تەرگەۋ ءىسىن سوت قۇزىرەتىنە بەرۋ ماسەلەسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010-2020 جىلدارعا ارنالعان قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىندا كورىنىس تاۋىپ, ەلباسىنىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا جالعاستى. تەرگەۋ سۋدياسىنىڭ ماقساتى – وزىنە قىلمىستىق قۋدالاۋ فۋنكتسياسىن قابىلداماي, سوتتىڭ باقىلاۋىن جۇرگىزۋدى جۇزەگە اسىرۋ. تەرگەۋ سۋدياسى – قىلمىستىق پروتسەستەگى تاراپتار مۇمكىندىكتەرى تەڭدىگىن, جەكە ادامنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ سوتتا قورعالۋىن, نەگىزسىز ايىپتاۋدان جانە سوتتالۋدان, ادامنىڭ جانە ازاماتتار قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ زاڭسىز شەكتەلۋىنەن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن پروتسەسسۋالدىق دەربەس تۇلعا بولماق.
قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستىڭ 55-بابىندا تەرگەۋ سۋدياسىنىڭ سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇمىستارى بارىسىندا كەزدەسەتىن كەمشىلىكتەردى جويۋ ءۇشىن وعان بىرنەشە وكىلەتتىك بەرىلگەن. ەندىگى جەردە كۇزەتپەن ۇستاۋ, ۇيقاماقتا ۇستاۋ, لاۋازىمنان ۋاقىتشا شەتتەتۋ, جاقىنداۋعا تىيىم سالۋ, ەكستراديتسيالىق قاماق مەرزىمدەرىن ۇزارتۋ, كەپىلدى قولدانۋ, م ۇلىككە تىيىم سالۋدى سانكتسيالاۋ تەرگەۋ سۋدياسىنىڭ قۇزىرەتىنە بەرىلگەن. سونداي-اق كۇزەتپەن ۇستالىناتىن ادامدى سوت پسيحاتريالىق جانە /نەمەسە سوت-مەديتسينالىق ساراپتاما جۇرگىزۋ ءۇشىن مەديتسينالىق ۇيىمعا ماجبۇرلەپ ورنالاستىرۋ, بۇرىن وزىنە قاتىستى كۇزەتپەن ۇستاۋ قولدانىلعان ادامنىڭ پسيحيكالىق اۋرۋ فاكتىسى انىقتالعان كەزدە ونى اۋرۋلاردى قاتاڭ وقشاۋلاۋ جاعدايىندا ۇستاۋعا لايىقتالعان پسيحياتريالىق كومەك كورسەتەتىن ارناۋلى مەديتسينالىق ۇيىمعا اۋىستىرۋ, ءمايىتتى ەكسگۋماتسيالاۋ, كۇدىكتىگە, ايىپتالۋشىعا حالىقارالىق ىزدەۋ جاريالاۋ سەكىلدى مىندەت تە تەرگەۋ سۋدياسىنا جۇكتەلگەن.
قپك-گە تولىقتىرىلعان 42-1-باپتىڭ 1-بولىگىنە ساي «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا قىلمىستىق سوت ءىسى قاعازداعى جانە /نەمەسە ەلەكتروندى فورماتتاردا» جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق قپك-ءنىڭ 131-بابىنىڭ 4-بولىگىنىڭ 6-تارماعىندا: «جەردىڭ شالعايلىعى نەمەسە ءتيىستى قاتىناس جولدارىنىڭ جوقتىعى سالدارىنان, سونداي-اق توتەنشە جاعداي نەمەسە توتەنشە احۋال جاعدايلارىندا ادامدى تەرگەۋ سۋدياسىنا ۋاقتىلى جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن بولماعان كەزدە جەتپىس ەكى ساعاتتان اسپايتىن مەرزىمگە ۇستاۋعا جول بەرىلەتىن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ادام قىلمىس جاسادى دەگەن كۇدىك بويىنشا – قىرىق سەگىز ساعاتتان اسپايتىن مەرزىمگە, ال كامەلەتكە تولماعان ادام جيىرما ساعاتتان اسپايتىن مەرزىمگە ۇستاپ الىنۋى مۇمكىن», دەپ كورسەتىلگەن.
جاڭا رەداكتسيادا جازىلعان قپك-ءنىڭ 133-بابى, 2-بولىگىنە سايكەس ۇستاپ الىنعان ادامدى ۇستاۋ ورنىنىڭ باستىعىنا كۇدىكتىنى كۇزەتپەن ۇستاۋدى سانكتسيالاۋ تۋرالى سوت قاۋلىسى كەلىپ تۇسپەسە, ۇستاپ الىنعان ادامدى ۇستاۋ ورنىنىڭ باستىعى, وسى كودەكستىڭ 131-بابىنىڭ 4-بولىگىنىڭ 1-6 تارماقتارىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ونى ءوزىنىڭ قاۋلىسىمەن دەرەۋ بوساتادى جانە بۇل تۋرالى پروكۋروردى حاباردار ەتەدى.
وسى ورايدا, 2018 جىلدىڭ ەكى ايىندا مۇنايلى اۋداندىق سوتىنىڭ تەرگەۋ سۋدياسىنىڭ وندىرىسىنە سانكتسيالاۋعا بارلىعى 14 ءوتىنىشحات, ونىڭ ىشىندە 7 كۇزەتپەن ۇستاۋ بۇلتارتپاۋ شاراسىن قولدانۋ, 3 كۇزەتپەن ۇستاۋ بۇلتارتپاۋ شاراسى مەرزىمىن ۇزارتۋ, 1 كەپىل تۇرىندەگى بۇلتارتپاۋ شاراسىن قولدانۋ, 2 تەرگەۋ سۋدياسىنىڭ سانكتسياسىنسىز جۇرگىزىلگەن ءتىنتۋدى زاڭدى دەپ تانۋ تۋرالى, 1 تەرگەپ-تەكسەرۋ مالىمەتتەرىن الۋ ءوتىنىشحاتتارى ءتۇسىپ, قارالدى.
2015 جىلدان باستاپ ىسكە قوسىلعان تەرگەۋ سۋدياسىنىڭ وكىلەتتىكتەرى جىل سايىن ارتىپ, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ قىلمىستىق پروتسەستىك زاڭنىڭ تالاپتارىنا ساي قورعالۋىن دا جۇزەگە اسىرۋدا.
باۋىرجان ەلەمەسوۆ,
مۇنايلى اۋداندىق سوتىنىڭ توراعاسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى
