قازاقستان • 27 ءساۋىر, 2018

قازىعۇرتتا «باتىر بابالار» مەموريالدىق كەشەنىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى

1040 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ءدال قازىر قازاقتى سەرپىلتكەن, سەرگىتكەن, بارىن باعالاپ, جوعىن تۇگەندەگەن جۇمىستاردىڭ جەلىسىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ يدەياسى جاتقانى انىق. پرەزيدەنت ءوز ماقالاسىندا «بۇل – تارلان تاريحتىڭ, جاسامپاز بۇگىنگى كۇن مەن جارقىن بولاشاقتىڭ كوكجيەكتەرىن ۇيلەسىمدى ساباقتاستىراتىن ۇلت جادىنىڭ تۇعىرناماسى» دەگەن ەدى. سول تۇعىرناما نەگىزىندە ءبىر جىلدان اسا ۋاقىت ىشىندە ۇلتتىق رۋحىمىز قىرانداي تۇلەدى, قانشاما جاۋھارلارىمىز جاڭعىرىپ, الىپتارىمىز قاتارعا قوسىلدى. سونىڭ ءبىر ادەمى كورىنىسى قابىرعالى جۇرتىمىزدىڭ ۇيىتقىسى سانالاتىن وڭتۇستىكتە بولدى. ول وسىدان 375 جىل بۇرىن وربۇلاق شايقاسىندا قول باستاعان قوس قاھارمان جاڭگىر مەن جالاڭتوستەي ارداقتىلارىمىزعا قويىلعان «باتىر بابالار» مەموريالدىق كەشەنىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان ءىس-شارالار ەدى. 

قازىعۇرتتا «باتىر بابالار» مەموريالدىق كەشەنىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى

الدىمەن مەملەكەت باسشى­سىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ ءبىر جىلدىعىنا وراي القالى جيىن ءوتىپ, ەل بىر­لىگى, ۇلت تۇتاستىعى تۋرالى وي قوز­عالدى. ول م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭ­تۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وربۇلاق شاي­قاسىنىڭ 375 جىلدىعىنا ارنال­عان حالىقارالىق عىلىمي-تەو­ريا­لىق كونفەرەنتسياعا ۇلاستى. ەكى شارانى دا وبلىس اكىمى جان­سەيىت تۇيمەباەۆ اشىپ, «سانا­مىز ىسىمىزدەن وزىپ ءجۇرۋى, ياعني ودان بۇرىن جاڭعىرىپ وتى­رۋى ءتيىس» دەگەن ەلباسى سو­زىنەن وي ءوربىتىپ, وبلىستاعى اتقا­رىلعان جۇمىستارعا, ماسەلەن «تۋ­عان جەر» جوباسى بويىنشا دە­مەۋ­شىلەردىڭ قولداۋىمەن 31 ملرد, 467 ملن تەڭگەنىڭ 577 ءىس-شاراسى اتقارىلعانىن اتاپ, الداعى جوبا-جوسپارلارعا دا توقتالدى. ول سونىمەن بىرگە بۇل جولعى ۇلتتىق جۇمىسقا ۇيىتقى بولىپ, بابالار ۇلگىسىمەن قازاقى قالىپتى باياندى ەتۋ جولىندا تىنىمسىز تىرلىك جاساپ كەلە جاتقان, قولى جومارت, حالقىم دەگەندە ايانبايتىن بەكەت تۇرعاراەۆتاي ازاماتقا العىسىن ءبىلدىردى. العاشقى جيىن­دا قا­رىمدى قالامگەر م.بايعۇت مەيىر­بان مەتسەناتتار تۋرالى ايتا كە­لىپ, بوداندىقتان ءولىپ بارىپ قاي­­تا تىرىلگەن قازاقتىڭ بۇگىنگى باقىت­تى كۇنىن ەلباسى يدەياسىندا ايتىلعانداي «ماڭگىلىك ەل» ەتۋ بايلامىن ايتىپ, «قازاقتى ەندى «ولتىرمەۋ» ءۇشىن ءبارىمىز جۇمى­لۋىمىز كەرەك» دەسە, حالىق قالاۋ­لىلارى اتىنان ارنايى بار­عان سەناتور ءا.بەكتاەۆ ءتورت قۇبى­لانى تۇگەندەگەن بۇل جيىن, ورداباسىندا باس قوسقان بابالار ءداستۇرىن جالعاستىرعانداي اسەرگە بولەگەنىن, ەندىگى جەردە وسى بىرلىك جالعاسىن تابا بەرۋ كەرەك­تىگىن ەسكە سالدى. اكادەميك م.جۇرىنوۆ, ەلتاڭبا اۆتورى ج.مالى­بەكوۆ ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى وسى باسقوسۋدا كورىنىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. عىلىمي كونفەرەنتسيا­دا پروفەسسورلار – ءو.وزعانباەۆ ور­بۇلاق شايقاسىنداعى ۇلى جەڭىس پەن بۇگىنگى رۋحاني جاڭعى­رۋدىڭ ساباقتاستىعىنا, ال ز.قا­بىل­­­دينوۆ بۇل شايقاستىڭ الەم­­دىك تاريحتاعى ماڭىزىنا توقتالدى. وزبەك ەلىنەن كەلگەن عالىم ە.مۋسۋرمانوۆ پەن قىرعىز جۇرتىنىڭ وكىلى ت.ابدىراحمانوۆ تۇركى دۇنيە­سىندەگى باتىرلار بارىمىزگە ورتاق ەكەنىن, ولاردىڭ ۇلگىسىن كەيىنگىگە ارقاۋىن ۇزبەي جەتكىزۋ كەرەكتىگىن ءسوز ەتسە, ايتۋلى عا­لىم ا.ايتالى ەل تاريحىنداعى پاسسيونارلىق قۇلشىنىستار مەن بۇگىنگى ۇلتتىق بولمىستى تەرەڭنەن تولعادى. اكادەميك د.قوجامجاروۆا وربۇلاق شاي­قا­سى­نىڭ قازاق مەملەكەتتىگى تۇ­تاس­تىعىن ساقتاۋداعى ورنى مەن ءرولىن زەردەلەسە, ب.اياعان جاڭگىر حان مەن ءجالاڭتوس باتىردىڭ ەلدى بىرىكتىرۋدەگى اقىل-ويىنا تە­رەڭدەپ باردى. فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى س.نەگي­موۆ ءامىر تەمىردەن باستاپ ءسوز قوزعاپ, قوجابەرگەن جىراۋعا تىزگىن تارتىپ, تاريحتاعى گەنەتيكالىق باي­­­لانىستار جايلى بايلامىن جۇرت تالقىسىنا سالدى. كورنەكتى جازۋشى ب.نۇرجەكە ۇلى وربۇلاق دەرەك­تەرىنەن دايەكتەر كەلتىرىپ, بۇل شايقاستىڭ ما­ڭىزىنا ەرەكشە ءمان بەردى. كەيبىر الا-قۇلا پىكىرلەردى دە ەسكە سا­لا كەتتى. ۇلت جاقسىلارىنىڭ ونەگەسىن مىسالدارمەن اڭگىمەگە وزەك ەتىپ العان ابىز اقساقال س.شاۋحامانوۆ بۇل باتىرلار يسلام ءدىنىن بەرىك ۇس­تانعانىن, ونىڭ قامقورشىسى دا بولعانىن تىلگە تيەك ەتتى. 

القالى باسقوسۋدىڭ تۇيىنىندە بەكەت تۇرعاراەۆ ۇلىقتاۋعا لا­يىق بابالارعا وسىنداي قۇر­مەت كور­سەتۋ ءار ازاماتتىڭ پارىزى ەكە­نىن العا تارتىپ, جۇرت ىسىنە جۇ­مىلىپ كەلگەندەرگە, قول­دا­عان مەكەمە­لەرگە, ولاردىڭ باس­­­شىلارىنا ريزا­شىلىعىن جەت­كىزدى. ءجالاڭتوس ءباھادۇر تۋرالى كولەمدى كىتاپتىڭ جارىق كورگەنىن, ونىڭ سامارقاندى بيلەپ وتىرمىن عوي دەمەي, قا­زاق جۇرتىنىڭ جەرىنە كوز الارت­قانداردى جويۋ جولىنداعى كۇ­رەس­كە 20 مىڭ اس­كەرىمەن كەلىپ قاتىسقانىن باتىرلاردىڭ مۇنداي ۇلى ەرلىگى بۇگىن­گى ەلدىگىمىزدىڭ ىر­گەتاسى ىس­پەت­تەس دەپ, ولاردىڭ سول قاھار­ماندىعىن ەلگە جەتكىزۋ ىسىن­­­دە ەلباسىنىڭ دانالىعى مەن دارالىعىنا دا ەرەكشە ءمان بە­رىپ, جاڭعىرۋ يدەياسى سانامىزدى قايتا تۇلەتكەنىن اتاپ ايتتى. 

كەڭەس پەن كونفەرەنتسيا­دان كەيىنگى شارا وڭتۇستىك قازاق­ستان وبلىسى, قازىعۇرت اۋدانى شاراپحانا اۋىلىنداعى شىم­كەنت-تاشكەنت حالىقارالىق كۇرە جولىنىڭ بويىنداعى بيىك تو­بە ۇستىنەن بوي كوتەرگەن قوس قاھارماننىڭ ەسكەرتكىشىن اشۋ راسىمىنە ۇلاستى. ەسكەرتكىش لەن­تاسىن ءا.تۇرعىمبەكوۆ, ق.ايتا­حانوۆ, م.شاكەنوۆ, وزگە دە ازاماتتار قيدى. جىبەك جامىلعى تۇس­كەننەن كەيىنگى جاڭگىر مەن ءجالاڭ­توستىڭ الىپ تۇلعاسى كور­گەن كوزدى قۋانتىپ, كوڭىلگە نۇر قۇيدى. ماقتاارالدان كەلگەن ت.ءجۇ­نىسوۆ بۇل ۇرپاققا ۇلگى دەسە, حا­لىق اقىنى ءا.قالىبەكوۆا ءسوزىن ولەڭ­مەن ورنەكتەدى. قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى ب.قونىسبەك بابا­لار رۋحىن كوتەرگەن بەكەت تۇر­عاراەۆقا شىن نيەتىن جەت­كىزدى. تازا مىستان قۇيىلعان, 11 مەترلىك الىپ ەسكەرتكىش بۇعان دەيىن سالىنعان «بابالار رۋحىنا تاعزىم» كەشەنىمەن, ەكى گەكتار جەرگە 1000 ءتۇپ اعاش ەگىلگەن جاستار ساياباعىمەن جاراسىم تاپقاندا, «ەلدىك جۇمىس وسىنداي بولسا كەرەك!» دەدى جينالعان جۇرت. مۇنداي اۋقىمدى جۇمىستىڭ جۇگىن نارداي كوتەرگەن, بارىن حالىق يگىلىگىنە, ۇرپاق قامىنا جۇمساعان ازامات تۋرالى پروفەسسور د.قامزابەك ۇلى, بەلگىلى جۋرناليست ن.ءجۇسىپ اعىنان جارىلا وي تەربەپ, ماڭگىلىك ەل بولۋ جولىنداعى بۇل الىپ قادام ەكەنىن باسا ايتتى. كەشەندەر بولا­شاقتا ۇلتتىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا دا ءوز ۇلەسىن قوسارى ءسوز­سىز. ويتكەنى وعان قاجەتتى جاع­­­دايدىڭ ءبارى, ماسەلەن دەمالاتىن ورىندار, اقشاڭقان قازاق ۇيلەر, اسحانا مەن مەيرامحانالار, كورگەندە كوپ جايدى كوز ال­دىڭنان وتكىزەتىن كيەلى ادامدار تۋرالى مول مالىمەتتەر دە از ەمەس. ۇلتتىڭ رۋحىن كوتەرىپ, حالىقتىڭ مەرەيىن اسىراتىن, جاس ۇرپاق ءبىزدىڭ دە بابالارىمىز وسال بولماعان ەكەن دەگىزەتىن, وسى جولعى شارانىڭ سوڭى – باتىر بابالارعا قۇران وقىتىپ, مىڭداعان ادامعا اس بەرۋمەن تۇيىندەلدى. 

سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار