قازاقستان • 25 مامىر, 2018

گۋمانيتارلىق ءبىلىمنىڭ جاڭا باعدارلارى

947 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

بىلتىرعى جىلدان بەرى ەلىمىزدە «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى جۇمىس ىستەۋدە. بۇل باعدارلامانىڭ اياسىندا ەلىمىزگە تەحنيكا جانە مەديتسينا سالالارىنىڭ ماماندارىنان باسقا, قازىرگى كەزەڭدى جانە بولاشاقتى تەرەڭ تۇسىنەتىن بىلىكتى گۋمانيتارلىق سالا ماماندارىن دايارلاۋعا دا باسا نازار اۋدارىلۋدا. سوندىقتان «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسىنا سايكەس الەمگە تانىمال العاشقى 18 كىتاپ قازاق تىلىنە اۋدارىلدى. 

گۋمانيتارلىق ءبىلىمنىڭ جاڭا باعدارلارى

ەڭ باستىسى بۇل وقۋلىقتار الەم­نىڭ 44 ەلىندە شىعارىلىپ, 34 تىل­گە اۋدارىلعان جانە تيراجىنىڭ جال­پى سانى 47 ميلليوندى قۇرا­عان. وسىنداي وقۋلىقتاردى مەملەكەتتىك باع­دارلامانىڭ بارىسىن­دا اۋدارۋ جا­نە ولاردى ەركىن تاراتۋ الەمدە تەڭ­دەسى جوق ءىس-شارا بولىپ تابىلادى. 

اۋدارىلعان كىتاپتاردىڭ ىشىندە فيلوسوفيانىڭ دامۋىنا ايرىقشا ۇلەس قوسقان ويشىلداردىڭ تۇلعاسى مەن ولاردىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان دەرەك دجونستوننىڭ «فيلو­سوفيانىڭ قىسقاشا تاريحى» دەگەن ەڭبەگى اۋدارىلعان. كى­تاپ­­تا اۆتور باتىس داستۇرىندەگى كور­­­نەكتى فيلوسوفتاردىڭ نەگىزگى ەڭ­بەك­تەرى مەن تەوريالارىن وقىر­مان­­دار­عا كەزەڭ-كەزەڭمەن تانىستىرا­دى جا­نە فيلوسوفتاردىڭ ءومىر سۇر­گەن داۋىرىنە شولۋ جاساپ, شى­عار­مالارىنىڭ نەگىزگى يدەيالارىن تال­داۋعا باسىمدىق بەرگەن. 

كەلەسى وقۋلىق وكسفورد ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ ۆيتسە-كانتسلەرى, بريتان اكا­دەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى بولعان ەنتوني كەننيدىڭ ءتورت بولىمنەن تۇرا­تىن فيلوسوفيا ءىلىمىنىڭ ەجەلگى زامانىنان بۇگىنگە دەيىنگى دامۋىن تولىق قامتيتىن ەڭبەگى «باتىس فيلو­سوفياسىنىڭ جاڭا تاريحى. 1-توم: انتيكا فيلوسوفياسى» جانە «باتىس فيلوسوفياسىنىڭ جاڭا تاريحى. 2-توم: ورتا عاسىر فيلوسوفياسىنا» ارنالعان. وندا پيفاگور مەن فالەستەن باستالىپ, فيلوسوفيانىڭ حريستيان داۋىرىنە جەتكىزگەن قاسيەتتى اۆگۋستينمەن اياقتالادى. جالپى, بۇل وقۋلىقتار باتىس وركەنيەتىن تۇسىنگىسى كەلەتىن ورتا ءۇشىن فيلوسوفيا تاريحىنا ارنالعان ءتورت بولىكتەن تۇراتىن توپتامانىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى تومى بولىپ تابىلادى.

پاريج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەس­سورى رەمي حەسستىڭ «فيلو­سو­فيا­نىڭ تاڭداۋلى 25 كىتابى» اۋدا­ر­ىلىپ جارىققا شىقتى. وسى كىتاپ ارقىلى اۆتور باتىستىڭ اسا كور­نەك­تى ويشىلدارىن, ولار­دىڭ شى­عار­مالارىن تانىستىرىپ جانە سول ماقساتپەن باتىس فيلو­سو­فيا­سى­نىڭ دامۋىنىڭ ەلەۋلى كەزەڭ­دە­رىن كورسەتەدى دەگەن 25 شىعار­ما­نى ىرىكتەپ ۇسىنعان. 

ءدىنتانۋ سالاسىندا بريتاندىق فيلوسوف, ءدىنتانۋشى كارەن ارمس­ترون­گتىڭ «يۋدايزم, حريس­تياندىق پەن يسلامداعى 4000 جىلدىق ىزدە­نىس: قۇدايتانۋ بايانى» ەڭبەگى اۋدا­رىلعان ارمسترونگتىڭ بۇل ەڭ­بەگى جالپى الەمنىڭ 30-دان استام تى­لىنە اۋدارىلىپ, ميلليونداعان تارا­لىممەن شىققان ءدىنتانۋ سالا­سىن­داعى ەڭ بەدەلدى ەڭبەكتەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. اتالعان وقۋلىقتا سانامىزداعى ءبىر قۇدايعا دەگەن سەنىم قايدان كەلىپ ورنىقتى؟ ادامزاتتىڭ جاراتۋشى تۋرالى تۇسىنىگى قالاي وزگەرىپ وتىردى دەگەن سياقتى ماڭىزدى سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەلەدى. 

مادەنيەتتانۋ سالاسىندا الەم­نىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە كەڭى­نەن پايدالانىلىپ جۇرگەن الان بار­ناردتىڭ «انتروپولوگيا تاريحى مەن تەورياسى» اتتى وقۋلىعى دا قازاق تىلىنە اۋدارىلدى. كى­تاپ­­­­تىڭ مازمۇنى انتروپولوگيا عى­­لىمىنىڭ قالىپتاسۋ تاري­حىن, ون­­داعى ەۆوليۋتسيا تەوريا-
سى تۋ­را­لى تۇجىرىمداردى, رەليا­تي­ۆي­زم, سترۋكتۋراليزم مەن پوست­ست­رۋ­ك­تۋراليزمنىڭ ءتۇرلى سالالارىن جانە ەندى عانا قالىپتاسىپ جات­­قان ينتەرپرەتاتسيالىق جانە پوس­­تمودەرنيستىك كوزقاراستارعا قا­­تىستى تاقىرىپتار كەڭىنەن قام­تىلعان.

قورىتا ايتار بولساق, بۇل وقۋ­لىق­تاردىڭ بارلىعىن الەمنىڭ ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە, مىسالى, كەمبريدج, گارۆارد, وكسۆورد, جا­نە ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ستۋ­­دەنتتەرى كەڭىنەن پايدالاناد­ى. سون­دىقتان بۇل جوبانىڭ اياسىن­دا قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر, وقى­تۋ­شىلار, عالىمدار مەم­لە­كەت­تىك تىلدە الەمدەگى ەڭ تانىمال ۋني­ۆەر­سيتەتتەردىڭ وقۋلىقتارىنا قول جەت­كىزۋى وتە ماڭىزدى بولىپ تابى­لادى. 

سالتانات اۋباكيروۆا, 
PhD دوكتور, س.تورايعىروۆ اتىنداعى پمۋ-دىڭ «فيلوسوفيا جانە الەۋمەتتىك- گۋمانيتارلىق پاندەر كافەدراسىنىڭ قاۋىمداستىرىلعان 
پروفەسسورى (دوتسەنت)

سوڭعى جاڭالىقتار