وسىدان ءدال 32 جىل بۇرىن تاريحتا اتى قالعان جاھاندىق اۋقىمداعى تراگەديا تۇرىندەگى الاپات جارىلىس بولدى. چەرنوبىل اەس-تاعى اپات – ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ءىرى تەحنوگەندىك اپاتتاردىڭ ءبىرى. ونىڭ كۇشى 1945 جىلى جاپونيانىڭ حيروسيما مەن ناگاساكي قالالارىنا تاستالعان اتوم بومباسىنان ونداعان ەسە كۇشتى بولعان.
رادياتسيالىق قاۋىپ تەك كسرو اۋماعىنا عانا ەمەس باسقا مەملەكەتتەرگە ءتوندى. چەرنوبىل اتوم ەلەكتر ستانساسىنىڭ زاردابىن زالالسىزداندىرۋعا بۇكىل كەڭەس وداعىنان 321 اسكەري ءبولىم قاتىستى, ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستاندىقتار دا بولدى. چەرنوبىل اپاتى كەزىندە قازاقستاندىقتاردىڭ كوبى اكمولا وبلىسى ۆياچەسلاۆكا ەلدى مەكەنىندە قۇرىلعان 27-ءشى پولكتە بولدى. 1986-1989 جىلدار ارالىعىندا اتالعان پولكتە 31730 قازاقستاندىق جاۋىنگەر-زالالسىزداندىرۋشى وزدەرىنە جۇكتەلگەن اسكەري مىندەتتەردى ەرلىكپەن اتقاردى. قازاقستاندىق جاۋىنگەر-زالالسىزداندىرۋشىلار ادام ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن جان اياماي ەڭبەك ەتتى.
ءار كۇن سايىن قازاقستاندىق جاۋىنگەر-زالالسىزداندىرۋشىلار ءومىرى مەن دەنساۋلىقتارىن قاتەرگە تىگىپ, حالىقتى رادياتسيالىق ولىمنەن قۇتقارىپ وتىردى. راديواكتيۆتى لاستانۋ قاۋپi بۇكىل ەۋروپاعا ءتوندى. قازاقستاندىق جاۋىنگەر-زالالسىزداندىرۋشىلار وزدەرىنىڭ اسكەري مىندەتتەرىن باتىلدىقپەن ورىنداپ شىقتى.
چەرنوبىلدەگى يادرولىق اپات بارلىق مەملەكەتتەرگە اششى دا قايعىلى ساباق بولدى جانە ورتاق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ مەن جەر شارىن يادرولىق قارۋدىڭ بارلىق تۇرىنەن ازات ەتۋ – دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ باستى ماقساتى بولىپ تابىلاتىنىن تاعى ءبىر دالەلدەدى.
ەكسپوزيتسياعا جاۋىنگەر-زالالسىزداندىرۋشىلار كيگەن ەكسپەريمەنتتىك اسكەري كيىم (1983 جىلى تىگىلگەن), دوزيمەتر – العان رادياتسيانىڭ مولشەرىن انىقتايتىن اسپاپ, رادياتسيادان قورعايتىن مىندەتتى جەكە قورعانىس قۇرالدارى – گازتۇتقىش جانە رەسپيراتور, وعان قوسا قاتىسۋشىلاردىڭ ماراپاتتارى قويىلدى.
كورمەنىڭ ماقساتى – ادامزات الدىندا اسكەري جانە وتانشىلدىق بورىشىن ار-نامىسپەن اتقارعان قازاقستاندىق جاۋىنگەر-زالالسىزداندىرۋشىلاردىڭ جانكەشتى ەڭبەگىن پاش ەتۋ.
كورمەنىڭ اشىلۋىنا ۋكراينانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى الەكسەي دەمين, الماتى قالالىق ۇوس ارداگەرلەرى كەڭەسىنىڭ توراعاسى كوپەسباي جانپيسوۆ, چەرنوبىل زاردابىن جويۋشى الماتىلىق ارداگەرلەر قاتىسىپ, ءوز ەستەلىكتەرىن ايتتى. بۇل وقيعانىڭ الاپات قاسىرەت ەكەنىن ەسكە الدى.
ساپارباي پارمانقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
