جوبا اياسىندا كاسىپكەرلىك ارقىلى تۇرعىنداردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋ ماقسات ەتىلگەن. جوباعا جۇمىسسىز جانە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار قاتىسا الادى.
جوباعا قازاقستاننىڭ 14 وبلىسى, 80 اۋدانىنان 15000 جۇمىسسىز جانە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار قاتىستى. ولاردىڭ 3314-ءى بيزنەس نىساندارىن اشتى نەمەسە كاسىپكەرلىگىن (ستارتاپ-جوباسىن) كەڭەيتتى. بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا «باستاۋ» جوباسىنا ءبىرشاما وزگەرىستەر ەنگىزىلۋدە. اتاپ ايتقاندا, جوباعا قاتىسۋشىلار سانى 15 مىڭنان 30 مىڭعا دەيىن كوبەيدى. 30 مىڭ قاتىسۋشىنىڭ ىشىندە كەمىندە 6 مىڭى (20 پايىزى) بيزنەس اشۋى قاجەت. جوبا وتكىزۋ گەوگرافياسى دا كەڭەيدى: بىلتىرعى 80 اۋداننىڭ ورنىنا 160 اۋداندا وتكىزىلەتىن بولادى. بيىل جوبا قالالاردا دا وتكىزىلەدى: اۋدانداردان باسقا 27 مونوقالا مەن 14 وبلىس ورتالىعىن قامتيدى. بيزنەس-جوبا دايىنداۋدا ولاردىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى مەن وڭىرلىك, اۋدانارالىق تىزبەكتىكتەرگە كىرۋى ەسكەرىلەدى. ودان بولەك بيزنەس-جوبالاردىڭ سۇيەمەلدەۋ مەحانيزمى جەتىلۋدە. ارنايى سۇيەمەلدەۋ ماقساتىندا CRM-باعدارلاماسى ەنگىزىلۋدە. باعدارلاما بويىنشا بىلتىر جالپى سوماسى 32 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 7200 شاعىن نەسيە بەرىلدى.
جالپى, مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن شارۋا قوجالىعىن قالاي اشۋعا بولادى دەگەن سۇراققا كەلسەك, شارۋا قوجالىعى ەرىكتى نەگىزدە جاساقتالادى جانە جەر تەلىمىن پايدالانۋعا قۇقىق العاننان نەمەسە جەكە كاسىپكەر رەتىندە مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتكەن ساتتەن باستاپ قۇرىلعان بولىپ ەسەپتەلەدى. شارۋا قوجالىعىن بىرلەسكەن كاسىپكەرلىك نەگىزىندە تىركەگەن كەزدە مەملەكەتتىك تىركەۋ تۋرالى كۋالىك شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسىنا بەرىلەدى. كۋالىككە شارۋا قوجالىعى مۇشەلەرىنىڭ ءتىزىمى قوسا تىركەلەدى. شارۋا قوجالىعى جەرگىلىكتى جەردەگى سالىق مەكەمەسىندە تىركەلەدى.
شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى جەكە كاسىپكەر رەتىندە مەملەكەتتىك تىركەۋدەن ءوتۋ ءۇشىن تومەندەگىدەي قۇجاتتار وتكىزەدى:
1) تىركەۋ ەسەبىنە الۋ تۋرالى ءوتىنىش;
2) جەر تەلىمىن تۇراقتى پايدالانۋ تۋرالى مەنشىك قۇقىعىنا نەمەسە ۋاقىتشا پايدالانۋ تۋرالى كەلىسىمشارت اكتىسى;
3) شارۋا قوجالىعى باسشىسىنىڭ 3ح4 سۋرەتى. رەسەي, بەلارۋس, قىرعىز رەسپۋبليكاسى ەلدەرىنىڭ ازاماتتارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇرۋعا رۇقسات ەتىلگەن ىقتيارحات بولعان كەزدە عانا جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەۋگە بولادى. وزگە ەلدەردىڭ ازاماتتارىن قازاقستان اۋماعىندا جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەۋ مۇمكىن ەمەس.
سوڭعى كەزدەرى اگروونەركاسىپ ونىمدەرىن وتكىزۋدە پروبلەمالار بار ەكەندىگى ايقىن ءبىلىنىپ ءجۇر. بۇل باعىتتا ۇكپ بىرقاتار ۇسىنىمدار ۇسىنادى. وسى باعىتتا وندىرۋشىلەردى بىرىكتىرۋ جانە مامانداندىرۋ ءۇشىن بىزگە اۋىلداعى كووپەراتسيالاردى دامىتۋمەن قاتار مەملەكەتتىڭ كومەگى قاجەت. بۇل تۇتىنۋشىعا دا پايدالى. ايتالىق تاۋارلاردىڭ وندىرۋشىدەن قالاعا جەتكەنگە دەيىنگى تىزبەگىن ساراپتاۋ ءونىمنىڭ 20-40%-عا دەيىن قىمباتتاي بەرەتىنىن كورسەتتى. وسىعان وراي «اتامەكەن» ۇكپ ءونىمدى تىكەلەي وتكىزۋ ماقساتىندا ساۋدا جەلىلەرى مەن اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرى اراسىندا ىنتىماقتاستىق قۇرۋ ءتاسىلىن ۇسىنادى. ءبىز مۇنداي جوبانى الماتىدا باستاپ كەتتىك جانە بۇل مودەلدى باسقا قالالاردا دا ىلگەرىلەتۋگە دەن قويامىز. ءبىز مۇندا ساۋدا جەلىلەرى مەن اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرى اراسىنداعى ساۋدانى دامىتۋدىڭ ءۇش كەزەڭىن بەلگىلەدىك. ول دا تاجىريبەدەن ءوتتى.
