الەم • 22 ماۋسىم, 2018

باسقا باسىلىمداردان: تۇركيا سايلاۋعا دايىندالىپ جاتىر

384 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
باسقا باسىلىمداردان: تۇركيا سايلاۋعا دايىندالىپ جاتىر

THE GUARDIAN

تۇركيا سايلاۋعا دايىندالىپ جاتىر

وسى جەكسەنبىدە تۇركيادا جالپى سايلاۋ وتەدى. ەلەكتوراتتار ەل پرەزيدەنتى مەن پارلامەنت مۇ­شە­لەرىن انىقتايدى. پرەزي­دەنتتىك سايلاۋعا 6 ۇمىت­كەر تۇسسە, پارلامەنتتىك داۋىس بەرۋگە 8 پارتيا قا­تى­سا­دى. 

The Guardian گازەتى تۇركيادا وپپوزيتسيانىڭ كۇش الىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان, قازىر­گى پرەزيدەنت رەجەپ تايپ ەردوعان­نىڭ باسىم تۇسەتىنىن بولجاپ وتىر. 

«ر.ت.ەردوعان ەل باسقارعان 16 جىل ىشىندە سايلاۋلاردىڭ بارىندە جەڭىسكە جەتىپ, تۇركيانىڭ تاياۋ شىعىستاعى ەڭ الىپ كۇشكە اينالىپ كەلە جاتقانىن ءاردايىم ايتىپ كەلەدى. سونىڭ دالەلى ىسپەتتى ەلدەگى ەڭ ۇلكەن قالا – ىستانبۇل ءتۇرلى جاھاندىق جوبا­لاردىڭ ورتالىعىنا اينالدى. ۇكىمەت قازاندا ىستانبۇلدا جىلىنا 90 ميلليون جولاۋشىعا قىز­مەت كورسەتە الاتىن ءۇشىنشى اۋە­جايدىڭ قۇرىلىسىن اياق­تاۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونداي-اق ءمار­مار تەڭىزى مەن قارا تەڭىزدى جالعايتىن بوسفور بۇ­عازى ارقى­لى وتەتىن جوبا ميلليارد­تاعان دوللاردى قاجەت ەتەدى», دەي­دى The Guardian. 

باسىلىمنىڭ پايىمداۋىنشا, ر.ەردوعان باسقاراتىن ادىلەت جانە دامۋ پارتياسى پارلامەنتتە از ورىن الۋى ىقتيمال. ايتسە دە ءوزىن مۇسىلمان الەمى مەن ەلىنىڭ كوسەمى رەتىندە كورسەتكەن 64 جاستاعى قازىرگى پرەزيدەنت ءوز ورنىن ساقتاپ قالماق. 

«ەردوعان مەن ادىلەت جانە دامۋ پارتياسى سايلاۋشىلارعا ەكى ۋادە بەرىپ وتىر: ەكونوميكالىق ءوسىم جانە دەموكراتيا. پرەزي­دەنت­تى قولدايتىندار ونىڭ قو­عام­دىق سەنىمىنە ۇلكەن قۇرمەت كورسەتەدى. ماسەلەن, ەردوعاننىڭ بيلىگى كەزىندە پارلامەنتتە, ۋنيۆەرسيتەتتەردە جانە قوعامدىق عي­ماراتتاردا ورامال تاعۋعا رۇقسات ەتىلدى», دەيدى The Guardian گازەتى.

باسىلىمنىڭ دەرەكتەرىنە ساي, دەربەس ساۋالدامالار ر.ەردوعان­نىڭ ءبىرىنشى اينالىم­دا-اق جەڭىسكە جەتەتىنىن كورسەتىپ وتىر.

ALJAZEERA

68,5 ميلليون ادام بوسقىن

بۇۇ بوسقىندار جونىندەگى اگەنتتىگى الەمدە 68,5 ميلليون ادام ءوز ەلىنەن بەزىپ, بوسقىنعا اينالعانىن ايتادى. ۇيىمنىڭ مالىمەتىنە ساي, بوسقىنداردىڭ 53 پايىزى بالالار ەكەن. 

ادامداردىڭ كوبى سوعىس, قاتى­گەزدىك جانە قۋدالاۋدىڭ كە­سىرى­نەن ءوز ءۇيىن تاستاپ قاش­قان. اگەنت­تىك وسى ماسەلەگە باي­لانىستى ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن كورىنەدى. اتالعان زەرتتەۋگە سۇيەنسەك, وڭتۇستىك سۋدان, كونگو دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنداعى جاعداي, ميانماداعى روحيند­جا ماسەلەسى ءالى كۇنگە دەيىن تولىق شەشىلمەگەن. وسىنىڭ سالدارىنان 2017 جىلى بوسقىندار سانى 68,5 ميلليونعا جەتكەن. 

Al Jazeera ارناسىنىڭ حابارلاۋىنشا, بىلتىردىڭ وزىندە 16,2 ميلليون ادام بوسقىنعا اينالعان. ياعني, كۇن سايىن ورتا ەسەپپەن 44 000 ادام ءوز ۇيىنەن كەتۋگە ءماجبۇر بولعان. 

«بۇل جاھاندىق دەڭگەيدە حالىق­ارالىق كەلىسىم مەن ىنتى­ماقتاستىقتى قاجەت ەتەتىن ماسە­لە. بوسقىندار سوعىس, قۋعىن جانە قيىنشىلىق اسەرىنەن ءوز ەلىن تاستاپ شىعادى. ولارعا كومەكتەسۋىمىز قاجەت» دەيدى Al Jazeera ارناسىنا سۇحبات بەرگەن بۇۇ بوسقىندار جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى فيليپپو گراندي. 

قازىرگى تاڭدا ءار بەس بوسقىننىڭ تورتەۋى ءوز ەلىمەن شەكتەسەتىن مەملەكەتتە ۋاقىتشا مەكەن ەتۋدە. سوندىقتان ف.گراندي تۇركيا, پاكىستان, ۋگاندا سەكىلدى مەملەكەتتەرگە حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان كومەك قاجەت, دەدى. 

 

EURONEWS

ەۋروايماقتىڭ بيۋدجەتى قۇرىلادى

گەرمانيا كانتسلەرى انگەلا مەركەل مەن فرانتسيا پرەزي­دەنتى ەممانۋەل ماكرون ينۆەستيتسيا تارتۋ مەن بلوكقا كىرەتىن ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن جاقىنداستىرۋ ماقساتىندا ەۋروايماق بيۋدجەتىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزدى. 

Euronews ارناسىنىڭ مالىمە­تىنشە, كەلىسىمگە ەۋروپالىق وداق­تىڭ ءسامميتى قارساڭىندا قول جەت­كىزىلگەن. ە.ماكروننىڭ پايىمداۋىنشا, ەۋروپالىق ايماقتى نىعايتۋ ماقساتىندا بىرقاتار رەفورمالار قابىلداۋ قاجەت. ال ا.مەركەل بۇل ماسەلەدە اسا مۇقيات بولۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتەدى. 
ء«بىز تاريحتىڭ جاڭا پا­راق­تارىن اشىپ وتىرمىز. ەۋرو­پالىق ايماقتىڭ بيۋدجەتى ينۆەستيتسيا­نى كوبەيتىپ, قارجى اينالىمىن جاقىنداستىرۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەيدى. ەكو­نوميكالىق جانە قارجىلىق وداق ەكونوميكالىق ساياسات جا­قىن­داسقاندا عانا ساقتالاتى­نىن جاقسى بىلەمىز», دەيدى ا.مەركەل. 

ەۋروپالىق ەكونوميكاعا قار­جى­لىق قاۋىپ ءتونىپ تۇرماعانى­نا قاراماستان, كەيبىر ساراپشىلار بىرەگەي ۆاليۋتانى قورعاۋ ءۇشىن رەفورما قاجەت ەكەنىن العا تارتادى. وسىعان بايلانىستى ا.مەركەل ەۋروپالىق ايماق بيۋدجەتىن گەرمانيا ۇكىمەتى مەن بۋندەستاگتىڭ قولدايتىنىنا ءۇمىت ءبىلدىردى. ە.ماكروننىڭ ايتۋىنشا, بيۋدجەت 2021 جىلدان باستاپ ىسكە قوسىلماق. ونىڭ كولەمى, قارجىلاندىرۋ كوز­دەرى جىل سوڭىنا دەيىن ءتيىستى مينيس­ترلىكتەر تاراپىنان ازىرلەنەدى. 

دايىنداعان 
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار