جاھان بۇل كەزدەسۋگە ۇلكەن ۇمىتپەن كوز تىگىپ, تاراپتاردىڭ بىتىمگە كەلۋىن ءبىر قۇدايدان تىلەپ وتىر. ويتكەنى ءبىر-بىرىنە يادرولىق شوقپارىن بىلەگەن ەلدەر اراسىندا وت شىعىپ كەتسە, مۇنىڭ تەك كورەي تۇبەگىنىڭ ماسەلەسى بولىپ قالمايتىنىن, كۇللى الەمنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە زاردابىن تيگىزەتىنىن بىلەدى. كورەي داعدارىسىن شەشۋدىڭ جالعىز امالى بەيبىت ديالوگ دەيتىندەردىڭ قاتارىندا قازاقستان دا بار. وسى جىلدىڭ وزىندە ءبىزدىڭ ەلىمىز بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە مۇددەلى تاراپتاردى كحدر-دىڭ يادرولىق باعدارلاماسى بويىنشا كەلىسسوزدەردى جەدەل قايتا قوزعاۋعا شاقىرعان بولاتىن.
ءيا, بۇل راسىمەن دە تاريحي وقيعا – اقش پەن كحدر-دىڭ ءىس باسىنداعى پرەزيدەنتتەرى تۇڭعىش رەت كەزدەسپەكشى. نەگىزى اقش-تى باسقارعاندار اراسىندا بۇعان دەيىن دە سولتۇستىك كورەيا ليدەرلەرىمەن جۇزدەسكەندەر بولعان. بىراق, ولار تاقتان تۇسكەننەن كەيىن عانا كەزدەسكەن-ءدى. ولاردىڭ ورىنداي الماعانىن د.ترامپ ىسكە اسىرىپ, ەرلەپ وتىر.
سوناۋ ەكىنشى جاھان سوعىسىنان كەيىن قاق جارىلعان قوس كورەيا بىتىسپەس جاۋ ەلدەرگە اينالعانى بەلگىلى. سودان بەرى سولتۇستىك كورەيا اقش-پەن ەگەسىپ-اق كەلەدى. بۇل ەرەگىس كيم چەن ىن بيلىككە كەلگەلى ءتىپتى ءورشي ءتۇستى. كحدر يادرولىق باعدارلاماسىن دامىتۋدى كۇشەيتىپ, 6 رەت يادرولىق سىناق وتكىزدى. سونىمەن قاتار بالليستيكالىق زىمىراندارىن بىرنەشە رەت جاپونيانىڭ ۇستىنەن اسىرا ۇشىرىپ, الەمدى دۇرلىكتىردى. كەيبىر دەرەككوزدەرى بۇل ەلدىڭ زىمىراندارى قازىر اقش-قا دەيىن جەتەتىنىن ايتادى.
بۇعان جاۋاپ رەتىندە بۇۇ, اقش, ەۋروپالىق وداق, جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيا كحدر-دى ەڭ قاتال سانكتسيالارمەن تۇقىرتۋدا. سىرت ەلدەرمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىسىن بارىنشا ءۇزىپ, جان-جاقتان قىسىپ باعۋدا.
ء«بورى ارىعىن بىلدىرمەس» دەگەنمەن, بۇل سانكتسيالاردىڭ سالدارى پحەنيانعا وڭاي سوقپاعان سىڭايلى. ءبىراز جىل تىرەسىپ باققانىمەن, بيىلعى جىلدىڭ باسىنان بەتتى بەرى بۇردى. ەكى ورتاداعى سان جىلعى توڭ ءجىبي باستادى. قاڭتاردا سولتۇستىك ليدەرى بەيبىت كەلىسسوزگە العاش قادام جاساپ, سپورتشىلارىن وڭتۇستىك كورەياداعى قىسقى وليمپياداعا جىبەردى. ال, ءساۋىر ايىندا ەكى ەل كوشباسشىلارى تاريحي سامميت وتكىزدى. بۇدان سوڭ سەۋلدىڭ ارااعايىندىعىمەن كحدر مەن اقش تىكەلەي كەلىسسوز جۇرگىزۋگە كەلىستى. ارتىنشا پحەنيان بارلىق يادرولىق-راكەتالىق سىناقتاردى توقتاتىپ, پوليگونداردى جاباتىنىن حابارلادى. مۇنى قۋانا قابىلداعان د.ترامپ كيم چەن ىنمەن كەزدەسۋدى اسىعا كۇتەتىنىن جاريالادى.
ارينە, كەلىسسوزدەر وڭايعا تۇسكەن جوق. سامميتكە دەيىن قوس ەل باسشىسى بىرنەشە رەت شەكىسىپ قالىپ, ارتىنشا اۋپىرىممەن بەكىستى.
سونىمەن اقش پەن كحدر سەركەلەرى 12 ماۋسىم كۇنى سينگاپۋردىڭ سەنتوسا ارالىنداعى Capell قوناقۇيىندە توقايلاساتىن بولدى.
بۇل كەزدەسۋدە قانداي ماسەلەلەر تالقىلانۋى مۇمكىن؟
جاعدايدى ساراپتايتىن بولساق, قوس كورەيا ءبىر كەزدەگى گەرمانيانىڭ قادامىن ۇلگى تۇتىپ, ءبۇتىن ەلگە اينالادى دەپ توپشىلاۋعا ءالى ەرتە سياقتى. بىرىنشىدەن, ەكى كورەيانىڭ بىتە قايناسىپ كەتۋى الپاۋىت ەلدەر ءۇشىن اسا قولايلى ەمەس. كحدر ءدال قازىر يادرولىق قارۋدان باس تارتا قويمايدى, ال وڭتۇستىكتىڭ قۋاتتى ەكونوميكاسىنا سولتۇستىكتىڭ يادرولىق الەۋەتى قوسىلار بولسا, بۇل ەل جاپونيا ءۇشىن, ءتىپتى قىتاي ءۇشىن دە سالماقتى باسەكەلەسكە اينالۋى ابدەن مۇمكىن. سونىمەن قاتار رەسەيدىڭ دە وڭىردەگى ىقپالىنا اسەرىن تيگىزەرى انىق. مۇنداي جاعدايدا قوس كورەيانى بىرىكتىرۋ وڭايعا تۇسپەيدى. ەكىنشىدەن, ەكونوميكاسى ارتتا قالعان سولتۇستىكتى قاتارعا قوسۋ ءۇشىن وڭتۇستىكتىڭ قىرۋار قارجى شىعىنداۋىنا تۋرا كەلەدى. ەكونوميستەردىڭ ايتىپ وتىرعان قارجىسى تىم قوماقتى. بۇل بۇگىن-ەرتەڭ شەشىلەتىن ءىس ەمەس دەيدى ساراپشىلار.
سوندىقتان بۇل جولعى باستى تاقىرىپ سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق باعدارلاماسىن جويۋ بولۋى ابدەن مۇمكىن. كورەي تۇبەگىندە يادرولىق قارۋسىز ايماق قۇرۋدى قولداعانىمەن, كيم چەن ىننىڭ يادرولىق قارۋدى جويۋ جونىندە ۋادە بەرە قويۋى ەكىتالاي. ويتكەنى ءدال قازىر سەنەرى دە, سۇيەنەرى دە – اسكەري الەۋەتى. پحەنياننىڭ دىتتەگەنى – سانكتسيالاردان ارىلۋ. تۇس-تۇستان قىسىپ بارا جاتقان سانكتسيالاردى توقتاتپاسا, وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كحدر شاتقاياقتاپ قالعالى تۇر. الايدا, يادرولىق باعدارلاماسىن ءبىرجولاتا جويمايىنشا كحدر سانكتسيالاردىڭ الىنۋىنان ءۇمىت كۇتپەي-اق قويسىن دەگەندى اقش انىق اڭعارتقان.
قالاي بولعان كۇندە اقش يادرولىق قارۋدان ءبىرجولا باس تارتۋدى تالاپ ەتەدى. ال, پحەنيان بىردەن ۋادە بەرمەي, شاماسى جەتكەن جەرگە دەيىن ساۋدالاسىپ باعادى. ءتۇپتىڭ تۇبىندە كحدر ءۇشىن تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جالعىز جولى – قاۋىپتى قارۋدان باس تارتۋ. ويتپەگەن كۇندە الەمدىك قوعامداستىق قىسىمى كۇشەيگەن ۇستىنە كۇشەيە بەرەتىنى انىق.
قامبار احمەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
