تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە جاڭارعان ونەر وشاعى

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇل­تان نازارباەۆ الماتى قالاسىنا كەزەكتى جۇمىس ساپارى بارىسىندا كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن رەسپۋبليكا سارايىندا بولىپ, عيما­رات­تى ارالاپ كوردى. بۇدان 41 جىل بۇرىن, انىعىراق ايتقاندا, 1970 جىلى سالىنعان اتالعان عيما­رات­قا سول ۋاقىتتان بەرى العاش رەت جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دىعى قارساڭىندا رەسپۋبليكا سارايىنىڭ قايتادان تۇلەپ, ساۋلەتى مەن ءسانىنىڭ اسقاقتاۋى الماتىلىقتار ءۇشىن عانا ەمەس, وڭتۇستىك استانانىڭ قوناقتارى ءۇشىن دە ۇلكەن تارتۋ بولعانى ايداي اقيقات. وڭتۇستىك استاناداعى ءىرى دە ەڭسەلى عيمارات – مادەنيەت پەن ونەر وشاعىن قايتا جاراق­تان­دى­رۋ جۇمىستارىنىڭ وتە جوعارى دەڭگەيدە ءارى ساپالى جۇرگىزىل­گەن­دىگى بىردەن اڭعارىلادى. ۇزاق جىل­دار ەشقانداي جوندەۋ كور­مە­گەن رەسپۋبليكا سارايىن قاي­تا­دان جاڭعىرتىپ, جاڭارتۋ جۇمى­سى وتكەن 2010 جىلى قولعا الىن­عان بولاتىن. الماتىداعى قۇرى­لىس-مونتاج كاسىپورنىنىڭ باس ديرەكتورى ۆلاديمير احما­ديەۆ­تىڭ ايتۋىنشا, «جوندەۋ جۇمىس­تارى جاڭا جوبامەن جۇرگىزىلگەن عيماراتتاعى جۇيەلەر تۇگەلدەي دەرلىك جاڭارتىلعان». – جاسىراتىنى جوق, قازىرگى تاڭ­دا ەڭ الدىمەن قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدىڭ ماڭىزى زور. سوعان وراي, عي­ماراتتاعى بارلىق قوندىرعىلار مونتاجدالىپ, ىشىنە «انتيتەررور» جۇيەسى ورناتىلدى. حال­قى­مىز «ءورت – ءتىلسىز جاۋ» دەپ بەكەردەن-بەكەر ايتپاسا كەرەك. سوعان وراي بىرقاتار ىقپالدى ءىس-شا­رالار قولعا الىندى. ماسەلەن, ساحنا ورتكە قارسى شىمىلدىقپەن دە جابدىقتالدى.  كوپشىلىككە بەل­گىلى, ەڭ العاشىندا كونفەرەنتسيالار مەن سەزدەر, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, رەسمي جيىندار ءوت­كىزۋ­گە ارنالىپ سالىنعان كەشەننىڭ بۇگىندە قىزمەت كورسەتۋ اياسى كەڭەيە ءتۇستى, مادەنيەت پەن ونەر ورتالىعىنا اينالدى. سوندىقتان دا مۇندا وپەرالىق كونتسەرتتەردەن باسقا ونەر كەشتەرىن وتكىزۋگە تولىقتاي جاقسى  جاعداي جاسال­عان, – دەيدى ۆلاديمير شاكەن­ ۇلى. شىن مانىسىندە, ءىرى شاھار­داعى مادەنيەت پەن ونەردىڭ ءىرى ور­تالىعىنىڭ سىرتقى كەلبەتى تو­لىق­تاي وزگەرتىلىپ, ەرەكشە كورىك­كە ەنىپ, جارقىراي تۇسكەنى ايقىن اڭعارىلادى. جوندەۋ-جابدىقتاۋ جۇمىستارى بارىنشا ساپالى ات­قارىلعان رەسپۋبليكا سارايىندا سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىك ءىس-شا­را­لارى دا جۇزەگە اسىرىلۋى قۇپ­تار­لىق ءجايت. بۇگىنگى كۇننىڭ جو­عارى تالابىنا ساي قايتادان جاراقتاندىرىلعان نىساندا رەكونسترۋكتسيالاۋ بارىسىندا ەلەۋلى وزگەرىستەر جاسالعان. مادەنيەت پەن ونەر وشاعىنىڭ قازىرگى زامان ارحيتەكتۋراسىنا ساي جاساقتالۋى دا كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. ءما­سەلەن, تەرەزەلەر مەن ەسىكتەر جانە ۆيتراجدار تولىقتاي جاڭار­تىلعان. جانە ولاردىڭ بارلىعى ساپالى ءارى مىقتى ماتەريالدان جاسالىپتى. سونداي-اق, سارايدىڭ سىرتقى قاناتتارى, باسپالداقتارى, بلوك­تارى دا جاڭارتىلىپ, ارلەۋ جۇ­مىستارىنىڭ بارلىعى جوعارى ەستەتيكالىق تالعامعا ساي ءجۇر­گىزىلگەنى بىردەن بايقالادى.     كازنيسس رمك-نىڭ نۇسقاۋى بويىنشا, قابىرعالار مەن ءبو­لىكتەر قاتايتىلىپتى. رەسپۋبليكا سارايىنداعى كەلەسى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق – ءۇش كوتەرمە مەحانيزمى مەن وركەستر وتىراتىن ورىن. ەڭ باستىسى, بۇل عيماراتتا مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى جان­داردىڭ قوزعالىسى دا ەسكەرىلگەن. جاڭا سانيتارلىق تالاپتارعا ساي ازىق-ت ۇلىك بلوكتارى دا قايتا جوسپارلانۋدا ءارى ولاردى پايدالانۋ ساپاسى دا ارتا تۇسپەك.  اكىم­شىلىك جانە قوسىمشا ءبول­مەلەر دە تۇگەلدەي وزگەرتىلىپ, ساحناعا قىزمەت كورسەتەتىن ورىن قاراستىرىلعان. قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا جاڭادان قوسىمشا بولمەلەر, ەلۋ ورىندىق كونفەرەنتس-زال, اسەمدىك سالونى, اۋديوكيوسك, گۇل دۇكەنى, دىبىس جازاتىن ستۋديا دا پايدا بولىپتى. رەكونسترۋكتسيا بارى­سىن­دا عيماراتتىڭ الدىنداعى الاڭ مەن پاركينگ تە اباتتان­دىرىلعان. باقىت بالعارينا, الماتى.