كاكا جاسىل الاڭدا جاسىنداي جارقىلداپ جانكۇيەرلەردىڭ جۇرەگىن تولقىتقان شەبەر فۋتبولشى عانا ەمەس, ەر تۇلعالى تەكتى جىگىت. ءبىز بىلمەيتىن قىرى قانشاما. كوپتەگەن فۋتبولشىلاردىڭ ءومىر جولىمەن تانىسقان ساتتە, ولاردىڭ دەنى جاسىندا جوقشىلىق پەن كەدەيشىلىكتى باستان كەشىرگەن, ءومىر تاۋقىمەتىن تارتقان, سودان قينالىپ ءجۇرىپ ەڭسە كوتەرگەنى جايلى ايتىلادى. مىسالى, اتاقتى پەلەنىڭ ءوزى بالا كەزىندە ءبىر ءۇزىم نان ءۇشىن ۇرلىق جاساۋعا بارعانى تۋرالى ەستەلىكتەرىندە ايتادى. سول سياقتى رونالدو, مارادونا, ريۆەلينا, زيكو, ريۆالدولار جارلى-جاقىبايلار تۇراتىن كۆارتالدا تۋىپ, جوقشىلىقتى كورە ءجۇرىپ, ەس جيعان جىگىتتەر.
بۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىز؟ سەبەبى, ءبىزدىڭ كەيىپكەر كاكا بايدىڭ بالاسى, ول باسقالار سياقتى جىرتىق شاقايمەن باتپاقتى كوشەدە دوپ قۋعان جوق. ءبىر كۇن قارنى اشىپ كورمەگەن. سويتە تۇرا ونىڭ بويىنداعى قاراپايىمدىلىق, ويعا العان ماقساتىنا جەتۋ جولىنداعى توزىمدىلىگى, مادەنيەتى ادام تاڭدانارلىق.
برازيليا ەلىندە فۋتبولدى سپورت دەگەننەن گورى ءومىر ءسۇرۋ سالتى دەسە دە بولادى. اتاقتى پەلە سپورتپەن قوشتاسىپ تۇرىپ وزىنە قيماستىق تانىتقان جانكۇيەرلەرىنە: «سىزدەر نەگە قيماستىق تانىتاسىزدار, برازيليادا مەنى ەكى ورايتىن ۇرپاق ءوسىپ كەلە جاتىر, سەنبەسەڭىزدەر تەڭىز جاعاسىنا بارىپ قاراڭىزداردى» دەگەن ەكەن. راسىندا بۇل ەلدە فۋتبولشى بولۋدى ارماندامايتىن بالا كەمدە-كەم. سولاردىڭ ءبىرى – كاكا.
كاكا جەتى جاسقا تولعاندا وتباسى سان پاۋلۋ قالاسىنا كوشىپ كەلەدى. اكەسى ونى «الفەۆيلە» اكادەمياسىنا وقۋعا بەرەدى. وسىندا ءبىلىم الىپ جۇرگەن كىشكەنتاي كاكاعا «سان پاۋلۋ» فۋتبول كلۋبىنىڭ نازارى اۋادى. اتالمىش كلۋب ونى ءوز اكادەمياسىنا وقۋعا شاقىرادى. اتا-اناسىنىڭ ىقىلاسىمەن كاكا بۇل ۇسىنىستى قابىل الادى. بۇل كلۋبتان الەمنىڭ العاشقى «1000 گولدىڭ» اۆتورى ارتۋر فرەدريناي جانە فالكاو, بەلليني, گۋرسون, كافۋ, لەوناردو سياقتى تارلاندار تۋىپ شىققان...
ءسويتىپ كاكا 15 جاسىندا جاستار كومانداسىندا ونەر كورسەتتى. ويىن ورنەگىندە ءمىن جوق, بىراق دەنەسى بالعىن ءھام بويى تاپال. سان پاۋلۋ اكادەمياسىنىڭ دارىگەرلەرى «كاكا فيزولوگيالىق تۇرعىدان ءالسىز, تەز شارشايتىن, ونى 17 جاسقا تولعاننان كەيىن ءبىر جىلداي جۇيەلى جاتتىعۋ جۇزگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە قالپىنا كەلتىردىك», دەيدى.
كاكانىڭ باسقالاردان ەرەكشەلەگى ول قۇدايعا شەكسىز بەرىلگەن. ونىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. 2000 جىلدىڭ جازىندا 18 جاسقا جاڭا تولعان كاكا وتباسىمەن بىرگە ساياحاتقا شىعادى. تاڭەرتەڭ ەرتە تۇرىپ باسسەيننىڭ ەڭ بيىك تۇعىرىنان سۋعا سەكىرۋ كەزىندە اياعى تايىپ قۇلايدى. 10 مەتر بيىكتەن تسەمەنتتەلگەن تاس ەدەنگە ءتۇسىپ, بەل ومىرتقاسى وپىرىلادى. ەس-ءتۇسسىز اۋرۋحاناعا جەتكىزىلەدى. ول كەزدە ونىڭ بولاشاقتا فۋتبولشى بولۋى جايلى ءسوز قوزعاۋدىڭ ءوزى ارتىق-تىن. ەشكىم كاكانى ءتىرى قالار دەپ ويلاعان جوق. دارىگەرلەردىڭ ءوزى ءۇمىتسىز ەدى. بىراق ول امان قالدى.
وسى وقيعا جايلى كاكا: «دارىگەرلەر ەكىنشى قايتا جاسىل الاڭعا ورالمايسىڭ, ونى ۇمىت, تەك امان قالۋدى ويلا, دەگەن ساتتەن باستاپ, ماعان ءبىر قۇدايدان باسقا ەشكىم كومەكتەسە المايتىنىن ءتۇسىندىم دە, ءبىر قۇدايعا شەكسىز ىقىلاسپەن جالبارىندىم. تىلەگىمدى قابىل ەتتى. اتتاي شاۋىپ جاسىل الاڭعا قايتا ورالدىم. سودان كەيىن تەك قۇداي قالاعان جاقسى ىستەردى اتقارۋعا انت بەردىم. وسى انتىمدى بۇزبادىم», دەپتى.
ءسويتىپ قۇدايدىڭ كومەگىمەن جاسىل الاڭعا ورالعان كاكا كەدەي-كەپشىككە كومەك قولىن سوزۋدان ايانىپ قالعان جوق. 2004 جىلى اشتىققا قارسى حالىقارالىق قوزعالىستىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندى…
*****
ەگەردە جوعارىداعى كەلەڭسىز جاعداي بولماعاندا كاكا «سان پاۋلۋ» كلۋبىنىڭ نەگىزگى قۇرامىندا الدەقاشان ونەر كورسەتىپ جۇرەر ەدى. دەسە دە كلۋب قوجايىندارى ونى «جاراقاتىڭ بار» دەپ شەتكە قاقپادى. بۇعاندا شۇكىر. 2001 جىلى قوسىمشا قۇرامعا قابىلدادى. كاكا وسىندا ءجۇرىپ-اق ءبىر ماۋسىمداعى 27 ويىندا 12 گول سوعىپ, ونىمەن قويماي سان پاۋلۋ جانە ريو دي جانەيرو قالالارى اراسىندا وتەتىن ءداستۇرلى «Torneio Rio-Sگo Paul» تۋرنيرىندە ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. وقيعا بىلاي بولعان ەكەن: ۋاقىت ورتادان اسىپ بارادى سان پاۋلۋ كومانداسى 1:0 ەسەبىمەن جەڭىلىپ جاتىر. امالى قۇرىعان باپكەرلەر الاڭعا كاكانى شىعارادى. ول شىققان بويدا ەكى گول سوعادى. ءسويتىپ سان پاۋلۋ جەڭىسكە جەتىپ, كاكانىڭ اتاعى اسپانداسىن كەپ.
كەشىكپەي كارى قۇرلىقتىڭ اتاقتى كلۋبتارىنان «بىزگە كەل, بىزگە كەل» دەگەن ۇسىنىستار قارشا بورايدى. تاڭداۋ قيىنعا تۇسەدى. قىزىق بولعاندا كاكا اتاعى اسپانداپ تۇرعان: «مانچەستەر يۋنايتەد», «رەال», «بايەرن», «بارسەلونا» سياقتى كوماندالار ۇسىنعان مول اقشاعا پىسقىرىپ قاراماي تۇككە تۇرعىسىز از سوماعا (8.5 ملن. ەۆرو) ميلانعا ساتىلادى.
كاكانىڭ بۇل قىلىعىن الەم فۋتبولىنىڭ ماڭايىنداعى مىقتىلار تۇسىنبەي قالدى. اركىم ءار ساققا جۇگىرتتى. بىرەۋلەر سول تۇستا ميلاننان قول ءۇزىپ, تۋعان توپىراعىنا ورالعان لەوناردونىڭ «ازعىرۋمەن» بولعان ءىس دەپ جورامالدادى. بىراق كوپشىلىك كاكانىڭ اقشا مەن اتاق ءۇشىن ەمەس, قۇدايعا بەرگەن ۋادەسى بويىنشا ءوز قالاۋىمەن ءىس قىلعانىن تۇسىنگەن جوق.
مىنا ءبىر دەرەككە نازار اۋدارىڭىز: كاكا كارى قۇرلىققا بەتتەگەن تۇستا رەسەي ازاماتى رومان ابراموۆيچ «چەلسيدى» ساتىپ الىپ جاتقان. ول كاكاعا ادامنىڭ تۇسىنە كىرمەيتىن اقشا ۇسىنىپ, لوندونعا قاراي اياق باسۋىن قالايدى. بىراق كاكا ويلانا كەلە باسىن شايقاپتى. سەبەبىن كاكانىڭ ءوز اۋزىنان ەستيىك: «مەن اعىلشىنداردىڭ اتتاي تۋلاپ وينايتىن ادىسىنەن قورىقپايمىن, بىراق «چەلسيگە» بارۋ ءۇشىن تسسكا دەيتىن كلۋبتا ءبىر ماۋسىم ويناپ, ونى بەل اسىرىپ تاستاۋىم كەرەك ەكەن. ماعان وسى ۇنامادى», دەيدى.
ءدال وسى تۇستا فۋتبول الەمىندە ەكىنشى «ابراموۆيچ» اتانىپ ۇلگەرگەن «مانچەستەر سيتي» كلۋبىنىڭ قوجايىنى ءمانسۋر بين ءال ناقيان كاكاعا 100 ملن فۋنت قارجى ۇسىنىپ, «بىزگە كەلە عوي» دەيدى. كۇللى عالام «كاكا اقىماق بولماسا باراتىن شىعار» دەگەن ويعا بوگەدى. بىراق كاكا تاعى دا باس شايقادى. وسى وقيعادان كەيىن كۇللى فۋتبول جانكۇيەرلەرى ونىڭ اقشا قۇمار ەمەس, ءبىر قۇداي دەگەن ادال جان ەكەنىنە تولىق كوز جەتكىزدى. بۇل وقيعا «دۇنيەدە اقشادان كۇشتى ەشتەمە جوق» دەپ ويلايتىندار ءۇشىن اۋىر سوققى بولدى.
*****
…سونىمەن 2003 جىلى چەمپيوندار ليگاسىندا توپ جارعان ميلاننىڭ ساپىنا جاڭادان كاكا اتتى بوزبالا كەلىپ قوسىلدى. كارى قۇرلىق ءۇشىن ونىڭ بۇرىنعى اتاق-شاتاعى ەسەپ ەمەس, شىن مىقتى بولساڭ ءوزىڭدى قايتادان دالەلدەۋىڭ كەرەك.
ارقانىڭ اق قايىڭىنداي سۇڭعاق بويلى, ءارى جاسىل الاڭداعى الاپات ايقاستا ەسە جىبەرمەيتىن, ويىن ورنەگىندە ءمىن جوق, وتە اقىلدى ءھام ايلالى اياقدوپشى بىردەن ەۋروپالىق مامانداردىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى. كوپتى كورگەن تارلان باپكەرلەر, «ويباي مىناۋىڭ ءتورت تاراپقا بىردەي توڭكەرىلىپ ۇشاتىن تۇيعىن سياقتى كەرەمەت ويىنشى عوي» دەپ تاڭدانىسىپ جاتتى.
مىسالى, برازيليا قۇراماسىنىڭ سول كەزدەگى جاتتىقتىرۋشىسى ۋاندەرلەي لۋكسەمبۋرگو: «كاكانىڭ ويىن ورنەگى برازيليالىق تەحنيكا دا, ءوزىنىڭ بولمىس-ءبىتىمى ەۋروپالىق تيپ» دەسە, اتاقتى زيكو: «كاكاعا قاراسام بۇرىنعى ءپلاتينيدىڭ شەبەرلىگى كوز الدىما ەلەستەيدى» دەپتى. راسىندا, بۇنىڭ ءبارى بوس ماقتاۋ, جالعان قولپاش ەمەس. ويتكەنى, ۇلكەن فۋتبولدا وتىرىك ماقتاۋ بولمايدى.
وسى جىلدارى ميلان ءوز توبىندا (ا سەرياسى) 17-ءشى رەت توپ باستاپ, ونىڭ سىرتىندا ەۋروپانىڭ سۋپەركۋبوگىنا يەلىك ەتۋى ءسوز جوق كاكانىڭ ارقاسى.
كەلەسى ماۋسىمدا كوماندالاسى كارلو انچەلوتتي جارتىلاي قورعاۋشى مىندەتىنە تاڭدالىپ الىندى دا, كاكا جارتىلاي شابۋىلشى رەتىندە ويناۋعا ءتيىس بولدى. بىراق ونىڭ قاقپاعا ەنگىزگەن دوپتارىنىڭ سانى كوبەيمەسە ازايعان جوق. وكىنىشتىسى, بۇل ماۋسىمدا ميلاندىقتار چەمپيوندار ليگاسىنىڭ فينالىندا پەنالتيمەن جەڭىلىپ, كوز جاستارىن سورعالاتىپ ىستانبۇلدان ۇيلەرىنە قايتتى. بىراق اراعا ەكى جىل سالىپ, جوعارىداعى كەتكەن ەسەلەرىن قايتارىپ قانا قويماي, وزدەرىن جەڭگەن كوماندادان كۋبوگتى تارتىپ الدى.
*****
كاكا كەلگەنگە دەيىن ميلاننىڭ شابۋىلىنان باسقالار ىعا قويمايتىن. سەبەبى, شەۆچەنكو اعىلشاندارعا اۋىسقان سوڭ ميلانىڭ ويىن ورنەگى قوجىراپ, قالت-قۇلت ەتىپ, كوپ جاعدايدا 0:0 ەسەبىن قاناعات تۇتىپ, سۇيرەتىلىپ جۇرگەن-ءتىن. كوپتەگەن جانكۇيەرلەر «قارت» ويىنشىلاردىڭ سۇرەڭسىز كورىنىسىنەن جالىعا باستاعان.
وسى ءبىر ءولى كۇيگە ۇشىراعان كوماندانى كەنەت ءتىرىلتىپ, تۇمسىعىنان سۇيرەپ ءجۇرىپ چەمپيوندار ليگاسىنىڭ فينالىنا جەتكىزگەن كاكا ەكەنى ءسوزسىز. اسىرەسە جارتىلاي فينالدىق ويىندا «مانچەستەر يۋنايتەدتىڭ» ءوز الاڭىندا ەكى كوماندانىڭ جولى ءتۇيىستى. اتاقتى «ولد تراففور» ستاديونىنا قوناق بولىپ بارعان ميلاندىقتار اعىلشىنداردىڭ قاقپاسىنا قاقىراتىپ تۇرىپ قاتارىنان ەكى گول سوقتى.
وسى قارقىنمەن تاۋدان قۇلاعان تاسقانداي ەكپىن العان ميلاندىقتار كلۋب تاريحىندا جەتىنشى رەت اتالمىش كۋبوگتىڭ يەسى اتاندى. ءاربىر گول سوققاننان كەيىن تاڭىرىنە شەكسىز راحمەتىن ايتىپ جالبارىناتىن ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز, جوعارداعى قۋانىشتى ساتتەردە سىبىرلەي جاۋعان اق جاۋىننىڭ استىندا كوككە قاراپ, ءبىر تاڭىرگە راحمەتىن جاۋدىرىپ جاتقانىن كورەرمەن قاۋىم ءالى دە ۇمىتا قويماعان بولار.
ماۋسىمنىڭ سوڭىندا اتاق پەن ابىروي كاكانىڭ توبەسىنە جاڭبىرشا جاۋدى. «فيفا جانە ۋەفا-نىڭ ۇزدىك شابۋىلشىسى», «ا سەرياسى بويىنشا ۇزدىك فۋتبولشى», «سولتۇستىك امەريكا قۇرلىعىنىڭ ۇزدىك ويىنشىسى» ت.ب. اتاقتار ءوزى ىزدەپ كەلىپ جابىستى.
ءسال شەگىنىس جاساپ اڭگىمە جەلىسىن وربىتسەك, جوعارىداعى اتاقتار كاكاعا توككەن تەرىنىڭ ارقاسىندا بۇيىرعانىن بايقايمىز. ايتالىق, 2002 جىلدىڭ قاڭتارىندا كاكا ءوز ەلىنىڭ ۇلتتىق قۇراماسى ساپىنا شاقىرىلىپ, بەس ايدان كەيىن الەم چەمپيوناتىندا ونەر كورسەتتى. ول كەزدە ۇلتتىق قۇراما ساپىندا ريۆالدو, رونالدينو قاتارلى ۇزدىكتەر اتوي سالىپ جۇرگەندىكتەن سۋىرىلىپ كورىنەتىندەي مۇمكىندىك از ەدى.
بىراق ءبىر جىل وتكەن سوڭ كونكاكاف ليگاسىنىڭ التىن كۋبوگى ءۇشىن بولعان ويىندا كاكا ءۇش گول سوعىپ جارق ەتىپ ءبىر كورىندى. 2005 جىلى ۇلتتىق قۇراما ساپىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى. وسى جىلى قۇرلىق چەمپيوناتىنىڭ فينالىندا كاكا ارگەنتينامەن چەمپيوندىق اتاققا تالاسقان ءوز كومانداسىنىڭ ويىن بارىسىن شەبەر ۇيىمداستىرىپ, ءوزى دە دوپ سوعىپ, جەڭىسكە جەتتى.
*****
جاقىندا كاكا ۇلكەن سپورتتان كەتەتىنى جايلى مالىمدەدى. فۋتبول جانكۇيەرلەرى مەن جۋرنالشىلار بۇل جىگىتتى جاڭا عاسىر باسىندا جاسىل الاڭعا عالامات ەكپىنمەن كەلىپ كىرگەن قوس قىران: پورتۋگاليالىق رونالدو مەن ارگەنتينالىق مەسسيدى قاتارىنان قاعىپ تاستاپ, 2007 جىلى وسى ەكى «قاسقىردىڭ» اۋزىنان «التىن دوپتى» جىرىپ اكەتكەن سويقان دەپ تانيدى. راسىندا بۇل كەرەمەت ءارى ءادىل باعا.
سونىمەن... بۇيىرسا الداعى 22 ءساۋىر كۇنى 35-كە تولعالى وتىرعان ريككي كاكا 17 جاسىندا اياقدوپتىڭ العاشقى قادامىن برازيليالىق «سان پاۋلۋ» كلۋبىنان باستاپ, ەۆروپانىڭ ازۋىن ايعا بىلەگەن «ميلان», «رەال مادريد» سياقتى الىپتاردىڭ نامىسىن قورعادى. 2014 جىلى ءۇش جىلدىق كەلىسىمشارتپەن مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى «ورلاندو سيتيگە» (اقش) باردى. اتالمىش كلۋب ساپىندا وتكەن جىلدىڭ 16 قازان كۇنى سوڭعى ويىنىن وتكىزدى.
وسى وقيعادان كەيىن كاكا الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى اعىلشىن جانە پورتۋگال تىلىندە ءوزىنىڭ اياقدوپشى رەتىندەگى العاشقى ساپارى اياقتالاتىنىن, بولاشاقتا زينەدين زيدان سياقتى جاتتىقتىرۋشى بولعىسى كەلەتىنىن, بۇل وقيعا ومىرىندەگى جاڭا ساپاردىڭ باسى بولارىنا سەنەتىنىن جەتكىزىپتى.
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
