اتالعان دوڭگەلەك ۇستەل اعىمداعى جىلى كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى ۇيىمداستىرعان ەلىمىزدىڭ ەڭبەك نارىعىنداعى ساراپشىلاردىڭ ءۇشىنشى ءىرى كەزدەسۋى. جيىندى اشقان قازاقستان كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى باقىتجان ءابدىرايىم ەلىمىزدەگى كاسىپوداق قىزمەتىنە تازا لەپ, تىڭ سەرپىن بەرۋ قاجەتتىگىن, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاسىن جەتىلدىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى. «حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى توبىنىڭ باسىم بولىگى ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. ەڭبەك نارىعىنداعى تەڭسىزدىك, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ناشار دامۋى, جاستار جانە اۋىل تۇرعىندارى اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق ماسەلەلەرىن دە اشىق ايتىپ, قىزۋ تالقىلاماساق بولمايدى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر وڭتۇستىك قازاقستان, الماتى جانە جامبىل وبلىستارىندا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. سوندىقتان بۇگىنگى جيىندا وسى جانە باسقا تۇيتكىلدەردى اشىق تالداپ, ونى شەشۋ جولدارىن بىرگە ىزدەيمىز دەپ ويلايمىن», دەدى باقىتجان جارىلقاسىن ۇلى.
«تالاپ» قولدانبالى زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى راحىم وشاقباەۆ ەڭبەك نارىعىندا قالىپتاسقان احۋالدى اشىپ كورسەتتى. ونىڭ پىكىرىنشە, حالىقتىڭ ەڭبەك قۇقىعىن قورعاۋ ماسەلەسى ماكروەكونوميكامەن تىكەلەي بايلانىستى. سوڭعى ەكى جىل بويى كاسىپورىنداردىڭ دامۋى, حالىقتىڭ تابىسى تومەندەپ كەلەدى. سالىق جۇيەسىندە بىركەلكىلىك جوق, سونىڭ كەسىرىنەن سالىقتان جالتارۋ, تابىس سالىعىن تولەمەۋ جاپپاي ورىن العان. «جەكە ادامدارعا, كاسىپكەرلەرگە سالىناتىن ءتۇرلى سالىقتىڭ ورنىنا بىرىڭعاي الەۋمەتتىك تولەم جۇيەسى ەنگىزىلسە, وسى كەزگە دەيىن ەش تىزىمگە ىلىكپەي جۇرگەن تۇرعىندار زاڭ الاڭىنا شىعىپ, تارتىپكە ساي تىركەلىپ, از دا بولسا سالىعىن تولەپ, وزدەرى دە مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك كومەگىن الا باستار ەدى. بۇل ارينە, بارلىق ماسەلەنى شەشە قويماس, بىراق وسى كەزگە دەيىن كولەڭكەدە جۇرگەن قانشاما ادامنىڭ از دا بولسا سالىق تولەي باستاۋى, ياعني مەملەكەت قۇرۋ ىسىنە ارالاسۋى – وتە ماڭىزدى قۇبىلىس», دەدى ر.وشاقباەۆ.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇااق الەۋمەتتىك ءوزارا ىقپالداستىق جانە كوممۋنيكاتسيالار ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ەربول يسمايلوۆ 240 مىڭ ادامدى قامتىعان الەۋمەتتىك ساۋالداما ناتيجەسىن جاريا ەتتى. «سامۇرىق-قازىنا» توبىنا كىرەتىن 300-دەي كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرىنىڭ 81%-ى كاسىپوداق مۇشەسى بولسا, ولاردىڭ 73%-ى كاسىپوداق جۇمىسىنا قاناعاتتانادى. دەگەنمەن, ەڭبەك قۇقىقتارى بۇزىلعان جاعدايدا ساۋالداماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 0,23%-ى عانا كاسىپوداققا شاعىمداناتىنىن ايتىپتى. «بۇل حالىق اراسىندا كاسىپوداق ۇيىمدارىنا سەنىمنىڭ وتە تومەندىگىن كورسەتەدى. ەڭبەك ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارى بولسا, كاسىپوداقتى ەڭبەك داۋلارىن تۋدىرۋشى, داۋكەس ۇيىم دەپ قابىلدايدى», دەدى ە.يسمايلوۆ. ارينە, سان جىلدار بويى قالىپتاسقان بۇل كوزقاراستى بۇزۋ قاجەت. اتالعان ورتالىق ەڭبەك قاتىناسىنداعى بارلىق تاراپتىڭ مۇددەسى قورعالاتىنداي الەۋمەتتىك جاڭعىرۋدان ءوتۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيدى.
ءيا, ەلىمىزدە كاسىپوداق ۇيىمدارى ەڭبەك داۋلارىن شەشۋگە اتسالىسىپ, ارالاسىپ ءجۇر. بىراق بۇل كوبىنەسە جوسپارلى, جۇيەلى جۇمىس ەمەس, ءورت ءسوندىرۋ سياقتى اياق استىنان, امالسىزدان بولاتىن قارەكەت. ەڭبەك قاتىناستارى, سونىڭ ىشىندە جەكە ادامداردىڭ ەڭبەك داۋلارى ءوز ۋاقىتىندا شەشىلمەسە ەڭبەك كيكىلجىڭىنە اينالادى. دەر كەزىندە شەشىمىن تاپپاسا, الەۋمەتتىك كيكىلجىڭگە, ودان ءارى ساياسي مۇددەلەر قاقتىعىسىنا ۇلاسىپ كەتۋ مۇمكىن. «سوندىقتان ەڭبەك قاتىناستارى – قوعامنىڭ اسا ماڭىزدى ماسەلەسى» دەيدى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار.
كونفەرەنتسيادا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى مانسۇرحان ماحامبەتوۆ, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ەۋرازيالىق قۇقىق قورعاۋ ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى ەڭلىك نۇرعاليەۆا, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ساياسي جۇمىس دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى دانات جۋمين جانە باسقالار ءسوز سويلەدى. كونفەرەنتسيا اياسىندا كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى مەن ادۆوكاتتار القاسى اراسىندا ءوزارا ارىپتەستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
