سول ساتتە ن.ءا.نازارباەۆ تۋىنداپ وتىرعان جاعدايدى ەسكەرىپ, ونى تەرەڭ جانە جان-جاقتى ساراپتاي كەلە كوممۋنيستىك پارتيامەن اراجىكتى اجىراتۋ, مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ جاڭا ءتۇرىن ىزدەۋ, قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن نىعايتۋ سەكىلدى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردى ايقىنداپ, ولاردى ءبىرىنشى كەزەكتە شەشۋ كەرەكتىگىن الدىنا ماقسات ەتىپ قويدى. ول مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن قالىپتاسقان احۋالعا ساي كەلەتىن, ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىن, ەلدىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايىن قىسقا مەرزىمدە تۇزەتىپ, قوعامدىق تۇراقتىلىقتى, ياعني رەسپۋبليكانىڭ ەگەمەندىگىن نىعايتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە كەپىلدىك بەرەتىن العىشارتتار قالىپتاستىراتىن ساياسي ينستيتۋت قاجەت ەدى. بۇل ساياسي ينستيتۋت 1990 جىلدىڭ 24 ساۋىرىندە, جوعارعى كەڭەس «قازاق كسر پرەزيدەنتى قىزمەتىن تاعايىنداۋ جانە قازاق كسر كونستيتۋتسياسىنا (نەگىزگى زاڭى) وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭنان باستاۋ الدى.
قازاق كسر جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ 1990 جىلعى 28 ناۋرىزداعى قاۋلىسىمەن قازاق كسر-نىڭ پرەزيدەنتى لاۋازىمىن قۇرۋ تۋرالى زاڭنىڭ جوباسىن دايىنداۋ جونىندەگى 19 ادامنان تۇراتىن كوميسسيا قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا ادەتتەگىدەي كىلەڭ پارتيا قىزمەتكەرلەرى ەمەس, كەرىسىنشە, ۇلتتىق اكادەميانىڭ 5 اكادەميگى, 4 زاڭ عىلىمىنىڭ دوكتورى مەن كانديداتتارى ەنگىزىلدى. كوميسسيانىڭ توراعاسى بولىپ رەسپۋبليكا جوعارعى كەڭەسىنىڭ توراعاسى ن.ءا.نازارباەۆ بەكىتىلدى.
ارادا ءبىر ايعا جەتەر-جەتپەس ۋاقىتتان سوڭ, 1990 جىلدىڭ 24 ساۋىرىندە, جوعارعى كەڭەس «قازاق كسر پرەزيدەنتى قىزمەتىن تاعايىنداۋ جانە قازاق كسر كونستيتۋتسياسىنا (نەگىزگى زاڭىنا) وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدادى. سول قىسىلتاياڭ كەزدىڭ كوكجيەگىنەن قاراساق, قوعامدى مۇلدەم جاڭا تۇرپاتقا كوشىرۋ قيىن شارۋا بولىپ شىقتى. اتالعان ماسەلە بويىنشا جوعارعى كەڭەستەگى تالقىلاۋدىڭ ءوزى تىم ۇزاققا سوزىلدى. جاسىرىن داۋىس بەرۋگە قاتىسقان 335 دەپۋتاتتىڭ 317-ءسى زاڭدى قولداسا, 18 دەپۋتات قارسى داۋىس بەردى. ناتيجەسىندە بەكىتىلگەن قازاق كسر پرەزيدەنتى قىزمەتىنە ن.ءا.نازارباەۆ ۇسىنىلىپ, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى.
داۋىس بەرۋشىلەردىڭ كوپشىلىگى پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ قازاقستان جاعدايىنا قولايلى ەكەنىنە كۇدىكپەن قارادى. دەگەنمەن كەيىنگى دامۋ جولىمىز سول كەزدەرى جاسالعان تاڭداۋدىڭ بالاماسىز دۇرىستىعىن دالەلدەپ بەردى. جوعارعى كەڭەستە قابىلدانعان ايتۋلى زاڭ, بىرىنشىدەن, ەل تاۋەلسىزدىگىنە اپاراتىن, ونىڭ ساياسي جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋىنىڭ نەگىزىنە اينالدى. ەكىنشىدەن, جاپپاي جايلاعان ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك داعدارىستى تەجەپ, جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا سەپتەستى, بىرلىك پەن تاتۋلىقتى ورنىقتىرىپ, ونى ءارى قاراي دامىتىپ, نىعايتۋدىڭ دۇرىس باعىتىن ايقىنداۋعا مۇمكىندىك جاسادى.
سونىمەن قازاق كسر-نىڭ پرەزيدەنتى سايلاندى. بۇل وقيعانى ەلىمىزدە پرەزيدەنتتىك بيلىكتىڭ باستاۋى بولعان كەزەڭ دەپ ايتۋىمىزعا تولىق قۇقىلىمىز. بىراق بۇل ماسەلەگە تەرەڭىرەك ءۇڭىلىپ قارار بولساق, وندا ونىڭ ءالى دە بولسا تولىققاندى «پرەزيدەنتتىك ينستيتۋت» دەڭگەيىنە جەتە قويماعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس ەدى. ويتكەنى, ەڭ الدىمەن, قازاقستان ءالى ءوز تاۋەلسىزدىگىنە قولىن جەتكىزە قويماعان, كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىنداعى رەسپۋبليكالاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەردى. ەكىنشىدەن, ول كەزدە ارنايى زاڭمەن بەكىتىلگەن شىن مانىندەگى ءتيىستى مارتەبەسى مەن وكىلەتتىلىگى بار پرەزيدەنت بولىپ سانالمادى. العاشقى بولىپ سايلانعان پرەزيدەنت قازاق كسر پرەزيدەنتى ەمەس, تەك جوعارعى كەڭەس بەكىتكەن قازاق كسر پرەزيدەنتى قىزمەتىنە سايلانعان تۇلعا بولىپ ەسەپتەلدى. بۇدان ءارى قاراي وربىگەن «پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ» ەۆوليۋتسيالىق دامۋ جولى بىرتە-بىرتە وسى ولقىلىقتاردى جويىپ, ونى رەتكە كەلتىرۋگە باعىتتالدى.
قازاقستاندا پرەزيدەنتتىڭ مارتەبەسى مەن وكىلەتتىلىگىن ايقىنداۋدا ەرەكشە ورىن العان قۇجات – ول 1990 جىلعى 25 قازاندا قابىلدانعان قازاق كسر-نىڭ مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيا بولدى. تۇڭعىش رەت مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ ءبولىنۋى ماسەلەسىن قولعا الۋعا نەگىز سالىندى. ول بويىنشا جوعارعى كەڭەس – زاڭ شىعارۋشى ورگان, پرەزيدەنت مەملەكەت باسشىسى جانە جوعارعى اتقارۋشى-وكىمدى بيلىككە يە بولسا, ال جوعارعى سوتقا – سوت بيلىگى بەرىلدى.
وسى جىلدىڭ 20 قاراشاسىندا قازاق كسر-ىندە مەملەكەتتىك بيلىك پەن باسقارۋدىڭ قۇرىلىمىن جەتىلدىرۋ تۋرالى زاڭ قابىلدانىپ, ۆيتسە-پرەزيدەنت, پرەمەر-مينيستر جانە مەملەكەتتىك كەڭەسشىلەر لاۋازىمدارى ەنگىزىلدى, مينيسترلەر كابينەتىنىڭ ورنىنا مينيسترلەر كەڭەسى, ال پرەزيدەنت جانىنان رەسپۋبليكا كەڭەسى دەگەن كونسۋلتاتيۆتىك ورگان قۇرىلدى. جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جۇمىسى دا قايتا قۇرىلدى.
1991 جىلدىڭ 16 قازانىندا جوعارعى كەڭەستىڭ VI كەزەكتەن تىس سەسسياسىندا «قازاق كسر پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋى تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, سول جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنا پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ كۇنى بەلگىلەندى. ەل تاريحىندا ءبىرىنشى رەت وتكەن بۇل سايلاۋدا قازاقستاندىقتار ءوزىنىڭ تاريحي جولىن ەشكىمگە جالتاقتاماي ءوزى تاڭداپ الدى. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تۇلعالىق-باسقارۋشىلىق قاسيەتتەرىن باعالاعان حالىق وعان سەنىم ارتىپ, ول سايلاۋشىلاردىڭ 98,7% داۋىسىن جيناپ, بۇكىلحالىقتىق قولداۋعا يە بولىپ, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى اتاندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋى بويىنشا, ەندىگى جەردەگى باستى مىندەت – ادامزات بالاسىنىڭ تاجىريبەسىن جانە رەسپۋبليكانىڭ كوپ ۇلتتى حالقىنىڭ مۇددەسى مەن ونىڭ ەرەكشەلىگىن بارىنشا ەسكەرەتىن قازاقستاننىڭ دامۋ جولىن تابۋ بولاتىن. وسى مىندەتتەردى ورىنداۋعا پرەزيدەنت سول كۇنى «مەملەكەتتىڭ اتاۋىن وزگەرتۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويۋدان باستادى دەسەك تە بولادى.
1991 جىلعى 10 جەلتوقسانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قىزمەتىنە رەسمي كىرىسۋىنە بايلانىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى كەڭەسىنىڭ سالتاناتتى وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە ن.ءا.نازارباەۆ ءبىرىنشى كەزەكتەگى اتقارىلاتىن ساياساتتا ۇلتارالىق قاتىناستار مەن ەكسترەميزم ماسەلەلەرىنە, قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن زاڭدىلىقتى ساقتاۋدى نىعايتۋعا باسا نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى. تەك وسىنداي ساياسي نەگىزدىڭ ارقاسىندا عانا بارلىق ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە بولاتىندىعىن ەسكەرتتى. بۇل ەل دامۋىنىڭ باستى باعىتتارىن ايقىنداپ بەرگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ العاشقى ستراتەگيالىق ۇستانىمدارى بولاتىن-دى. ونىڭ دۇرىستىعى مەن ومىرشەڭدىگىن تاريحي جەتىستىكتەرىمىز دالەلدەپ بەرىپ وتىر.
اراعا التى كۇن سالىپ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ, ارتىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعى تۋرالى زاڭ قابىلداندى. پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتقا نەگىزدەلگەن جاڭا ساياسي جۇيە قازاقستانداعى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتتى. وداقتىق باسقا رەسپۋبليكالاردىڭ كەيبىرىندە ورىن العان ۇلتارالىق قاقتىعىستارداعى سياقتى بىزدە قانتوگىستەر مەن انارحياعا جول بەرىلگەن جوق.
جوعارىداعى كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس پرەزيدەنت مەملەكەت پەن اتقارۋشى بيلىكتىڭ باسشىسى بولىپ ەسەپتەلدى. تاعى ءبىر ەسكەرە كەتەتىن جاعداي پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي جانە جالپى سايلاۋدا سايلانۋى ونى سول كەزدەگى جوعارعى كەڭەستەن تاۋەلسىز مارتەبەمەن قامتاماسىز ەتكەنىنە قاراماستان, ول ەلدىڭ بىردەن-ءبىر زاڭ شىعارۋشى جانە جوعارى وكىلەتتى ورگانىن تاراتۋعا مۇمكىندىگى بولمادى. ونىڭ ۇستىنە ۇكىمەت ەكىجاقتى ەسەپ بەرۋ جاعدايىندا, ياعني مينيسترلەر كابينەتى جوعارعى كەڭەستىڭ, پرەزيدەنتتىڭ الدىندا جاۋاپتى جانە ولارعا ەسەپ بەرۋ ءتارتىبى ساقتالىپ قالعان ەدى. ەندىگى جەردە پرەزيدەنت پەن جوعارعى كەڭەستىڭ وكىلەتتىكتەرىن شەكتەۋ ماسەلەسىن شەشۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى. ولاي بولسا, ءبىز ءدال وسى كەزدە ءالى دە بولسا پرەزيدەنتتىك بيلىكتەن گورى پرەزيدەنتتىك-پارلامەنتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ باسىمدىلىعىن كورۋىمىزگە بولادى.
بۇل ماسەلەنى 1993 جىلعى كونستيتۋتسيا دا تولىعىمەن شەشە المادى. ول بيلىكتىڭ ءتۇرلى تارماقتارى اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتاردى بولدىرماۋدىڭ مەحانيزمدەرىن ۇسىنۋعا قاۋقارسىز بولىپ شىقتى. اتقارۋشى بيلىك مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ دەربەس تارماعىنا اينالىپ, ونىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋىنا قادام جاسالعانىنا جانە ۇكىمەتتى قالىپتاستىرۋدىڭ ءتارتىبىنىڭ وزگەرگەنىنە قاراماستان, ماسەلە تولىعىمەن ءوز شەشىمىن تاپپادى. جوعارعى كەڭەستىڭ جۇمىسى وتپەلى كەزەڭ تالاپتارىنا مۇلدەم ساي كەلمەدى, ول ەلدەگى ەكونوميكا مەن ساياسي دامۋ پروتسەستەرىن قاجەتتى زاڭدارمەن قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىندا وتە باياۋ قيمىلدادى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە 90-شى جىلداردىڭ ورتا شەنىندە ساياسي داعدارىس ورىن الىپ, مەملەكەت جارتى جىلدان استام ۋاقىت بويى پارلامەنتسىز ءومىر ءسۇردى.
ايتا كەتۋ كەرەك, 1995 جىلدىڭ ناۋرىزى مەن 1996 جىلدىڭ قاڭتارى ارالىعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق نەمەسە ادەتتەگى زاڭ كۇشىنە يە 134 جارلىعى جاريالاندى. ولار ەلدەگى ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, مەملەكەتتىك سالالاردى دامىتۋعا زاڭدىق نەگىز قالاپ, سول كەزدەگى رەسپۋبليكا ءۇشىن ومىرلىك قاجەتى بار نارىقتىق رەفورمالاردى تەزدەتۋگە, بۇگىنگى جەتىستىكتەرىمىزگە قول جەتكىزۋگە باستى العىشارتتاردى جاساپ بەردى.
سونىمەن وتپەلى كەزەڭ جاعدايىندا, جوعارىدا كورسەتىلگەندەي بيلىك تارماقتارىنىڭ ءبىرىنىڭ داعدارىسقا ۇشىراعان كەزىندە ولاردىڭ ۇيلەستىرىلگەن ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ كەپىلى كىم بولۋ كەرەك دەگەن سۇراقتىڭ تۋىنداۋى زاڭدى نارسە ەدى. ءدال وسى تۇستا بيلىك سالاسىن رەفورمالاۋدى جالپى سيپاتتاعى اڭگىمەدەن گورى, ناقتى ءبىر ارناعا كوشىرىپ, ونى جىلدامداتۋ پروبلەماسىن كۇن تارتىبىنە ءومىردىڭ ءوزى شىعاردى. ناتيجەسىندە قوس پالاتالى پارلامەنت قۇرۋ قاجەتتىگى جانە سول پروتسەستەگى پرەزيدەنتتىڭ ءرولى تۋرالى ماسەلەسى عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ, مامانداردىڭ اراسىندا جانە قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ, 1995 جىلعى كونستيتۋتسيادا كورىنىس تاپتى.
جاڭا كونستيتۋتسيا قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالالارىنداعى جۇيەلى رەفورمالاردىڭ باستاۋىندا تۇردى. ونىڭ ۇستىنە بۇل 1995 جىلعى 30 تامىزداعى رەفەرەندۋمدا قازاقستان حالقىنىڭ جاساعان تاريحي تاڭداۋى بولاتىن. سول تاڭداۋىمەن بىرگە حالىق ەلدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنە سەنىممەن بىرگە ءوزىنىڭ جارقىن بولاشاققا دەگەن ءۇمىتىن دە ارتتى, اتا-بابالارىمىزدىڭ دەربەس مەملەكەت قۇرۋ تۋرالى ارمانىن دا امانات ەتتى. ونىڭ قولىنا قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, دەموكراتيالىق, قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك جانە زايىرلى مەملەكەت قۇرۋعا ماندات بەردى. ولاي بولسا, بىزدەگى پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ قالىپتاسۋىندا ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەرىك-جىگەرى مەن نيەتى نەگىزگى ءرول اتقارعانىن دا مويىنداعان ءجون.
ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك وزگەرىستەرمەن قاتار قازاقستاننىڭ ساياسي جۇيەسىن دە قايتا قۇرۋ جۇمىستارى تۇراقتى تۇردە بىرىزدىلىكپەن ءوز جالعاسىن تاۋىپ, ناتيجەسىندە 1998, 2004-2005, 2007-2008 جانە 2011 جىلدارى ەل كونستيتۋتسياسى مەن كەيبىر زاڭدارعا ءتيىستى وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. بۇل قادامداردىڭ پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتى قالىپتاستىرۋداعى ىقپالى سونشالىقتى قوماقتى, ول تىپتەن ماقالا تۇرماق ارنايى مونوگرافيالىق ەڭبەكتىڭ ارقاۋىنا اينالسا دا ارتىق بولماس ەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ توتاليتاريزمنەن دەموكراتياعا ءوتۋدىڭ قيىندىقتارىن, وتپەلى كەزەڭنىڭ ماشاقاتتارىن بىلە وتىرىپ, ۇعىنا وتىرا 90-جىلدارداعى سۇحباتتارىندا دەموكراتيانىڭ پارلامەنتتىك فورماسىنىڭ ارتىقشىلىعىن دا جوققا شىعارعان ەمەس. بىراق سونىمەن بىرگە پرەزيدەنت دەموكراتيانىڭ بۇل تۇرىنە ءبىز ءالى جەتۋىمىز كەرەك دەگەندى دە تىلگە تيەك ەتكەن بولاتىن. بۇل جەردە قاراما-قايشىلىق جوق. كەرىسىنشە, سول كەزەڭدەگى ناقتى تۋىنداعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, قوعامدىق-ساياسي احۋالدى ەسكەرۋدىڭ ناتيجەسىندە پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتىڭ قاجەتتىلىگىن پراگماتيكالىق تۇرعىدا تەرەڭ تۇسىنۋدەن تۋىنداعان قادام بولاتىن. ياعني پرەزيدەنتتىك بيلىك وسى سەبەپتەرگە بايلانىستى وتپەلى كەزەڭدەگى قازاقستان ءۇشىن, ونىڭ تاۋەلسىزدىگىن ساقتاپ قالۋ, ونى ودان ءارى قاراي نىعايتۋ جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتاتىن جاڭا تۇرپاتتاعى ەكونوميكالىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كەرەك بولدى.
مىنە, بۇگىنگى تاڭدا سول كەزدەن بەرگى جالپى الەمدىك دەموكراتيالىق ۇردىستەردەن قول ۇزبەگەن ەلباسى قاتاڭ سىناقتاردان ءوتىپ, اياعىنان تىك تۇرعان قازاقستاننىڭ تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, ءوز وكىلەتتىگىنىڭ ءبىرازىن ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بەرەتىن ۋاقىتتىڭ جەتكەندىگىن ءتۇسىندى.
الدىن-الا ويلاستىرىلىپ, جوسپارلى تۇردە ىسكە اسىرىلعان ەلدىڭ اتا زاڭىن جەتىلدىرۋ جۇمىستارى ناتيجەلى بولدى. ول قازاقستاننىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدا ۇيلەسىمدى دامۋىنا, ەلباسىنىڭ ستراتەگييالىق يدەيالارى, جوسپارلارى مەن الەۋمەتتىك باستامالارىن ىسكە اسىرۋعا ءوز ىقپالىن تيگىزگەنى ءسوزسىز. راسىندا دا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدان استام ۋاقىتى ىشىندە قول جەتكىزگەن تابىستارىمىز مەملەكەتتىلىكتى ودان ءارى نىعايتۋ جانە جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە نەگىزدەلگەن كوپ ۇلتتى جانە كوپ كونفەسسيالى قوعامنىڭ بىرلىگى, قازاقستاندىق دەموكراتيانى دامىتۋ مەن دايەكتى دە بولجامدى سىرتقى ساياساتتىڭ, بيلىك جۇيەسىن قورعانىس پەن قاۋىپسىزدىك سالاسىن نىعايتۋدىڭ ارقاسىندا بولىپ وتىرعان دۇنيەلەر. بۇل جەتىستىكتەرىمىزدى بۇكىل الەم بىلەدى.
سوندىقتان ەلباسى وتكەن كەزەڭدەردەگى اتقارىلعان جۇمىستاردى قورىتىندىلاي كەلە, 2017 جىلى كەڭ كولەمدى ساياسي رەفورمالاردى باستاپ, ونى جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى. العاش رەت كونستيتۋتسياعا وزگەرتۋلەر ەنگىزۋ ماسەلەسى بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋدان ءوتتى. سوندىقتان بۇل ءىس-شارانىڭ ماڭىزى ەرەكشە, ول – تاريحي جانە تاعدىرشەشتى سيپاتتاعى ءتيىمدى, تۇراقتى قازىرگى زامانعى بيلىك جۇيەسىن قۇرۋعا نەگىز بولاتىن ناقتى دا جۇيەلى قادامدار. ن.ءا.نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىندا اتاپ وتكەندەي, ء«بىز ساياسي تۇراقتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ ارقاسىندا ەكونوميكامىزدى, ساياساتىمىزدى جانە سانامىزدى جاڭعىرتۋعا كىرىستىك. تەحنولوگيالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق تۇرعىدان دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە تىڭ سەرپىن بەرىلدى. كونستيتۋتسيالىق رەفورما بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى بالانستى ناقتىلاي ءتۇستى».
كورىپ وتىرعانىمىزداي, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا, تاۋەلسىز قازاقستاندى قۇرۋ بارىسىندا قابىلداعان قازاقستاننىڭ بولاشاعىن وزگەرتكەن دۇرىس باسقارۋشىلىق شەشىمدەرى مەن سالىپ بەرگەن «قازاقستاندىق جولى» جانە ونى الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق ۇستانىمدارى مەن ولاردى ىسكە اسىرۋداعى ءتيىمدى, ءبىرىزدى جانە ناتيجەلى ساياساتى مەن ناقتى ءىس-ارەكەتتەرى پرەزيدەنتتىك بيلىك جۇيەسىن تولىققاندى ەتىپ قۇرۋعا مۇمكىندىك بەردى. سوندىقتان قازاقستانداعى پرەزيدەنتتىك ينستيتۋت ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەپ, تابىستى جۇمىس ىستەپ, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي جانە رۋحاني دامۋى مەن ونىڭ تۇراقتىلىعىن بۇدان بىلاي دا قامتاماسىز ەتە بەرەتىندىگى كۇمانسىز.
جاپسارباي قۋانىشەۆ,
ساياسي عىلىمدار دوكتورى
