ءبارى دە كۇنى كەشەگىدەي كوز الدىمىزدا. 2012 جىلى استانادا وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىندا توسىن ناتيجەلەر كوپ تىركەلگەن جوق ەدى. جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا ادەتتەگىدەي اككى بوكسشىلار بىرىنەن كەيىن ءبىرى كوتەرىلىپ جاتتى. باس جۇلدەنى ولجالاعان ءبىرجان جاقىپوۆ, ءىلياس سۇلەيمەنوۆ, قايرات ەراليەۆ, بەرىك ءابدىراحمانوۆ, مەرەي اقشالوۆ, دانيار ەلەۋسىنوۆ, المات سەرىموۆ, انتون پينچۋك جانە جان كوسوبۋتسكي سىندى ساڭلاقتاردىڭ ەسىمىن بارشا جۇرت جاقسى بىلەدى. بۇل جارىستا تەك 75 كيلو سالماق دارەجەسىندەگى جاعداي وزگەشە بولدى. باستى فاۆوريتتەر – رۋستام سىباەۆ پەن ەرىك ءالجانوۆتى قاپى قالدىرعان 19 جاستاعى جانىبەك ءالىمحان ۇلى وسى سالماقتا توپ جارىپ, ءوزىنىڭ ورەلى ونەرىنىڭ ارقاسىندا سان مىڭ كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالدى. مىنە, جانىبەكتىڭ ۇلكەن سپورتتاعى جەڭىستى جولى وسىلاي باستالعان ەدى.
– 2002 جىلى بەلگىلى كاسىپكەر جانە مەتسەنات باۋىرجان وسپانوۆ ءوزىنىڭ كىندىك قانى تامعان جەرى – الماتى وبلىسى, الاكول اۋدانىنىڭ جىلاندى اۋىلىندا بوكس ۇيىرمەسىن اشىپ, باپكەر بولۋ جونىندە ماعان ۇسىنىس ايتتى. جانىبەكپەن سول جاقتا تابىستىم. 7 جاسار بالانى اناسى قولىنان جەتەكتەپ اكەلىپ, ماعان تابىستادى. سودان قاۋىرت جۇمىس باستالدى. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەندە جانىبەك ءوز قاتارلاستارى اراسىنان وقشاۋلانىپ, وزگەلەردەن وق بويى وزىق ەكەنىن بايقاتتى. سودان بۇل بالاعا بۇكىل كوڭىلىمدى ءبولىپ, بار بىلگەنىمدى ۇيرەتە باستادىم. بىردە مىناداي قىزىق جاعداي بولدى: قاۋىرت جۇمىستان قولى ءبىر ساتكە بوساپ, اۋىلعا كەلگەن باۋىرجان اعا: «قالاي, جۇمىسىڭ وڭدى ما؟ جىلاندىدا مىقتى جىگىتتەر بار ما ەكەن؟» دەپ ءتىل قاتتى. سول مەزەتتە مەن: «اعا, ءبىر ءۇيىر جىلقىنىڭ ىشىنەن ناعىز ءدۇلدۇلدى جازباي تانىدىم. بويىندا بۇلا كۇش بۇلقىنىپ, كوزى جانىپ تۇر, قاراپ تۇرىڭىز, بۇل بالا كەلەشەكتە الەم چەمپيونى اتانىپ, قازاقتىڭ ماقتان تۇتار ۇلىنا اينالادى» دەپ, قاسىمداعى جاسى ءالى 10-عا دا تولماعان جانىبەكتى كورسەتتىم, – دەپ اتاقتى بوكسشىنىڭ جەكە باپكەرى مۇرات سيقىمباەۆ وتكەندى ەسكە الدى.
ۋاقىت وزا بىلىكتى ماماننىڭ ايتقانى ايناداي كەلدى. ەل بىرىنشىلىگىندەگى جەڭىسىنەن كەيىن قازاقستان ۇلتتىق قۇراما كومانداسى ساپىنا قابىلدانعان ءالىمحان ۇلى 2013 جىلدىڭ شىلدە ايدىندا يوردانيا استاناسى – امماندا ازيا چەمپيونى اتاندى. ارادا ءۇش اي وتكەننەن سوڭ تورتكۇل دۇنيەنىڭ دۇلدۇلدەرى الماتىدا باس قوستى. الاتاۋ باۋرايىندا دا جانىبەك جاسىنداي جارقىرادى. باستاپقى باسەكەلەردە ازەربايجاندىق سۇلتان ميگيدينوۆ, مەكسيكالىق حۋان انتونيو مەركادو جانە رۋمىنيالىق بوگدان ءجۋراتونيدى جەڭسە, جارتىلاي فينالدا اعىلشىن بوكسشىسى شارشى الاڭعا شىعۋدان باس تارتتى. اقتىق ايقاستا قانداسىمىز يرلانديالىق دجەيسون كۋيگليدى قاپىدا قالدىردى. سول باسەكەنى تاماشالاۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىنا ات باسىن ارنايى بۇرعان ەدى. ەلباسىنىڭ كوز الدىندا جانىبەك قارسىلاسىن ۇرىپ جىققاندا, بارشا جانكۇيەرلەردىڭ ەرەكشە شاتتىققا بولەنگەنىن كوزىمىز كوردى. ءسويتىپ 20 جاسىندا ءالىمحان ۇلى الەم چەمپيونى اتاندى. ال 2014 جىلى ينچحوندا الاۋى تۇتانعان جازعى ازيا ويىندارىندا قازاقتىڭ ۇلى التىن تۇعىردان قول بۇلعاپ, ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن تاعى ءبىر دالەلدەدى.
وسى جەڭىستەرگە ماساتتانعان جانكۇيەرلەردىڭ بارلىعى دا «ەندى جانىبەك ءالىمحان ۇلىن توقتاتاتىن كۇش جوق» دەپ ويلادى. راسىندا دا سول تۇستا ول ساداقتىڭ ادىرناسىنداي شيرىعىپ تۇرعان ەدى. ەكى قولىنىڭ دا سوققىسى زىلدەي, قيمىلى شيراق, رينگتە وزىنە وتە سەنىمدى. ءبىر سوزبەن ايتساق, جاس بولسا دا, باس بولۋعا لايىق ازامات! سوندىقتان دا كەلەسى الەم چەمپيوناتتارى مەن وليمپيا ويىندارىندا دا وسى جىگىتتىڭ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلەتىنىنە كۇماندانعاندار كەمدە-كەم ەدى. بىراق كوز ءتيدى مە, الدە ءسوز ءتيدى مە, ايتەۋىر, سودان كەيىن-اق جانىبەكتىڭ جولى ءبىر وڭعارىلماي-اق قويدى. 2015 جىلعى ازيا بىرىنشىلىگىندە وزبەكستاندىق بەكتەمىر مەلەكۋزيەۆتەن ۇتىلسا, الەم چەمپيوناتىندا يرلانديالىق مايكل و’رەيلليگە ەسە جىبەردى. ەكى رەتىندە دە ول جەڭىس تۇعىرىنا سىنىق-سۇيەم قالعاندا ءسۇرىندى.
دەسەك تە وسى ساتسىزدىكتەردەن كەيىن دە جاس بوكسشىعا دەگەن ەل سۇيىسپەنشىلىگى ەش سۋىعان جوق. كەرىسىنشە, كوپ كەشىكپەي ءبىر جاقسىلىقتىڭ بولاتىنىنا سەندىك. اسىرەسە ريو وليمپياداسى قارساڭىندا جانىبەكتىڭ جولىنا ۇمىتپەن قاراپ, دارىندى جاستى جەڭىس تۇعىرىنان كورسەك دەپ ارماندادىق. الايدا ول سەنىم اقتالمادى. شيرەك فينالدا قانداسىمىز ويدا-جوقتا قازاقستاندا تۋىپ-وسكەن ازەربايجان بوكسشىسى شامران شاحسۋۆارلىدان ۇتىلىپ, ەلگە ەڭسەسى ءتۇسىپ ورالدى.
سوڭعى رەت جانىبەك 2017 جىلى شىمكەنتتە وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىندا كۇش سىناستى. بۇل جىگىتكە نە بولعانى بەلگىسىز, باستاپقى باسەكەلەردىڭ بىرىندە ەسىمى كوپشىلىككە بەيمالىم قوستانايلىق ميحايل كوحانچيككە ەسە جىبەردى. تىپتەن, رينگكە شىققان بەتتە جۇدىرىقتاسۋعا زاۋقى سوقپاي, جەڭىستى ءوز قولىمەن قارسىلاسىنا ۇستاتا سالعانداي كورىندى بىزگە. سودان كەيىن ءالىمحان ۇلى سپورتسۇيەر قاۋىمنىڭ نازارىنان تىس قالدى.
جۋىردا جانىبەك كاسىپقوي بوكسقا اۋىساتىنى جايىندا مالىمدەپ, باق وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن اشىق جاتتىعۋ وتكىزدى. بەلگىلى مەنەدجەر ەگيس كليماسپەن ء«تىل تابىسىپ», امەريكاعا اتتانىپ بارا جاتقانىن ايتتى. ال كۇنى كەشە قازاق بوكسشىسىنىڭ بوب ارۋم جەتەكشىلىك ەتەتىن «Top Rank» كومپانياسىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرعانى بەلگىلى بولدى.
86 جاستاعى بوب ارۋم كاسىپقوي بوكس الەمىندەگى ەڭ بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى. سوناۋ 1962 جىلى ول ايگىلى فلويد پاتەرسسون مەن اتىشۋلى سونني ليستون اراسىندا چەمپيوندىق بەلبەۋ ءۇشىن جەكپە-جەك ۇيىمداستىرىپ, ءوز ەسىمىن ءدۇيىم جۇرتقا ءماشھۇر ەتتى. ءار جىلدارى مۇحاممەد ءالي, دجو فرەيزەر, دجوردج فورمان, مارۆين حاگلەر, روبەرتو ديۋران, كارلوس مونسون, توماس حيرنس, حۋليو سەسار چاۆەس, شۋگار رەي لەونارد, وسكار دە لا حويا, ەريك مورالەس, ميگەل كوتتو, مەنني پاكياو, فلويد مەيۆەزەر جانە تاعى دا باسقا كوپتەگەن شوق جۇلدىزدار جوعارىدا ەسىمى اتالعان ابىز اقساقالدىڭ شاپاعاتى مەن قامقورلىعىن كوردى. قازىرگى كەزدە دە بوب ارۋم باسقاراتىن ۇيىمدا ۆاسيلي لوماچەنكو مەن تەرەنس كروۋفورد باستاعان دارابوزداردىڭ قالىڭ شوعىرى ءورىپ ءجۇر. ەندى سول ازامات 25 جاستاعى قازاق جىگىتى جانىبەك ءالىمحان ۇلىن كاسىپقوي بوكس الەمىنىڭ ەڭ ۇشار شىڭىنا شىعارادى دەپ ۇمىتتەنەمىز.
ال جانىبەكتىڭ ءوزى جاتتىعۋ جۇمىستارىن باستاپ, جەكپە-جەككە شىعامىن دەپ جۇلقىنىپ تۇر. ءسوز جوق, داڭقتى بوب ارۋمەن جۇمىس ىستەۋ وسى سپورت ءتۇرىن سەرىك ەتكەن ءاربىر ازامات ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. ونىڭ ۇستىنە, قانداسىمىز كىلەڭ ساڭلاقتارمەن ءبىر زالدا دايارلانادى. جۇلدىزدارمەن بىرگە جاتتىعىپ, بىرگە ءجۇرۋدىڭ ءوزى كاسىپقوي بوكستا العاشقى قادامدارىن جاساپ جۇرگەن جانىبەك ءالىمحان ۇلىنا ەرەكشە رۋح بەرەتىنى داۋسىز.
عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
