سەل ۇستايتىن بوگەت كەلىسىمگە قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ورتاق مەنشىگى بولىپ تابىلادى. تاراپتار قۇرىلىستى جوبانىڭ ورتاق قۇنىنىڭ 50 پايىزى بويىنشا ىنتىماقتى تۇردە قارجىلاندىراتىن بولادى.
بۇل كەلىسىمگە قازاقستان جاعىنان – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگى توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى كوميتەتى; قىتاي جاعىنان – قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى شىڭجاڭ وندىرىستىك-قۇرىلىس كورپۋسى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاندار بولىپ تابىلادى.
سەل ۇستايتىن بوگەت قۇرىلىسىنداعى جۇمىستاردى ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا سەل ۇستايتىن بوگەت قۇرىلىسى جونىندەگى قازاقستان-قىتاي كوميتەتى قۇرىلاتىن بولادى, وعان ارقايسىسىنان ۋاكىلەتتى ورگاندار مەن مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, سونداي-اق ەكى مەملەكەت ۇيىمدارىنان وكىلدەر ەنەتىن بولادى. تاراپتاردىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارى سەل ۇستايتىن بوگەت قۇرىلىسىنىڭ بەلگىلەنگەن اۋدانىندا قۇرىلىسقا قاجەتتى جەكە ادامداردى, كولىك قۇرالدارىن, جابدىقتار مەن شيكىزاتتار جانە ماتەريالداردى مەملەكەتتىك شەكارادان وڭايلاتىلعان تۇردە وتكىزۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي تۋىنداتادى.
قۇجات قورعاس وزەنىنىڭ تومەنگى اعىسىنداعى ەكى ەل حالقىنىڭ ءومىرى مەن مۇلكىنىڭ قاۋىپسىز بولۋى ءۇشىن وڭ ىقپال ەتەدى.
سەناتورلار «ۆاليۋتالىق رەتتەۋ جانە ۆاليۋتالىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى.
زاڭداعى ەرەجەلەردە: ۆاليۋتالىق وپەراتسيالاردى ۆاليۋتالىق وپەراتسيالار تۋرالى اقپاراتتاردى جيناقتاۋ راسىمدەرىن ءبىر مەزگىلدە وڭتايلاندىرا وتىرىپ مونيتورينگپەن قامتۋدى كەڭەيتۋ; قازاقستان اۋماعىندا ەسەپ ايىرىسۋلاردا شەتەل ۆاليۋتاسىن قىسقارتۋ; ليبەرالدىق ۆاليۋتالىق رەجيم قاعيدالارىن ساقتاۋ, ول ازاماتتار مەن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە قوسىمشا جۇكتەمە سالماي, حالىقارالىق ۇيىمدارداعى ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەر مەن مۇشەلىكتەر اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قابىلداعان حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتەدى; شەتەلدىك ۇيىمداردىڭ فيليالدارىن رەزيدەنتتەر رەتىندە تانۋ, ول جەرگىلىكتى كومپانيالار مەن شەتەلدىك ۇيىمداردىڭ فيليالدارى ءۇشىن بيزنەس جۇرگىزۋدە تەڭ جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى; ەلدەن اقشالاردى الىپ شىعۋعا قارسى ءىس-قيمىلدى كۇشەيتۋ كوزدەلىپ وتىر.
بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىنە ۇلتتىق بانك شىعارعان شاعىن التىن قۇيمالارىن ساتىپ الۋعا جانە ساتۋعا قۇقىق بەرىلەدى.
سونداي-اق, «ۆاليۋتالىق وپەراتسيالار» ۇعىمىندا ۆاليۋتالىق قۇندىلىقتاردى سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرۋ نە بروكەرلىك قىزمەتتەر كورسەتۋ تۋرالى شارت نەگىزىندە بەرۋ, بەيرەزيدەنت شىعارعان ەلەكتروندىق اقشالاردى رەزيدەنتتىڭ ساتىپ الۋى مەن وتەۋى جانە كەرىسىنشە جاساۋى قامتىلعان.
وتىرىستا زاڭناماعا ۆاليۋتالىق رەتتەۋ جانە ۆاليۋتالىق باقىلاۋ, قارجى ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن تاۋەكەلگە باعدارلانعان قاداعالاۋ, قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر قابىلداندى.
قۇجات «ۆاليۋتالىق رەتتەۋ جانە ۆاليۋتالىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ ەرەجەلەرىنە سايكەس كەلتىرۋ ماقساتىندا ازىرلەندى.
اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە ۆاليۋتالىق زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن تۇلعاعا اكىمشىلىك جاۋاپتىلىق بەلگىلەۋ تۋرالى تۇزەتۋ ەنگىزىلدى.
كاپيتالدى ەلدەن شىعارۋعا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى شارالاردى قولدانۋ شەڭبەرىندە سالىق كودەكسىنە ەكى جىل ىشىندە قايتارىلماعان (قاناعاتتاندىرىلماعان) يمپورت بويىنشا الدىن الا تولەۋ سومالارىن سالىق سالىناتىن كىرىستەر دەپ تانۋدى كوزدەيتىن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» زاڭعا بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىن ولاردىڭ قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىنا سايكەس كەلمەۋىنە بايلانىستى ليتسەنزيادان ايىرۋ تۋرالى ەرەجە ەنگىزىلەدى. كاپيتالدى شىعارۋعا قارسى ءىس-قيمىل ماقساتىندا مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارىنا ۆاليۋتالىق وپەراتسيالار بويىنشا بانكتىك قۇپيانى اشۋ مۇمكىندىگى بەلگىلەنەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «7-20-25» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا زاڭ جوباسىمەن جەكە تۇلعانىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتكە بايلانىستى ەمەس يپوتەكالىق قارىزىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى بەلگىلەنەدى.
تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا ازاماتتىق كودەكسكە سىياقىنىڭ جىلدىق ءتيىمدى مولشەرلەمەسىن 100 پايىزى دەڭگەيىندە شەكتەۋ بولىگىندە قارىز الۋشى جەكە تۇلعالاردى قورعاۋعا باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى.
ودان باسقا, دەپوزيتتىڭ قوسىمشا ءتۇرى – جيناق سالىمدارىن ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل جيناقتاۋدىڭ بالاما ءتۇرى, وعان ينۆەستيتسيا سالۋ جوعارى سىياقى مولشەرلەمەسىن الۋدى جانە ۇلتتىق ۆاليۋتاداعى وزگە دە سالىمدار بويىنشا مەملەكەتتىك كەپىلدىكتى قولدانىستاعى 10 ميلليون تەڭگەگە دەيىنگى كەپىلدىككە قاراعاندا 15 ميلليون تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. بۇل رەتتە سالىمدى تالاپ ەتۋ جونىندە بانكتى 30 كۇن بۇرىن حاباردار ەتكەن جاعدايدا سالىمشىنىڭ ونى مەرزىمىنەن بۇرىن الۋ قۇقىعى بولادى. مەرزىمىنەن بۇرىن الىنعان جاعدايدا سىياقى مولشەرى تالاپ ەتكەنگە دەيىنگى سالىمدار بويىنشا بەلگىلەنگەن مولشەرلەمە بويىنشا قايتا ەسەپتەلەدى.
زاڭناماعا قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك زاڭناما مەن قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر قابىلداندى.
قۇجات قىلمىستىق زاڭنامانى ودان ءارى ىزگىلەندىرۋگە, سونداي-اق ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان.
اتاپ ايتقاندا, وسى زاڭ جوباسىندا مىناداي ەرەجەلەر كوزدەلگەن, ولارعا سايكەس: قىلمىستىق زاڭناما ىزگىلەندىرىلەدى, قوعامدىق جۇمىستار, باس بوستاندىعىن شەكتەۋ, ايىپپۇل تۇرىندەگى باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا بالاما جازالاردى قولدانۋ سالاسى كەڭەيەدى; كۇزەتپەن ۇستاۋ تۇرىندەگى بۇلتارتپاۋ شارالارىن قولدانۋ اياسى قىسقارتىلادى جانە بۇلتارتپاۋدىڭ وزگە شارالارىن, ونىڭ ىشىندە ۇيقاماقتا ۇستاۋعا جانە كەپىل قولدانۋعا ارنالعان مۇمكىندىكتەر كەڭەيەدى; اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستار بويىنشا قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋدىڭ جانە ايىپتاۋ ۇكىمىن ورىنداۋدىڭ ەسكىرۋ مەرزىمدەرى تومەندەتىلەدى; قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى مەكەمەسى اكىمشىلىگىنىڭ زاڭدى تالابىنا الدەنەشە رەت باعىنباۋ بەلگىلەرى قىلمىستىق سيپاتتان ارىلادى; اۋىر سالدارىنا بايلانىستى ەمەس, كەيبىر لاۋازىمدىق, ەكونوميكالىق جانە باسقا دا قىلمىس قۇرامدارى بويىنشا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەرزىمدەرى قىسقارادى; بۇيرىقتى ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىمەن ايىپتاۋ ۇكىمىن شىعارعان كەزدە سوت سوتتالعان ادامنىڭ م ۇلىكتىك جاعدايىن ەسكەرە وتىرىپ, ونى پروتسەستىك شىعىنداردى تولەۋدەن تولىق نەمەسە ءىشىنارا بوساتۋعا قۇقىلى; ازاپتاۋلار تۋرالى ىستەر بويىنشا شىن نيەتىمەن وكىنگەنى نەمەسە تاتۋلاسقانى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتان بوساتۋ مۇمكىندىگى الىپ تاستالىنادى; مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان بەرىلگەن, وزدەرى تۇراتىن تۇرعىن ءۇيدى مەنشىككە وتەۋسiز الۋعا قۇقىعى بار ىشكى ىستەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ ساناتتارى ناقتىلانادى, سونداي-اق قايتىس بولعان (قازا تاپقان) قىزمەتكەر-زەينەتكەردىڭ وتباسىنىڭ تۇرعىن ءۇيدى جەكەشەلەندىرۋگە قۇقىعى بەلگىلەنەدى.
ىشكى ىستەر ورگاندارى جۇيەسىندەگى داراباسشىلىق قاعيداسىن ساقتاۋ كەزىندە ءتيىستى اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىك اۋماعىنداعى قۇقىقتىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىندەگى اكىمدەردىڭ ءرولى ارتادى.
قۇقىق قورعاۋ جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنىڭ پرەزيدەنتتىك رەزەرۆتە تۇرعان پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ىشىنەن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ۇسىنىمى بويىنشا وبلىستىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانىڭ, استانانىڭ اكىمدەرىنىڭ قۇرىلاتىن دەپارتامەنت باسشىلارىن تاعايىنداۋ جانە ولاردى بوساتۋ قۇقىعىمەن جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتتەرى مەن ىشكى ىستەر دەپارتامەنتتەرىن ءبىرتۇتاس دەپارتامەنتكە بىرىكتىرۋ كوزدەلەدى.
ودان باسقا, زاڭ جوباسى اكىمدەرگە جەدەل-ىزدەستىرۋ جانە پروتسەستىك قىزمەتتەرگە ارالاسپاي بۇگىنگى كۇنى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتتەرىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتاتىن مىندەتتەردى اۋماقتىق پوليتسيا ورگاندارىنىڭ الدىنا قويۋ قۇقىعىن بەرەدى.
زاڭ ەرەجەلەرىمەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىلعا, تۇرمىستىق جانە رەتسيديۆتى قىلمىستارعا بايلانىستى شارالاردىڭ تيىمدىلىگى ارتادى.
وسى جانە باسقا قويىلعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك جانە قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكستەرىنە, سونداي-اق 12 زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى.
پالاتا «بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى.
قۇجات بالانىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى باسىم تۇردە قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگى نەگىزگە الىنا وتىرىپ, بالالاردىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان, ونىڭ ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى راتيفيكاتسيالاعان بۇۇ-نىڭ بالا قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسياسىندا بەكىتىلگەن, حالىقارالىق قۇقىقتىڭ جالپى تانىلعان قاعيداتتارى مەن نورمالارىنا سايكەس ازىرلەندى.
وسى زاڭمەن: بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ باسىمدىلىعىن ايقىنداۋ; جاس سىنىپتاماسى مەن اقپاراتتىق ءونىمدى ماركالاۋدى ەنگىزۋ; بالالاردىڭ دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتى تاراتۋعا باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى فۋنكتسيالاردىڭ اراجىگىن اجىراتۋ; اقپاراتتىق ءونىمدى ماركالاۋدى جۇزەگە اسىراتىن سۋبەكتىلەردى (مەنشىك يەسى جانە (نەمەسە) تاراتۋشى) ايقىنداۋ جونىندەگى شارالار رەتتەلەدى.
سەناتورلار زاڭناماعا بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەردى دە قابىلدادى.
نەگىزگى زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمدامالىق باعىتتارىن ەسكەرە وتىرىپ, بىرقاتار زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
ول تۇزەتۋلەر سالاارالىق سيپاتقا يە, بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا تىيىم سالىنباعان كەز-كەلگەن تاسىلمەن اشىق تاراتىلاتىن اقپاراتتان ولاردىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىنە بايلانىستى قاتىناستاردى كەشەندى تۇردە قۇقىقتىق رەتتەۋگە ارنالعان.
قىلمىستىق كودەكس پەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە تۇزەتۋلەرمەن بالالاردى دەنساۋلىعى مەن دامۋىنا زاردابىن تيگىزەتىن اقپاراتتان قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى بۇزعانى ءۇشىن ءتيىستى جاۋاپتىلىق كوزدەلەدى.
كاسىپكەرلىك كودەكسىنە, «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بالانىڭ قۇقىقتارى تۋرالى», «مادەنيەت تۋرالى» جانە «تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ تۋرالى» زاڭدارعا قولدانىستاعى نورمالاردى نەگىزگى زاڭ جوباسىنىڭ ەرەجەلەرىمەن ۇشتاستىرۋعا باعىتتالعان وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى, اتاپ ايتقاندا فيلمدەردىڭ جاس سىنىپتاماسى ەنگىزىلەدى, فيلمدەردىڭ جاس ساناتى بەلگىسىن پايدالانۋ رەتتەلەدى.
وتىرىس بارىسىندا سەناتور ساۋلە ايتپاەۆا ەلىمىزدىڭ پرەمەر-مينيسترىنە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. سەناتور كامەلەتكە تولماعان جاستاردىڭ سۋ ايدىندارىندا مەزگىلسىز قازا بولۋى جيىلەپ كەتۋىنە بايلانىستى الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
