ماسكەۋدەگى لۋناچارسكي اتىنداعى مەملەكەتتىك تەاتر ونەرى ينستيتۋتىندا (گيتيس) جانە لەنينگراد تەاتر, مۋزىكا جانە كينەماتوگرافيا ينستيتۋتىندا ءبىلىم العان ەرەكشە تالانتتى ونەر يەسى ساكەن عۇماروۆ ءدال وسى جالپاقتال اۋىلىنداعى حالىق تەاترىندا ەڭبەك جولىن باستاعان ەكەن. سان قىرلى ونەرى بار تۇلعا تەاتر ساحناسىندا دا ەڭبەك ەتتى, ورال تەلەستۋدياسىندا باس رەجيسسەر بولدى. ەنتسيكلوپەديالىق ءبىلىمى بار تالانت يەسى كەڭەستىك تسەنزۋرانىڭ قالىبىنا سىيماي, كوپ تەپەرىش كورگەنى دە راس.
ەرەكشە مانەردە, ءسابي ستيلىندە سالعان سۋرەتتەرىن دە كورەرمەن تەك كسرو كۇيرەگەن سوڭ مويىنداي باستاعان ەكەن. العاشقى تۋىندىلارى 50-جىلداردىڭ ورتاسىندا سالىنسا دا, ساكەن عۇماروۆتىڭ تۇڭعىش جەكە كورمەسى 1990 جىلى كيەۆ قالاسىندا ءوتىپتى. سودان كەيىن عانا ماسكەۋ, بۋداپەشت, الماتى قالالارىندا تۋىندىلارى حالىق نازارىنا ۇسىنىلىپ, سۋرەتشىلىك داڭقى شىعا باستادى. ءومىر بويى تار پاتەردە تۇرىپ, شىعارماشىلىق قارىمىن تولىق تانىتا الماعان قىلقالام شەبەرىنە ورال قالاسىندا جەكە شەبەرحانا بەرىلدى. بىراق سۋرەتشى 1995 جىلى 58 جاسىندا ومىردەن ءوتتى, شەبەرحانا ءۇيى ساكەن عۇماروۆ مۇراجايىنا اينالدى.
دۇنيەتانىمى تەرەڭ, ومىرگە وزىندىك كوزقاراسى بار ساكەن عۇماروۆ سوزگە دە شەشەن ەدى, قازاقشا, ورىسشا وتە شەبەر سويلەيتىن, ولەڭدەرى پوەزيا تارلاندارىنىڭ ءوزىن تاڭعالدىراتىن. قىسقا عۇمىرىندا كسرو جۋرناليستەر وداعىنىڭ, قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى اتانىپ, تالاي قىرىن مويىنداتىپ كەتتى. ونىڭ كارتينالارىنىڭ تاقىرىبى دا قىزىق: «تۇركىلەر», «باعزى زامان تۇركىلەرى», «اسپاني اۋەز», «بەستياري», «قاناعاتتىڭ اق كۇنى», «اق قاز», «باستار مەن دەنەلەر» كارتينالارى مەن تسيكلدەرى كورگەن جاندى تىلسىم الەمگە تارتاتىن. كوركەمسۋرەتتىڭ قازاقستاندىق پوستاۆانگارديزم باعىتىنىڭ نەگىزىن سالىپ كەتكەن سۋرەتشىنىڭ ونەرىنە كۋا بولعان ادامنىڭ بەي-جاي قالاتىنى سيرەك.
ومىردەن ەرتە كەتكەن ساكەن عۇماروۆتىڭ ونەرىن ناسيحاتتاۋدا دوسى مەرعات احمەتوۆ پەن ۆيكتور كيانسكي كوپ ەڭبەك سىڭىرگەنىن ايتۋ كەرەك. ساكەن عۇماروۆ اتىنداعى قور قۇرىپ, سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان جيناقتار شىعاردى. جالپاقتالداعى ەرەكشە اسەم ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىنا دا مۇرىندىق بولدى. سۋرەتشىنىڭ شاشى دۋدىراپ وتىرعان شابىتتى شاعىن ەلىمىزگە بەلگىلى ءمۇسىنشى نۇرلان دالباي جاساسا, ونىڭ قارجىسىن تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك تالان ورازعاليەۆ كوتەرىپ الىپتى. جالپاقتال مادەنيەت ءۇيىنىڭ الاڭىندا قويىلعان ساكەن عۇماروۆ ەسكەرتكىشى دە ادەتتەگىدەي بيىك تۇعىردا, قول جەتپەس جەردە ەمەس, قادىمگى ساياباقتا تۇراتىن ورىندىقتا «وتىر». كەز كەلگەن ادام سۋرەتشى ساكەننىڭ جانىندا وتىرىپ سىرلاسۋعا, بىرگە سۋرەتكە تۇسۋگە بولاتىنداي جاسالعان. ادەمى شەشىم, اسەم بەينە.
جالپاقتالداعى سۋرەتشى ەسكەرتكىشى سالتاناتپەن اشىلىپ, ساكەن عۇماروۆقا ارنالعان «عارىش مىنەزدى ادام» قىسقامەتراجدى فيلم كورسەتىلگەن سوڭ, شارالار سوڭى «ساكەن عۇماروۆتىڭ جۇلدىزدى ىرعاعى» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيامەن جالعاستى. جالپاقتال مادەنيەت ءۇيىنىڭ فويەسىندە س.عۇماروۆ مۋزەيىنىڭ جىلجىمالى كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ, جەرگىلىكتى وقۋشىلاردىڭ «اسەمدىك الەمىنە ساياحات» اتتى كورمەسى قويىلدى. بۇل قازتالوۆ اۋدانىندا قازاق سۋرەت ونەرىنىڭ جۇلدىزى جارقىراعان ەرەكشە كۇن بولدى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى
سۋرەتتى تۇسىرگەن رافحات حالەلوۆ
