سۋرەت قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىندى
دينا قايىمقىزى اكەسىنىڭ ەستاي بەركىمباي ۇلىن ەڭ العاش رەت 1939 جىلى ماۋسىمنىڭ 21-ىندە الماتىدا وتكەن قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ ەكىنشى قۇرىلتايىندا كورگەنىن, كورىپ ەرەكشە اسەر العانىن, قوس تۇلعا قايتاردا ءبىر پويىزدا, ءبىر ۆاگوندا بولىپ, ابايتانۋشى پاۆلودارعا بارا جاتقان سازگەردى سەمەيدە قالىپ, ۇيىندە ءبىراز ۋاقىت مەيمان بولۋعا شاقىرعانىن جازادى. ەكى اپتادا تالاي سىر ايتىلىپ, تالاي اڭگىمە شەرتىلىپ, تالاي ءان شىرقالسا كەرەك. الاش قالاسىنداعى ەمەن-جارقىن كەزدەسۋدە جاس عالىم «قورلان» ءانىنىڭ تاريحى جايىندا دا سىر سۋىرتپاقتايدى. «العاشقى ءانىمنىڭ اتى – «قورلان». 20 جاسىمدا شىعاردىم. ول عاشىقتىقتان تۋدى. سۇڭقار بولىسىنداعى قىپشاق-ورىك رۋى سۇلتاننىڭ قورلان دەگەن قىزى بار ەكەن. مەن ونى ءبىر تويدا بايقاپ قالدىم. ءان شىرقاپ وتىرعانمىن. ىنتالانا تىڭداعان توپتان ەرەك ەكى قىزعا كوزىم ءتۇستى. كوركەمدەۋىنىڭ اتى قورلان ەكەن. تويعا ءسىڭلىسى ەكەۋى كەلىپتى. مەن بىردەن عاشىق بولىپ قالدىم. سول كەشتە تانىستىق, سويلەستىك. ول دا مەنى ۇناتىپ قالىپتى. ءسويتىپ ەكەۋمىز تابىستىق. ايىرىلماسقا سەرتتەستىك. كەلەسى جىلى قىزدى الىپ قاشاتىن بولدىم, سەبەبى مەندە ايتتىرار مال جوق. بىراق الىپ قاشا المادىم. اكەسى قالايدا ءبىلىپ قويىپ, باسقا بىرەۋگە ۇزاتىپ جىبەردى...», دەپ ەستاي بەركىمباي ۇلى ايگىلى ءاننىڭ تاريحىن ەڭ العاشقىلاردىڭ قاتارىندا قايىم مۇحامەدحان ۇلىنا ايتىپ بەرەدى.
دينا قايىمقىزى ەستاي اقىن ەكى اپتا قۇرمەت-قوشەمەت كورىپ, ۇيىنە قايتقانىن, ەكەۋى سودان كەيىن 1945 جىلى ابايدىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتا جۇزدەسكەنىن تىلگە تيەك ەتەدى. «تويدى وتكىزۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ عىلىمي حاتشىسى قايىم ونى قۇرمەتتى مەيمان رەتىندە ادەيىلەپ شاقىرعان. ەستاي سول جولى قايىممەن قوشتاسۋ ولەڭىن جانە فوتوسۋرەتىن كەيىن احمەت جۇبانوۆقا تابىستاپ, ولار سازگەردىڭ «زامانا بۇلبۇلدارى» كىتابىنا ەنگىزىلىپتى. قايىم ەستايمەن كەزدەسۋلەرىن, ونىڭ «قورلان» ءانىنىڭ تاريحىن دوس-جولداستارىنا ايتىپ بەرىپ جۇرگەن. سول اڭگىمەلەرى ءبىر كۇنى گازەتتە جاريالانسىن. باسقا بىرەۋ ءوزىنىڭ كورىپ-بىلگەنى ەتىپ قىمسىنباستان جازىپتى. ونى ەستىگەن قايىم اعا اشۋ شاقىرماي, ءسال جىميىپ: «ە, مەيلى. ءاننىڭ شىعۋ تاريحى حالىققا تاراي بەرسە بولدى ەمەس پە؟» دەي سالىپتى», دەپ جازادى اسىلدىڭ سىنىعى ءوزىنىڭ فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىندا. جانە بۇل ەستەلىكتەر اللا بەلياكينانىڭ 2005 جىلى سەمەيدە جارىق كورگەن «چەلوۆەك-لەگەندا» («اڭىز ادام-اقيقات تۇلعا», ورىسشا نۇسقاسىنان ەركىن اۋدارعان عابباس قابىش ۇلى) كىتابىنان الىنعانىن كەلتىرەدى.
سونىمەن سۋرەت قاي ۋاقىتتا, قايدا تۇسىرىلگەن؟ ابايتانۋشىنىڭ قىزىنىڭ ايتۋىنشا, تاريحي سۋرەت 1939 جىلى ماۋسىمنىڭ اياعى مەن شىلدەنىڭ باسىندا, ق.مۇحامەدحانوۆتىڭ ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا, سول كەزدەگى كراسنوارمەيسكايا كوشەسى 65 مەكەنجايىندا تۇسىرىلگەن.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى
