وسى ماقساتتا, شاعىن نەسيەلەندىرۋدىڭ كولەمى 20 ملرد تەڭگەگەن ۇلعايىپ, 62 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. مەملەكەت جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋدى 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى ارقىلى جۇزەگە اسىرماق. بۇل ارقىلى بيىلعى جىلى ءوز كاسىبىن اشۋعا, ءىسىن ورگە دومالاتۋعا مۇمكىندىك العان قازاقستاندىقتاردىڭ سانى 14 مىڭعا جەتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق باسقارماسى توراعاسى جاندار وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, شاعىن نەسيەلەندىرۋدىڭ نەگىزگى قاعيدالارى مەن مەحانيزمدەرى باعدارلامادا, سونداي-اق نەسيەلەۋ ەرەجەلەرىندە قاراستىرىلعان. نەسيە الۋشىلار 6 پايىزدىق ۇستەمەمەن 5 جىلعا, ونىڭ ىشىندە مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى نەسيەلەردى 7 جىلعا رەسىمدەۋگە مۇمكىندىگى بار. ال بەرىلەتىن نەسيە مولشەرى 8 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن, ياعني 19 ميلليون 240 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
باعدارلاما اياسىندا ءبىزدىڭ قور 19,3 ملرد تەڭگەگە 5694 جوبانى قارجىلاندىردى. ونىڭ ىشىندە 11,5 ملرد تەڭگە بولىنگەن 3426-سى ستارتاپ جوبالار. بۇل بارلىق قارجىلاندىرۋدىڭ 60 پايىزىن قۇراپ وتىر, دەدى ج.وماروۆ.
وتكەن جىلى ستارتاپ جوبالارعا 4 ملرد 600 مىڭ تەڭگەگە 850 نەسيە, سونىڭ ىشىندە «بيزنەس باستاۋ» جوبالارىنا 3 ملرد كولەمىندە 523 نەسيە بەرىلگەن. ەلىمىزدەگى ميكرونەسيەنىڭ كوپ بولىگىن الماتى وبلىسى, وڭتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان جانە قاراعاندى وبلىستارى الىپ وتىر. ەسكەرەتىنى, حالىق كوپ شوعىرلانعان الماتى قالاسى مەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا نەسيە الۋعا نەتتى شارۋلاردىڭ قاراسى قالىڭ. بىلتىر كوبى اتالعان جوبالارعا ىلىكپەي قالعان ەدى. ەندى بيىل وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
ەلىمىزدەگى شارۋالار ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن نەسيە الۋ ءۇشىن مەنشىگىندەگى مۇلكىن كەپىلدىككە ۇسىنۋعا ءتيىس. ال كەپىلدىككە قويار مۇلكى جوقتار, كوپ جاعدايدا قالا سىرتىنداعى, يا بولماسا اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەر تەلىمدەرىن ۇسىنىپ جاتادى. مۇنى ءوز كەزەگىندە بانكتەر قابىلداماي, جاعداي كۇردەلەنە تۇسەتىن-ءدى. وسىنداي قوردالانعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى كەپىلدىك ساياساتىن جۇرگىزە باستادى. قولىن ىسكە ىلىكتىرگەن جاس كاسىپكەر ءۇشىن بۇل باستامانىڭ بەرەرى مول. اتالعان قور بارلىق شەكتەۋدى الىپ, جىلجيتىن نەمەسە جىلجىمايتىن م ۇلىكتەر, سالىنعان جىلى مەن ماتەريالدارىنا قاراماستان, ۇيلەر مەن عيماراتتاردى كەپىل رەتىندە قابىلداۋعا نەتتى.
كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ارنالعان باعدارلاما بويىنشا شارۋالارعا كەپىل رەتىندە قولداۋ ءبىلدىرۋ ەلىمىزدە بىلتىرعى جىلدان باستاپ جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وسى ورايدا بۇل جۇيە جاس شارۋا ءۇشىن نە بەرەدى دەگەن سۇراقتىڭ تۋى زاڭدىلىق. ءوز كاسىبىن اشۋعا نيەتتى تۇلعا بانكتەردەن نەسيە الۋ ءۇشىن كەپىل رەتىندە قالدىراتىن قاراجاتى, يا مۇلكى بولماعان جاعدايدا قىسقا مەرزىمدى, پايىزى جوعارى, ءتيىمسىز نەسيە الۋىنا تۋرا كەلەدى. وسىنداي جاعدايدىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ەلىمىزدە «قازاگروكەپىل» اق كەپىلدىك ماسەلەسىن جۇيەلەگەن. ياعني شارۋا اتالعان مەكەمەدەن كەپىل قاعازىن الىپ, قاجەتتى اقشانى كەدەرگىسىز ىسكە جاراتادى. ال كاسىپكەر بەلگىلى سەبەپتەرمەن بانكتەگى بورىشىن وتەي الماعان جاعدايدا, كەپىل قاعازى ارقىلى ماسەلە ءوز شەشىمىن تابادى.
باسقارما توراعاسى قايرات ءامىرجان ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى 180 كاسىپكەرگە 1 ملرد تەڭگەدەن اساتىن كەپىلدىك بەرىلگەن. بيىلعى جىلى بۇل سالاعا بولىنەتىن قاراجات 7 ەسەگە ارتىپ, مىڭعا جۋىق كاسىپكەرگە كومەك كورسەتىلمەك.
ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
