رەجەپ ەردوعان وزبەكستانعا جاساعان مەملەكەتتىك ساپارى بارىسىندا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ارىپتەستىك قارىم-قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋدى كوزدەگەن سىڭايلى. ىستامبۇلدىڭ اتاتۇرىك اۋەجايىندا وزبەكستانعا شىعار ساپارى الدىندا جۋرناليستەرگە بەرگەن شاعىن سۇحباتىندا ول: «تۇركيا مەن وزبەكستان وسى ۋاقىتقا دەيىن جوعالتىپ كەلگەن مۇمكىنشىلىكتەرىن قالپىنا كەلتىرەدى دەگەن ۇمىتتەمىن», دەدى. سونىمەن قاتار ر.ەردوعان وزبەكستاندا يمامدار ءال-بۇحاري جانە ماتۋريدي اتىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن اشۋ جوسپارى بار ەكەنىن ايتقان. ء«بىز وزبەكستان باسشىلىعىمەن بۇل ماسەلەلەردە بىرتەكتى ۇستانىمدامىز. وسى ساپاردىڭ بارىسىندا وزبەك باسشىلىعىمەن ناتيجەلى شەشىمگە كەلۋدەن ۇمىتتەمىن» دەگەن ەدى ول.
جالپى, ازياعا باعىتتالعان بۇل ساپارىن تۇرىك پرەزيدەنتى وزبەكستان رەسپۋبليكاسى مەن وڭتۇستىك كورەياعا ارناعان ەكەن. وزبەكستاننان ءارى ول ات باسىن ازيا جولبارىسىنىڭ ءبىرى اتانعان سەۋلگە بۇردى.
جەكسەنبى كۇنى تاشكەنت اۋەجايىنا قونعان ونى وزبەكستان پرەمەر-ءمينيسترى ابدۋللا اريپوۆ قارسى الىپ, «كوكسارايدا» وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆپەن بولاتىن كەزدەسۋگە الىپ كەلدى. كەلىسسوزدەر الدىمەن شاعىن, سوسىن دەلەگاتسيالاردىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا جالعاسىپ, ونىڭ ناتيجەسىندە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتاردى ارتتىرۋعا ۇلەس قوساتىن 25 قۇجاتقا قول قويىلدى. جۋرناليستەرمەن بولعان ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ قادىرلى قوناعىنا تۇركى الەمىنىڭ بولاشاعى زور ەكەنىن ايتا كەلىپ, باسقا سوزدەرمەن قاتار ءوز ەلىنىڭ تۇركى كەڭەسىنە قوسىلۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن دا جەتكىزدى.
ودان ءارى ەردوعان وزبەكستان پارلامەنتىندە (ولي ءماجىلىس) كەزدەسۋ وتكىزىپ, ونداعى سوزىندە ءوزىن «اتاجۇرتتاعى ءوز ۇيىمىزدە جۇرگەندەي سەزىنەمىز. بۇگىن ءبىز 25 ەكىجاقتى كەلىسىمشارتقا قول قويدىق. بۇگىنگە دەيىن تۇركيا مەن وزبەكستان ءبىر جولى وسىنشاما كوپ كەلىسىم جاساماعان بولاتىن» دەپ اتاپ كورسەتتى. شىن مانىندە ەكى ەلدىڭ اراسىندا مۇنشالىقتى كوپ ەكىجاقتى قۇجاتتارعا بۇرىن-سوڭدى قول قويىلماعان ەدى. وسىعان ەكى مەملەكەتتىڭ باسشىلارى دا ريزاشىلىق سەزىمدە ەكەنىن ايتا كەلىپ, ر.ەردوعان: «جۇرەكتەرى جاقىن ادامدار ءۇشىن قاشىقتىق كەدەرگى كەلتىرە المايدى. ءبىزدىڭ تۇسىنىگىمىزدە باۋىرلاستىق – ەڭ قىمبات قازىنا. وزبەكستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن قايتادان الۋى وزبەك باۋىرلار سەكىلدى تۇرىك ۇلتى ءۇشىن دە ۇلكەن ماقتانىش بولدى» دەدى.
ال وزبەك-تۇرىك ىسكەر قاۋىمىنىڭ بيزنەس فورۋمىندا سويلەگەن سوزىندە رەجەپ تايىپ ەردوعان اعىنان جارىلىپ, وزبەكستان ەكونوميكاسىنىڭ مۇمكىنشىلىكتەرىنە جوعارى باعا بەردى. «وزبەكستاننىڭ جەرى بەرەكەتتى. بۇل جەردەن بارلىعى شىعادى. تەك جۇمىس ىستەۋ كەرەك. وزبەكستاننىڭ قايتا ورلەۋى جولىنداعى قادامدارىن قۇپتاۋعا تۇركيا بارلىق كومەكتەردى بەرۋگە دايىن. شاۆكات ميرامانوۆيچ ميرزيوەۆ باۋىرىما تۇرىك ازاماتتارىنا ۆيزا جەڭىلدىگىن بەرگەنى ءۇشىن تاعى ءبىر رەت العىس بىلدىرەمىن», دەدى ول. سونىمەن قاتار ول ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ ستراتەگيالىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن, ناق وسى ساپار ارقىلى بايلانىستاردىڭ تەرەڭدەي تۇسكەنىن ايتتى. ءسوز رەتىندە ول تۇركيانىڭ الەمنىڭ 17-ءشى, ەۋروپانىڭ 6-شى ەكونوميكاسى ەكەنىن دە ەسكە سالىپ ءوتتى. 81 ميلليون حالقى, 390 ميلليارد دوللارلىق سىرتقى ساۋداسى تۇركيا وزبەكستان ءۇشىن ۇلكەن نارىق ەكەنى دە ايتىلدى.
ال 1 مامىر كۇنى ر.ت.ەردوعاننىڭ ساپارى ءدىن مۇسىلماننىڭ عىلىمي ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بۇحارا قالاسىندا جالعاسىپ, مارتەبەلى مەيمان وسىنداعى ءال-بۇحاري قابىرىنە زيارات ەتتى. مۇسىلمان عۇلامالارىنىڭ ءبىرى باحاۋددين ناكشبانديدىڭ ابدۋللا ءازىزحان يبن ۋبايدۋللاحان 1544 جىلى تۇرعىزعان كەسەنەسىنە كىرەردە تۇرىك دەلەگاتسياسىنىڭ قۇرامىنداعى ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ باستىعى ءالي ەرباش قۇران وقىعان. كەيبىر حابارلارعا قاراعاندا تۇرىك پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان ناكشبانديدىڭ تاريكاتتارىنا زور قۇرمەتپەن قارايدى ەكەن.
وسى جەردە تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ دەلەگاتسياسى كەشەن اۋماعىندا ورنالاسقان مەدرەسەگە دە كىرىپ, قۇرمەت كورسەتكەن. سونداي-اق تۇرىك دەلەگاتسياسى ارك قامالى مەن پوي-كاليان كەشەنىنە بارىپ قايتتى.
ءسويتىپ تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ر.ەردوعان ءوزىنىڭ وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنا جاساعان مەملەكەتتىك ساپارىن اياقتادى. پراگماتيكالىق باعىت ۇستالىناتىن قازىرگى ساياساتتا تەك كەلىسىمدەر مەن كەلىسسوزدەر عانا وزىپ, قورقىتۋ, تىزە باتىرۋ, قىر كورسەتۋ نەمەسە ءتىپتى وكپە-ناز سياقتى وعاش دۇنيەلەردىڭ ءبارى ارتتا قالعاندا تۋىسقان حالىقتاردىڭ اراسىنداعى وسىنداي قاتىناستاردى قازاقستان تەك قولدايتىنى بەلگىلى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
