ونەر • 18 ماۋسىم، 2018

ءان مەن كۇيدىڭ بۇلاعى – استانانىڭ قۇراعى 

343 رەتكورسەتىلدى

«قۇلاقتان كىرىپ، بويدى الار

اسەم ءان مەن ءتاتتى كۇي.

كوڭىلگە ءتۇرلى وي سالار

ءاندى سۇيسەڭ، مەنشە ءسۇي»،

– دەپ دانا اباي ايتپاقشى، قازاق قاشاننان ءان مەن كۇيىن باعا جەتپەس قىمبات بايلىعى، اسىل قازىناسى، ۇلتتىق برەندى ساناعان عوي. بۇل ويدى دات عالىمى ۆوليۋسون: «قا­زاق­تاردىڭ ومىرىندە ءان اسا ماڭىزدى ورىن الادى. مۇندايدى وزگە حالىقتاردان كەزدەستىرۋ ەكىتالاي. ولاردىڭ قۋانىشى دا، قاي­عىسى دا ولەڭمەن قۇيىلادى. قازاق­تار ءان شىعارۋعا كەرەمەت شەبەر جانە وزدە­­رىنىڭ انشىلەرىن وتە قۇرمەتتەيدى» دەپ تۇجى­رىمدايدى.

گ.ءپوتانيننىڭ: «ماعان بۇكىل قازاق دالاسى ءان سالىپ تۇرعانداي بولىپ كورىنەدى» دەپ ايتقاندارىمەن ارمەن قاراي تاعى جالعاستىرا تۇسسەك، ۇشى-قيىرسىز كەڭ دالانىڭ كەسكىن-كەلبەتى مەن شىنايى بەينەسى ايدىن شالقار كولدەي كوسىلىپ، كوركەم بەدەرلەر كوز الدىمىزدا كولبەي سوزىلار ەدى. ۇلان-عايىر عاجاپ ولكەمىزدىڭ بۇلاعى سىڭعىرلاپ، قۇراعى سىبدىرلاپ، ورمان-توعايى سىڭسىپ، جوتاسى مەن بوتاسىنا دەيىن اسەم اۋەزگە ەلىتىپ، ءان مەن كۇيدىڭ شاعالا لەبىمەن تەربەلەر ەدى.

قازاق حالقىنىڭ رۋحاني جادىگەرلەرىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى سانالاتىن باي مۇراسى تاۋەلسىزدىك تۇسىندا اۋەندىك ءھام ورىنداۋ­شىلىق قاسيەتىن، ۇلتتىق ناقىشى مەن حالىقتىق سيپاتىن قادىم زامانداردان بەرگى داعدىسىنان تانباي، تانىم-تۇيسىگى مەن تامىر-تالشىعىندا تالماي دامىتىپ، كەڭ دياپازونىمەن، كۇردەلى ىرعاق-يىرىمدەرىمەن سۇيسىنتە الدى. سونىڭ ىشىندە، تۋعان جەردىڭ تۇعىرى، ەل كىندىگى – استانا تۋرالى ايشىقتارىمىز سان الۋان جانردا جاندانىپ، ەلوردانى اسپەتتەگەن وسى كۇنگە دەيىنگى ءان-كۇيلەردىڭ ىرعاق-ەكپىنى، ءمان-ءماتىنى مانەرلى، ءمايىن ورىلۋىمەن، بەي­نەلى نازىكتىگىمەن، جۇرەكتىڭ پەرنەسىن شىمىر­لاتا بۇلكىلدەتەر شالقار سازىمەن، ءۇمىتتى ساۋلەسىمەن جۇرتشىلىقتى باۋ­راپ اكەتەرى انىق. ارينە بۇل اراداعى اڭگىمە ءارسىز، ءمانسىز، ءدۇبارا دۇنيەلەر تۋرالى ەمەس. ءدۇبىرلى توپتا دۇرمەككە ىلەسىپ، توبە قىلتيتقان كەيبىرىنىڭ قازىردىڭ وزىندە-اق ءىلبىپ-سالبىپ، قاي قيىردىڭ استىندا قالىپ قويعانى بەلگىسىز. سوعان قاراماستان دومبىرانىڭ شاناعىنان كۇيىن، كومەيىنەن ءانىن سورعالاتىپ، ەلوردانىڭ كۇننەن كۇنگە ءوسىپ، كوركەيگەن عاجايىپ بەينەسىن مۋزىكا تىلىمەن ورگەن شىعارماشىلىق يەلەرىنىڭ الەۋەتى ءالى دە سول شىنايى سەزىمگە قۇرىلعان رۋحىمەن ارقانىڭ ءاپايتوس ابات دالاسىنداعى اقبوكەندەي قۇيقىلجىپ جورتىپ بارادى.

بۇل رەتتە بەلگىلى كومپوزيتورلار مارات وماروۆتىڭ ءوزى ورىندايتىن «ارمان قالا – استانا»، كوپتەگەن انشىلەردىڭ رەپەرتۋارىنا ەنگەن تولەگەن مۇحامەدجانوۆتىڭ «استانا كەشى»، «مۋزارت» توبى شىرقايتىن احمەديا ەسمۇحانوۆتىڭ «ەسىل اعادى» سياقتى حالىق اراسىنا كەڭ تاراعان مۋزىكالىق تۋىندىلارى مەن حالىق ساز اسپاپتارى وركەسترلەرى ورىنداۋىنداعى كۇيشى مۇحامەدجان تىلەۋ­حانوۆتىڭ «نۇر قوسباسار»، تۇرار ءالىپ­بايدىڭ «بايگە»، مۇقامەتقالي ءتىناليننىڭ «ەركە ەسىل»، سەمەيلىك كومپوزيتور قادىر دوسىم­جاننىڭ «ەسىل تولقىنى»، «نۇر استانا» كۇيلەرىن ايرىقشا اتاپ وتكەن ءلازىم. ەڭسەلى ەلورداعا ەركەلەي كوسىلگەن ەسىلدىڭ كەلبەتىنە كوپشىلىكتى سۇيسىنتەتىن مۇنداي كول-كوسىر اسقاق سەزىم «دوس-مۇقا­سان» ءانسامبلى شىرقايتىن «استانا مەن الماتى»، «بايتەرەك» توبىنىڭ –«سارىارقا»، التىناي جوراباەۆانىڭ – «ەلىمنىڭ جۇرەگى – استانا»، «استاناعا ارناۋ»، روزا رىمباەۆا­نىڭ – «اقوردام – استانا»، باتىرحان شۇكە­نوۆتىڭ – «جۇرەگىمدە – استانا»، ديماش قۇدايبەرگەنوۆتىڭ «استانا ءۆالسى»، روزا القوجانىڭ – «ارۋ قالام – استانام»، قۇرامىندا ءمولدىر اۋەلبەكوۆا، سايات مەدەۋوۆ، جازيرا مەن جانبولات، ەركىن نۇرجانوۆ پەن قايرات نۇرتاس بار ءبىر توپ ەسترادا انشىلەرىنىڭ ورىنداۋىنداعى «ارمان قالام – استانا»، بالاپاندار شىرقاپ جۇرگەن «ايالاعان استانا» اندەرىنە ءتان دەسەك، بايتاق ەلدىڭ باس قالاسىن ۇلتتىق ناقىشتا سيپاتتايتىن ءسوز سولىنە ساز سارىنى سايما-ساي شىعارمالار مۇنان كەيىن دە جالعاسىپ، جۇرەك قىلىن شەرتە بەرەدى دەگەن سەنىمدەمىز.

ال ەلىمىز وركەسترلەرى مەن حالىق ساز اسپاپتارى انسامبلدەرىنىڭ، كلاسسيكالىق مۋزىكالىق اسپاپتارى سۇيەمەلدەۋىمەن ورىندالىپ جۇرگەن ءان-كۇيلەردىڭ ءجون-جوسىعى تۋرالى ايتاتىن بولساق، اڭگىمە تىم ارىگە سوزىلىپ كەتپەس ءۇشىن وسىلاردىڭ ىشىنەن قۇرمانعازى وركەسترى سۇيەمەلدەۋىمەن تىلەۋبەك قوجان ۇلى، تولقىن زابيروۆا، التىناي جوراباەۆا شىرقاپ جۇرگەن نۇسقالاردى تىلگە تيەك ەتسەك تە جاراپ جاتقان ءتارىزدى.

استانا جايلى ايشىقتى اندەرگە ءتىپتى كەيبىر الەمدىك جۇلدىزداردىڭ نازارى اۋىپ، قىزىعۋشىلىق تۋعىزىپ وتىرعانى بەكەر جايت بولماسا كەرەك-ءتى. مىسالى، «ياللا» ءانسامبلىنىڭ («و، استانا» ءانى)، «نا-نا» توبى مەن تۋرەتسكي حورىنىڭ (ن.نازارباەۆتىڭ سوزىنە جازىلعان ت. مۇحامەدجانوۆتىڭ «مەنىڭ قالام» ءانى)، رەسەيلىك بەلگىلى ءانشى دميتري ماليكوۆتىڭ ت.ب. شەتەلدىك تۇلعالاردىڭ استانا تۋرالى اندەردى قازاق ساحناسىندا قالتقىسىز شىرقاعان ساتتەرىنە كۋا بولعان جايىمىز بار ەدى. ماقپال يسابەكوۆا مەن رەسەيلىك ءانشى دومينيك دجوكەردىڭ – «ماسكەۋ-استانا»، سوسو ءپاۆلياشۆيليدىڭ «استانادان ماسكەۋگە دەيىن» اندەرى دە ەسترادالىق جانرداعى شىعارمالارعا تىڭ سەرپىن قوستى.

از ۋاقىتتا سايالى بايتەرەكتەي بيىكتەگەن استانانىڭ ارشا ءجۇزى مەن ايشىقتى كوركىن ونەرمەن بەينەلى بەدەرلەپ، الەمگە كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدا مۇنداي شارالاردىڭ قاي-قايسىسى دا ۇلكەن ءرول اتقارا بەرمەگى ءسوزسىز... ءان مەن كۇيگە وسىنشالىق شەكسىز بولەنىپ، ودان اسىپ جىرلانعان، شىرقالعان، شىعارماعا ارقاۋ ەتىلگەن جەر بەتىندە باسقا تاعى قالا بار ما ەكەن، ءسىرا!

قاراشاش توقسانباي،

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان اۋرۋ

ايماقتار • بۇگىن، 10:22

ۇعىنا بىلگەنگە – ۇلت تاعدىرى

ساياسات • بۇگىن، 06:57

كوڭىلگە مەدەت بولعان ماقالا

رۋحانيات • بۇگىن، 06:56

54 ادام جازىلىپ شىقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 06:39

ەل بولىپ ەڭسەرەمىز

ساياسات • بۇگىن، 06:20

بۋمەرانگ

رۋحانيات • بۇگىن، 05:54

قورعاۋشىلارعا دا قولداۋ قاجەت

ايماقتار • بۇگىن، 05:46

تويدىڭ سوڭى توپىرلاعان سىرقات

ايماقتار • بۇگىن، 05:43

اقيرەكتە – ارىستان باب...

تانىم • بۇگىن، 05:33

تەاتردىڭ ونلاين تارتۋى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار