تالپىنىستى تۇعىرلى تابىسقا ۇلاستىرعان 20 جىل

ۇكىمەت باسشىسى قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلىندا دا­مۋدىڭ كوپتەگەن كەزەڭدەرىنەن وتكەنىن, وسى ورايدا ەگەمەندىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا كۇردەلى بەلەستەر ەڭسەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى. «90-جىلدارى نەگىزگى نارىقتىق رەفورمالار جۇرگىزىلىپ, بۇگىندەگى ءبىزدىڭ ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تابىستى دامۋىنىڭ نەگىزى قالىپتاستى», – دەپ توقتالىپ ءوتتى ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان ك.ءماسىموۆ. بۇل تۇرعىدا سوناۋ توقسا­نىن­شى جىلداردىڭ سوڭىندا-اق ەل پرەزيدەنتى 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋدىڭ اۋقىمدى باعدارلا­ما­سىن بەكىتكەنىن جانە وسى ورايدا نەگىزگى باسىمدىقتار انىقتال­عا­نىن, سونداي-اق وسى دامۋدىڭ اياسىندا قازاقستان العا جىلجىپ, بەلگىلەنگەن ماقساتتار تياناقتى ورىندالعانىن ايتا كەلىپ ۇكىمەت باسشىسى «2000-2007 جىلدار ارالىعىندا ەكونوميكانىڭ جى­لى­نا 7-8 پايىزدىق قارقىندى ءوسىمى – بۇل نارىقتىق قالىپتا­سۋ­دىڭ جانە توقسانىنشى جىلدارى اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىس­تار­دىڭ ناتيجەسى» ەكەنىن اتادى. سونداي-اق پرەمەر-مينيستر ءوز سوزىندە 2007 جىلدان باستالعان الەمدىك قارجى داعدارىسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە ەلىمىز الدىندا تۇرعان قاۋىپ-قاتەرلەر ەڭسەرىلىپ, قازاقستان جۇيەسى ءوزىنىڭ تۇراق­تىلىعىن دالەلدەگەنىن جەتكىزدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە 2010-2011 جىلدارداعى ەكونوميكالىق دامۋ­دىڭ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ءوسىپ-وركەندەۋىنىڭ تۇراقتى كەزە­ڭىنە, ياعني 7 پايىزدىق وسىمگە شىعۋىنا مۇمكىندىك بەرگەنىنە دە توقتالدى. «2010 جىلى 7 پايىزدىق ءوسىم بولسا, 2011 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, قازىردىڭ وزىندە ءبىز 7 پايىزدىق وسىمگە قول جەتكىزدىك. مەنىڭشە, الداعى ەكى اپتادا 11 ايدىڭ ناتيجەسىن كورە­تىن بولامىز. شامامەن, قازاق­ستان جى­لىنا تۇراقتى تۇردە 7 پايىزدىق وسىممەن وركەندەپ كەلەدى», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ك.ءماسىموۆ. ەلدەگى ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ, ينۆەستي­تسيا­لىق-ىسكەرلىك احۋالدىڭ ءناتي­جە­لەرىن قورىتىندىلاپ, العا قويعان جاڭا ماقساتتاردى جوس­پار­لاعان بۇل فورۋمعا ەكونو­ميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى ق.كەلىمبەتوۆ, قارجى ءمينيسترى ب.جامىشەۆ جانە ءتۇرلى اسسوتسياتسيالار مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ, حالىقارالىق ۇجىمداردىڭ باسشىلارى جانە ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىنان ءۇش جۇزگە تارتا كاسىپكەرلەر قا­تىستى. «جاھاندىق الەمدەگى قازاق­ستان» جانە «ينۆەستيتسيالىق ىسكەرلىك احۋال» دەيتىن كۇردەلى تا­قىرىپتاردى قوزعاعان اتالمىش فورۋمعا ارنايى كەلگەن رەسەي سبەربانكىنىڭ باسقارما توراعاسى گ.گرەف, Ernst&Young قارقىندى رىنوك ورتالىعىنىڭ باسشىسى ا.كاركلين-مارشە, بۇكىلالەمدىك بانك­تىڭ ەۋروپا جانە ازيا ەلدەرى بويىنشا باس ەكونوميسى ي.دجيللا, ازيا دامۋ بانكىنىڭ باس ەكو­نوميسى چ.ري, رەسەيلىك «وبششەس­تۆەننىي دوگوۆور» ينستيتۋتىنىڭ پرەزيدەنتى ا.اۋزان جانە باسقا دا حالىقارالىق ساراپشىلار الەم­دىك ەكونوميكا باعدارى تۋ­رالى بايانداما جاساپ, قازاق­ستان­نىڭ دامۋى جايلى ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. فورۋم بارىسىندا «ەلدىڭ الەۋمەتتىك ساياساتى مەن الەۋ­مەتتىك باسىمدىقتارى», «ەلدىڭ قارجى ساياساتى: قالىپتاسۋ كە­زەڭدەرى جانە دامۋ كەلەشەگى», «ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىن­دى­سى جانە كەلەشەك باعدار» تا­قىرىبىنداعى ماسەلەلەر تالقى­لا­نىپ, «ەلدىڭ ينۆەستيتسيالىق ساياساتى», «ايماقتىق كاسىپ­كەر­لىكتى دامىتۋ اسپەكتىلەرى», «وتان­دىق كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋ جاع­دايى مەن بەتالىسى», «Doing Business» ەسەبى بويىنشا قازاق­ستاننىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرى», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتاۋ­ەلسىزدىك جىلدارى «مىڭجىل­دىق­تاعى دامۋ ماقساتى مەن ور­نىق­تى دامۋ قاعيداتتارى» اتتى جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن قو­رىتىندىلادى. حالىقارالىق تاجىريبە كور­سەت­كەندەي, ەكونوميكالىق جاعى­نان دامىعان ەلدەردە ورتا جانە شاعىن بيزنەس بارىنشا كەڭ ەتەك الادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنان باستاپ-اق قازاقستان جەكە مەنشىك ينستيتۋتىن قورعاۋ­عا جانە كاسىپكەرلىك باستامانى جان-جاقتى قولداۋعا نەگىزدەلگەن نارىقتىق ەكونوميكانى قۇرۋدى باستى باعىت ەتىپ الدى. ءدۇ­نيە­جۇزىلىك بانكتىڭ باعالاۋى بوي­ىن­شا, قازاقستان 2008-2012 جىلدار ارالىعى كەزەڭدەگى رەيتينگىندە 80-ورىننان 47-ورىنعا كوتەرىلىپ, ەكونوميكالىق بەلەستە ءوز ۇستا­نىمىن بيىكتەتە ءبىلدى. فورۋمدا سويلەۋشى ساراپشى­لار مەملەكەتتىڭ كاسىپكەرلىكتى قول­داۋ سالاسىنداعى بەلسەندى سايا­ساتى جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىس كەزىندە ورتا جانە شا­عىن بيزنەستىڭ دامۋىنا وڭ اسەر ەتكەنىنە, سوڭعى ءتورت جىل ىشىندە ەلىمىزدەگى ورتا جانە شاعىن كا­سىپكەرلىك سەكتورىنا كورسەتىلگەن مەملەكەتتىك قارجىلاي كومەك كولەمى جانە اتالمىش قولداۋ شا­رالارىنىڭ پارمەندىلىگى مەن تيىمدىلىگى كورشى ەلدەرگە قاراعاندا, الدەقايدا جوعارى بولعاندىعىنا ايرىقشا توقتالدى. سونىمەن قاتار, داعدارىستان كەيىنگى دامۋ مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قازاقستان 2010 جىلدان باستاپ جۇزەگە اسىرعان «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» – كاسىپكەرلىكتى كەشەندى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ ءتيىمدى بولعانى دا اتاپ ايتىلدى. فورۋم سوڭىندا ەلىمىزدە كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوسقان بيزنەس – اسسوتسياتسيالار العىس حاتتارمەن ماراپاتتالدى. قانات ەسكەندىر, استانا.