قازاقستاننىڭ بەيبىتسۇيگىش ساياساتى – ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن كونفەسسياارالىق كەلىسىمنىڭ ەرەن ۇلگىسى

استانادا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى, مادەنيەت مينيسترلىگى جانە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بىرلەسە وتىرىپ, ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان «تاۋەلسىزدىك. ەلباسى. ەل بىرلىگى» تاقىرىبىندا ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق ماسەلەلەر جونىندەگى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزدى. شاراعا قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىن­با­سارى باعلان مايلىباەۆ باستاعان مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرى, اسسامبلەيا مۇشەلەرى مەن ونىڭ عىلىمي-ساراپتامالىق قاۋىمداس­تىعى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر باس­شىلارى, باق وكىل­دەرى جانە ستۋدەنت جاستار قا­تىس­تى. سونداي-اق جيىنعا 13 مەم­لەكەتتىڭ عالىمدارى شاقىرى­لىپ­تى. ب.مايلىباەۆ ل.ن.گۋميلەۆ اتىن­داعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ ۇلكەن زالىنا جي­نال­عان ستۋدەنت جاستارعا قاراتىپ, بريۋسسەلدە حالىقارالىق ستۋدەنتتەر فەدەراتسياسىنىڭ الما­تى قالاسىن 2017 جىلعى قىسقى ۋنيۆەرسيادانىڭ استاناسى دەپ جاريالاعانىمەن قۇتتىقتادى. كە­­شەگى كۇن ارنايى قابىلدانعان «جۇلدىزدى جيىرما كۇن» كەستەسى بويىنشا «كەلىسىم» – ەل بىرلىگى كۇنى دەپ اتالدى. ەڭسەلى ەلگە, مارتەبەلى مەملەكەتكە اينال­عا­نى­مىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. ءتاۋ­ەل­سىزدىك دەگەن قاسيەتتى ۇعىمنىڭ بولاشاعى دا, تۇپكى نەگىزى دە ەڭ الدىمەن تۇراقتىلىقپەن, ال ونىڭ ءوزى ەل بىرلىگىمەن بايلانىستى, دەدى ب.مايلىباەۆ. وسى ورايدا باعلان اساۋ­باي­ ۇلى ءوز سوزىندە بىلاي دەدى: «ءبۇ­گىنگى تاۋەلسىزدىك پەن قازاقستان­نىڭ بەيبىت ساياساتى تۇراقتىلىق پەن ۇلتتىق بىرلىكتىڭ ىرگەلى نەگىزىنە اينالدى. بۇل ءوز كەزەگىندە پرەزيدەنت – ۇلت كوشباسشىسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگى, ونىڭ بەيبىتشىلىك پەن جاسام­پاز­دىق ساياساتىنىڭ جەمىستى ناتيجەسى بولىپ تابىلادى». مەملەكەت پەن حالىقتىڭ ءتاۋ­ەلسىزدىگى سول داۋىرگە, ول تۋعىزعان قاۋىپتەرگە سايكەس كەلەدى. ال ءداۋ­ىردىڭ پارادوكسى مەملەكەت تاۋەل­سىزدىگى جاھاندانۋمەن ۇيلەسىمدە بولادى. كەيبىر ساراپشىلار ارقا­شاندا جاھاندانۋ جەڭەدى دەگەندى ايتىپ قالىپ ءجۇر. الايدا, الەم­دىك قارجى داعدارىسىن ەڭسەرۋ تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, تاۋەلسىز مەملەكەت ۇعىمىن مۇراعاتقا جىبەرۋ ءالى ەرتە ەكەندىگىن دالەلدەدى. تيىسىنشە, تاۋەلسىز ەلدەردىڭ ءرولى ارتىپ شىعا كەلدى. سوندىقتان تاۋەلسىزدىك جاھاندىق ۇدەرىستەرگە كىرىگۋدى بىلدىرەدى. ونىڭ ارقاۋلىق باستى ەلەمەنتتەرى اقپاراتتىق-تەحنولوگيا جانە يننوۆاتسيا. پرەزيدەنت يننوۆاتسيانى دامۋدىڭ باس­تى كىلتى ەتىپ العانى دا سون­دىقتان. سونىمەن قاتار, الەمگە نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇلگىسى رەتىندە تانىلعان ەتنوسارالىق تو­لەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلى­سىمنىڭ قازاقستاندىق مودەلىن قا­لىپتاستىرۋ, مەملەكەت پەن ساياسي ەليتانى بىرىكتىرگەن اسسامبلەيا قۇرۋ, ەۋرازيالىق يدەيانى دامىتۋ, ۇسىنىلعان ىقپالداستىقتىڭ جا­ڭا نۇسقاسى – بۇل جوعارى گۋماني­تارلىق تەحنولوگيالار مەن الەۋ­مەتتىك يننوۆاتسيالاردى بەكىتەتىن, الەمدىك جاھاندانۋ مەن پول­ي­ەت­نوستىق جاعدايدا ءار ءتۇرلى مادە­نيەتتەر مەن وركەنيەتتەردىڭ بىرلەسە تىرشىلىك كەشۋىنە زياتكەرلىك نەگىزدەر قالايتىن قازىرگى زامانعى ەڭ قاجەتتى قۇندىلىقتار بولىپ تابىلادى. ۇلتارالىق كەلىسىم ۇنەمى مەملەكەتتىك ساياساتىمىزدىڭ نەگىزى بو­لىپ كەلەدى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءتاۋ­ەلسىز مەملەكەت قۇرعاننان باستاپ قوعامدى بىرىكتىرەتىن ماسەلەنى قولعا الدى. ول ءۇشىن وسىعان دەيىن بولىپ كورمەگەن تەڭدەسسىز ۇلگى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇ­رىلدى. اتالعان قۇرىلىم حا­لىق­ارالىق قوعامداستىق الدىندا ونەگەلى ۇلگىگە اينالدى. كونفە­رەن­تسيانىڭ مودەراتورى, قحا ءتور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى, قازاق­ستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى قحا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەرا­لى توعجانوۆ «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ قازاقستاندىق جو­لى» اتتى بايانداماسىندا قو­عام­دىق دامۋدىڭ ۇلگىسى بولىپ جاڭارعان جانە قۇقىقتىق تۇر­عى­دان ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسى نورمالارىندا, قازاقستاننىڭ ەل بىرلىگى دوكتريناسى مەن وزگە دە قۇقىقتىق اكتىلەردە بەكىتىلگەن «قازاقستاندىق جول» تەرەڭ ءمان-ماعىناعا يە بولعاندىعىنا كە­ڭى­نەن توقتالدى. بۇگىنگى تاڭدا, ەت­نوسارالىق قاتىناستار مەن ەۋ­رازيالىق ىقپالداسۋ سالاسىنداعى قازاقستان تاجىريبەسى تەك عا­لىم­دار مەن قوعام قايراتكەرلەرىمەن شەكتەلمەي, مەملەكەت باسشىلارى, حالىقارالىق ۇيىمدار باس­شى­لارى تاراپىنان وقىلىپ زەرتتەلۋدە. بۇۇ-دا, ەقىۇ ەلدەرىندە, جەنەۆا, نيۋ-يورك, ۆارشاۆا, كوپەنگاگەن, ۆەنا قالالارىنداعى اۋقىمدى حالىقارالىق فورۋمداردا قازاقستاندىق ۇلگىنىڭ تۇساۋ­كە­سەرى وتكىزىلگەنى بەلگىلى. شەتەلدىك ساراپشىلار دا ءوز تاراپتارىنان قازاقستاندىق ۇلگىنىڭ ارتىق­شى­لىقتارىن, ەلباسىنىڭ ەتنوس­ارالىق تاتۋلىق پەن كونفەس­سيا­ارالىق كەلىسىمدى قامتاماسىز ەتۋدەگى ءرولىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. حالىقارالىق كونفەرەنتسيا سو­ڭىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنا ۇندەۋ جولداندى. وندا قا­زاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ۇلت كوشباسشىسى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ ساياساتىنداعى ساياسي ەرىك-جىگەر مەن ونىڭ ماڭىز­دى­لى­عى ەرەكشە اتالعان. سونداي-اق ەل­باسىنىڭ ەتنوسارالىق جانە كون­فەسسياارالىق تولەرانتتىلىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان پروگرەسسيۆتى باستامالارى مەن ىق­پال­داستىققا باعىتتالعان يدەيالا­رى­نىڭ ارقاسىندا حالىقتار اراسىن­داعى سەنىم, مادەني مۇرانى ساق­تاۋ – قوعامدىق تۇسىنىستىك نور­ما­سىنا, قازاقستاننىڭ كورەگەندى ۇس­تانىمىنا, الەمدىك قوعامداستىق ءۇشىن تەڭدەسسىز ۇلگىگە اينالدى دەپ ناقتى كورسەتىلگەن. بۇدان باسقا كونفەرەنتسيادا بەس سەسسيا بارىسىندا وزەكتى ءما­سە­لەلەر تالقىلاندى. ولار: ن.ءا.نا­زارباەۆتىڭ ەتنوسارالىق تولە­رانت­­تىلىق پەن قوعامدىق كە­لىسىم­نىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى; ن.ءا.نا­زار­باەۆتىڭ ەۋرازيالىق يدەياسى; شىعىس پەن باتىس ارا­سىنداعى ءور­كە­نيەتتى ۇنقاتىسۋ; تا­ريحي-ءما­د­ەني نىسان تۇرعىسىن­دا­عى ءتاۋ­ەل­سىزدىك, ازاماتتىلىق, ءساي­كەستىلىك ۇعىمدارى; تاۋەلسىز قازاقستان: تىلدىك ۇردىستەر جانە تىلدىك سايا­ساتتىڭ باسىمدىقتارى; تاۋەلسىز قازاقستانداعى جۋرناليستيكا. كي­نو. تەاتر. سونداي-اق حالىق­ارا­لىق كونفەرەنتسيا ايا­سىن­دا «بەي­بىتشىلىك پەن جاسامپاز­دىق­تىڭ 20 جىلى» تاقىرىبىندا قا­زاقستان حالقى اسسامبلەيا­سى­نىڭ جانە ونىڭ ايماقتىق قۇرى­لىم­دا­رىنىڭ جوبالارى كورمەسى, ونىڭ عىلىمي تۇساۋكەسەرى وتكى­زى­لىپ, ەت­نوسارالىق قاتىناستار ءما­سە­لەلەرى بويىنشا قحا جانىن­داعى جەتەكشى جۋرناليست-ساراپ­شىلار كلۋ­­بىنىڭ وتىرىسى ۇي­ىم­داس­تى­رىل­دى. وندا ەتنو­جۋر­نا­ليس­تيكا سا­لا­سىنداعى «شاڭىراق» شىعار­ما­شىلىق كونكۋرسىنىڭ قو­رىتىن­دىسى جاريالاندى. اسقار تۇراپباي ۇلى. سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.