنەن شەشۋ ماسەلەسىن ۇسىنامىن. قىسقا مەرزىمدە كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى سالۋعا ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى قۇرىلىس كومپانيالارى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. بۇگىندە كوشىرۋ شىعىندارى مەن قاجەتتى عيماراتتار, باسپانا جانە وزگە دە ماسەلەلەر تولىعىمەن ەسەپتەلگەن. ينفراقۇرىلىمدىق جانە كولىك-لوگيستيكالىق جۇيەلەر زەرتتەلدى. تۇركىستان ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىن كوكونىسپەن, ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتەتىن ورتالىققا اينالعان. ەندى بۇل ءتيىمدى باعىتتى جاڭا دەڭگەيدە دامىتۋدى قولعا الۋدى قاراستىرامىز. سەبەبى تۇركىستاندا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا كليماتتىق جاعداي وتە ىڭعايلى. ەلىمىزدى, اسىرەسە, باتىس ايماقتاردىڭ كوكونىسكە دەگەن سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىستار بارىنشا كۇشەيتىلەتىن بولادى. تۇركىستان وبلىسىنىڭ جاڭادان قۇرىلۋىنا بايلانىستى وسىنداي ەرەكشەلىكتەردى قامتي وتىرىپ, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىن قايتا قاراستىرۋىمىز قاجەت», دەدى تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ.
بۇگىندە قالا تۇرعىندارىنىڭ 94 پايىزى ورتالىقتاندىرىلعان تازا اۋىز سۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. الايدا وبلىس ورتالىعى بولۋىنا بايلانىستى, قالا حالقىنىڭ سانى 250 مىڭعا دەيىن وسكەن جاعدايدا, قاجەتتى سۋ كولەمى تاۋلىگىنە 50 مىڭ تەكشە مەتر بولادى. ياعني كەلەشەكتە قالانى تولىققاندى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاڭا سۋ قويمالارىن سالۋ قاجەت. سونداي-اق بۇگىنگى تاڭدا قالا حالقىنىڭ 26,4 پايىزى «كوگىلدىر وتىنمەن» قامتىلعان. ال تۇرعىنداردى گازبەن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە قارجى قاجەت. ءتيىستى قارجى بولىنگەن جاعدايدا 2019 جىلدىڭ سوڭىندا تۇرعىنداردى تولىعىمەن گازبەن قامتۋ مۇمكىن بولماق.
كوميسسيا وتىرىسىندا ءسوز العان تۇركىستان قالاسىنىڭ اكىمى ءا.وسەرباەۆ كونە شاھاردىڭ وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىن الۋى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك پەن مىندەت جۇكتەپ وتىرعانىن ايتتى. قالانىڭ دامۋ ديناميكاسى مەن لوگيستيكالىق مۇمكىندىگىن ارتتىرۋ جانە ينفراقۇرىلىمىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
«قالامىزداعى جالپى ۇزىندىعى 23 شاقىرىمدى قۇرايتىن باستى كوشەلەرىندە كەپتەلەكتەر ورىن الۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا الداعى ۋاقىتتا كوشەلەردىڭ ەنىن 12-18 مەترگە دەيىن كەڭەيتۋ قاجەتتىلىگى تۋىنداۋدا. بۇدان بولەك, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» كولىك ءدالىزى قالانىڭ ورتاسىنان وتەتىندىكتەن, قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنىڭ جولدا ءجۇرۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. وسى رەتتە, قالا ىشىندە ورنالاسقان 18 شاقىرىم رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدى قالا سىرتىنا كوشىرۋ قاجەت», دەدى ءا.وسەرباەۆ.
ال ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ق.وسكەنباەۆ تۇركىستان قالاسىن دامىتۋ بويىنشا جاسالاتىن جاڭا باس جوسپاردى 2 كەزەڭ بويىنشا جۇزەگە اسىرۋدى ۇسىندى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, تۇركى الەمىنىڭ مادەني- رۋحاني ورتالىعى جانە وبلىس ورتالىعى رەتىندە تۇركىستان قالاسىنىڭ باس جوسپارى تۇجىرىمداماسىنىڭ ۇزدىك نۇسقاسىنا حالىقارالىق كونكۋرس ۇيىمداستىرۋ قاجەت. بۇل ءبىرىنشى كەزەڭ, سونداي-اق ق.وسكەنباەۆ ەلوردانى سالۋ تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, قالانىڭ باس جوسپارىن دايىنداۋ ءۇشىن استانا باس جوسپارىن تارتۋدى نەمەسە تۇركىستان قالاسىندا فيليالىن قۇرۋدى ۇسىندى.
«ەكىنشى كەزەڭ – قابىلدانعان 2050 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمدامانى ەسكەرە وتىرىپ, قالانى دامىتۋدىڭ ەگجەي-تەگجەيلى ۇسىنىستارى قامتىلعان باس جوسپاردى دايىنداۋعا كىرىسۋ. باس جوسپاردى ءساتتى دايىنداۋ ءۇشىن بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بەلسەندى قاتىسۋى قاجەت», دەدى ق.وسكەنباەۆ.
تۇركىستان قالاسىن دامىتۋ بويىنشا كەشەندى شارالار قابىلداۋ مىندەتى تۇر. ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ا.جۇماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا وبلىستى قايتا قاراۋ كەرەك. جان باسىنا شاققانداعى جالپى وڭىرلىك ءونىم بويىنشا بۇگىنگى كۇندەگى كورسەتكىش 1 ملن تەڭگەنىڭ توڭىرەگىندە. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل ەلىمىز بويىنشا ەڭ تومەنگى كورسەتكىش دەسە دە بولادى. سول سەبەپتى جالپى ەكونوميكا بويىنشا كەشەندى جۇمىستار قارقىندى ءجۇرۋى كەرەك.
وتىرىستى قورىتىندىلاعان ا.مامين مەملەكەتتىك ورگاندار مەن وبلىس اكىمدىگىنە وبلىستىق باسقارۋ ورگاندارىن شىمكەنتتەن تۇركىستانعا قىسقا ۋاقىت ىشىندە كوشىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى. ءتيىستى مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولارعا تۇركىستان قالاسىنىڭ ينجەنەرلىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ سالالىق باس سحەماسىن جاساۋدى باستاۋدى جۇكتەدى. باس جوسپار ەكى كەزەڭگە بولىنبەك. ءبىرىنشى كەزەڭ – 2035 جىلعا دەيىن, ەكىنشى كەزەڭ – 2050 جىلعا دەيىن. ال 12 شىلدەدە تۇركىستان قالاسى باس جوسپارىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋگە حالىقارالىق بايقاۋ جاريالانادى. بايقاۋعا قاتىسۋعا وتاندىق جانە حالىقارالىق ساۋلەتشىلەر شاقىرىلادى. باعالاۋ ءۇشىن حالىقارالىق ساراپشىلار توبى قۇرىلماق.
ا.مامين جۇمىس ساپارى بارىسىندا تۇركىستاننىڭ ينفراقۇرىلىمدىق نىساندارىن ارالادى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
تۇركىستان وبلىسى
